China Daily / Shen Lan & Ding Shuang 

Çin karbon salımını 2030’dan önce zirveye çıkarma ve 2060’tan önce karbon nötre ulaşma sözü verdi. Bu, ülkenin enerji yoğun kalkınma modeli ile kömürün egemen olduğu enerji karışımı ve bu hedeflere ulaşmak için kalan kısa zaman dikkate alınırsa, aşırı zor.

Standart Chartered şirketindeki bizler, 14. Beş Yıllık Plan (2021-2025) döneminde yılda ortalama yüzde 5,5-6 büyüyeceğini, 15. Beş Yıllık Plan’da (2026-2030) yüzde 5 kadar ve 16. Beş Yıllık Plan’da (2031-2035) ise yüzde 4 kadar büyüyeceğini ve kişi başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’yı (GSYİH) 2035’te “orta düzey” gelişmiş ülkeler düzeyine çıkarmasını mümkün kılacağını varsayarak, Çin’in brüt salımlarının 2030 civarında 10,8-11,6 giga tonla zirveye çıkmasını bekliyoruz.

Karbon nötr Çin ekonomisinin büyük bir dönüşüm geçirmesine gerektirecek, bu dönüşüm hizmetlerin ve düşük karbonlu ve yüksek teknolojili imalatın GSYİH içindeki payını artıracak ve yenilenebilir enerjiye geçilecek.

Çin’in zirve salımlarına görece sınırlı salım düzeylerinde ve 2030’dan önce ulaşmaya çalışacağına inanıyoruz. Ama bunu yapmak için, bütün yeni (karbon yakalama ve depolaması olmayan) azalmayan kömür enerji santrallarını onaylamaya kesin biçimde son vermesi ve enerji verimliliğini artırırken, aynı zamanda gelecek on yıl içinde salım azaltıcı teknolojileri de geliştirmesi gerekecek.

Çin’in, zirve salım düzeyine ulaşınca seçili alanlarda 2050’de karbon nötrü başararak bu süreci hızlandırması gerekecek. Ayrıca düzenli biçimde enerji yoğun sanayilerden uzaklaşması ve artan biçimde modern hizmetler ile düşük karbonlu ve yüksek teknolojili imalata yönelmesi, enerji sektörünü kömürden enerji üretimini kademeli olarak azaltarak rüzgâr, güneş, nükleer ve hidro enerjiye geçerek dönüştürmesi gerekecek.

KARBON NÖTRE GİDEN YOLDA EKONOMİDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER GEREKECEK

2060’tan önce genel net sıfır düzeyine ulaşmak için ve orman alanını artırmak için, Çin’in ayrıca endüstriyel işleme ve ulaşım gibi azalması zor sektörlerden kaynaklanan salımların absorbe edilmesine yardım etmek için, karbon yakalama ve depolama kapasitesini de artırması gerekecek.

Çin’in karbon nötre giden yolu muhtemelen bütün ekonomide yapısal değişiklikler gerektirecek, bunun özellikle, birlikte 2018’deki toplam salımın yüzde 90 kadarından sorumlu olan elektrik ve ısıtma, imalat, inşaat ve ulaşım gibi bazı endüstriler üzerinde köklü etkileri olacak.

Kömür yakan enerji santralları uzun zamandır Çin’in karbon salımının egemen bir kaynağı. Bu yüzden enerji sektöründeki yönetişimin düşük karbonlu yapısal uyum önlemlerine ve enerji verimli iyileştirmelere odaklanması gerekiyor ve biz hükümetin düzenli biçimde kömür yakan enerji santrallerini kademeli olarak kapatmasını ve rüzgâr ile güneş enerjisinin rekabet gücünü artırmasını bekliyoruz.

Sanayide demir ve çelik, kimyasallar, çimento ve inşaat malzemeleri karbon salımının kilit kaynaklarıdır. Bu sektörlerde azalmayan kömür kullanımını kademeli olarak iptal etmek cihazların düzeylerinin yükseltilmesi, elektrifikasyon ve düşük karbonlu yakıta geçiş (örneğin sıfır karbonlu hidrojen veya modern külte yakıtlar) de dâhil bir strateji kombinasyonunu gerektiriyor. Hükümetin düşük karbonlu imalat teşvik etmek amacıyla endüstriler için zorunlu enerji verimliliği hedefleri hedeflerini güçlendirmesini bekliyoruz. Ayrıca hükümetin iş dünyası için düşük karbonlu büyüme modellerine geçişi teşvik eden, GSYİH’de iç tüketimin payının artışını destekleyen ve hizmet sektörünü büyüten kapsamlı reformlar başlatmasını da bekliyoruz.

Enerji karışımı için, hükümet, 2019’da yüzde 15,3 olan asli enerji tüketimi içindeki fosil dışı yakıtların payını 2030’da yüzde 25’e çıkarmayı hedefliyor. Ve Çin 2060’tan önce karbon nötr başarmak için fosil yakıtlarının oranını yüzde 15 civarına düşürmek zorunda. Hükümet uzun mesafeli kara ulaşımı, hava ulaşımı, kimyasallar ve yüksek dereceli ısıtmalar gibi elektrifikasyona istekli olmayan uygulamalarda yeşil hidrojen ve biyoyakıtları kullanabilir. Çin zaten bu alanlarda araştırma programları ve pilot projelere sahip, dolayısıyla sadece bu seçenekleri, kullanımlarını teşvik ederek ticari olarak rekabetçi hale getirmeye ve ölçek ekonomilerini başarmaya ihtiyacı var.

ÇİN TEMİZ ENERJİYE BÜYÜK YATIRIM YAPARAK FAYDA SAĞLAYABİLİR

Güçlü imalat kapasitesi ve büyük ölçek ekonomileri Çin’i araştırma ve geliştirme ile araştırma sonuçlarının finansal olarak uygun bir şekilde kitlesel olarak uygulamaya konması arasındaki “ölüm vadisi” üzerinde bir köprü kurmak için iyi bir konuma sahip. Çin’deki kitlesel üretim güney enerjisi panellerinin yüksek maliyetli bir enerji kaynağından en ucuz temiz enerji kaynağına çevirmeye yardımcı oldu; Çin aynı sonuçları geniş yenilenebilir enerji alanında ve endüstriyel süreçlerde de elde edebilir.

Paris Anlaşması’na göre, dünyanın büyük ekonomileri, karbon fiyatlarını artıracak ve kaynakları düşük karbonlu endüstrilere aktaracak iklim değişikliğini azaltma politikalarını uygulamaya söz verdi. Çin, temiz enerjiye büyük yatırım yaparak fayda sağlayabilir ve bir kez enerjisinin büyük kısmını yerden çıkarmak yerine “üretmeye” başladığı zaman, net temiz enerji ve ilgili üretim ekipmanları tedarikçisi haline gelebilir.

Çin şirketlerinin genel olarak iklim değişikliği üzerindeki etkileri azaltmak için ürünlerinin tedarik zincirlerindeki karbon izlerini daha sıkı biçimde kontrol etmeleri ve en kısa zamanda üretimdeki karbon salımlarını azaltmaları gerekirken, yurt dışında faaliyet gösteren şirketlerin Kuşak Yol İnisiyatifi’nin yeşil vaatlerine daha iyi uyum sağlamak için yeşil altyapıya, yeşil imalat ve teknolojiye yatırım yapmak için yerel ortakları ile birlikte çalışması gerekiyor.

Çin’in karbon nötre ulaşmak için 2060’a kadar 127-192 trilyon yuan (19,87-30,04 trilyon dolar) yatırım yapması gerektiğini hesaplıyoruz, bu her yıl 3,2-4,8 trilyonluk ilgili yatırıma denk. Ve finans sektörü yeşil yatırımı finanse etmek, iklim değişikliği ve sanayi dönüşüm risklerini yönetmenin yanı sıra karbon fiyatlamasını sağlamakta kilit bir role sahip. Yeşil krediler, tahviller ve hisse senetlerinin finansmanı dâhil yeşil finansmanın temiz enerji yatırımlarını finanse etmek konusunda çok büyük bir potansiyeli var. Dolayısıyla Çin yeşil altyapı, imalatın üst düzeye çıkarılması ve yeni teknolojik gelişmeyi kapsayan uzun vadeli tahvil çıkarma ve yeşil kredi vermeyi büyük ölçüde artırması gerekiyor.

Şu andaki karbon fiyatları piyasanın akışkanlık, kurumsal yatırımcılar ve ihale bedellerinden yoksun olması nedeniyle bir piyasa fiyatı belirleme fonksiyonuna sahip değil. Bölgeler arası işlemler çok kıt, işlemler her yıl belirli dönemlerde yoğunlaşıyor ve piyasaya katılanlar değişik salım azaltma maliyetlerine sahip işletmelerken, kurumsal yatırımcılar hala piyasaya girişte engellerle karşılaşıyor.

Sonuç olarak, Çin’deki salım ticareti piyasasındaki karbon fiyatları istikrarız ve çok düşük. Ton başına 20-40 yuan gerçek fiyatın ancak bir kısmını denk. Bu nedenle Uluslararası Para Fonu Çin’in, karbon salımlarını, bu yüzyılın sonunda küresel ısınma artışını 2 derecenin altında tutmakla uyumlu bir düzeye indirmek için, karbon fiyatlarını ton başına ortalama 75 dolar olan küresel düzeye çıkarmak için ek önlemler alması gerekeceğini belirtti.

2019 itibarıyla 25 ülkede karbon vergileri uygulamaya konuldu ya da uygulanması planlandı. Bu karbon vergisi karbon fiyatlarını doğrudan belirleyebileceği için Çin için bir seçenek olabilir ve karbon vergisi gelirleri temiz enerji ve ilgili altyapıyı, yeşil teknoloji ve yeniliğe yatırımları finanse etmek ya da düşük karbonlu bir ekonomiye geçişten orantısız biçimde etkilenecek düşük gelirli gruplara transfer edilmek için kullanılabilir.