China Daily / Renato Baumann

Covid-19 salgınının bütün dünyada üretim ilişkilerini baskı altına almasından bu yana 1,5 yıl geçti. Girdilere ulaşmadaki kısıtlılıklar, aşı ve diğer tıbbi malzemeleri ulaşmadaki sorunlar ve seyahat yasakları bu dönemin en baskın niteliklerinden sadece birkaçı.

Ama benzeri görülmemiş koşullara rağmen Çin-Brezilya ekonomik ilişkileri iyi gelişti ve aynı zamanda Çin-Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ilişkilerinin etkilerinden yararlandı, özellikle tarım ürünleri ticaretinde ve bu zaten önemli ticari ilişkilere katkıda bulundu.

Çin 2013’ten bu yana Brezilya ihracatı için en önemli hedefti. Doğrudan yatırımlar bakımından, Çin 2000’lerin başından bu yana, ilk başta petrol, madenler ve soya gibi ürünlerin üretimine, daha sonra da ulaşım, telekomünikasyon, finansal hizmetler, enerji ve sanayi sektörüne olmak üzere, Brezilya’da çok önemli yatırımlar yaptı. Asıl olarak enerji üretimi ve taşınması olmak üzere altyapıya büyük yatırım yapıldı. Ancak Çin-Brezilya ekonomik bağları sadece ticaret ve yatırımla sınırlı değil. İki ülkenin teknolojideki ortaklığı çok sayıda uyduyu fırlatmalarını sağladı. Küresel olarak, iki ülke BRICS gibi grupların da üyeleri, bu da onların geniş bir ölçekte ortak girişimlerde bulunmasına izin veriyor.

Fakat, Çin’in 14. Beş Yıllık Planı (2021-25) salgın sonrası ikili ilişkileri kesinlikle etkileyecektir. Özellikle, “dış dolaşımla” birlikte Çin’in izlediği “çifte dolaşım” kalkınma modelini oluşturan “iç dolaşım” muhtemelen ikili ilişkileri etkileyecek belirli faktörler içeriyor; yüksek kentleşme oranı da dâhil toplumsal kalkınmanın güçlendirilmesi, ithal edilen teknoloji ve kaynaklara bağımlılığın azaltılması, sanayinin modernleştirilmesi ve teknolojik yenilik.

Çin’in nicelikler büyüme peşinde koşmak yerine “yüksek nitelikli kalkınmayı” başarma kararı ticarette bir engel olmaması durumunda, Çin’in farklı bölgelerindeki yeni piyasa segmentlerinden ve farklı talep kalıplarından faydalanabilecek Brezilya gibi orta gelir düzeyi ülkeleri için fırsatlar yaratabilecek yeni bir tüketim kalıbının oluşması gibi bir sonucu olacak. Ancak 14. Beş Yıllık Plan’ın, Çin’i gıda tahılları alanında kendine yeterli hale getirmek ve gıda güvenliğini artırmak için aynı zamanda tarımsal üretimi artırma hedefi, Brezilya dâhil bazı ülkeler için bir endişe kaynağı, özellikle Brezilya’nın Çin’e toplam ihracatının büyük bir kısmı soya olduğu için. Bunun potansiyel olumlu yönleri, aynı zamanda tarımsal üretim teknolojisi için yüksek talebe neden olması, çünkü bu alanda Brezilya göreli avantaja sahip. 5 yıllık planın hedefi ayrıca, tahıl işleme ve petrol üretimi dâhil, tarımsal üretim için daha gelişkin ve etkili ekipman geliştirmektir. Bu Brezilyalı üreticiler için iyi bir haber çünkü sektördeki küresel rekabeti büyütebilir.

ÇİN-BREZİLYA ARAŞTIRMA GELİŞTİRME ORTAKLIĞI KURULABİLİR

Çin ayrıca sağlık sektörünü de gelecekteki gelişmesi için seçti. Bunun da Çin’in dış ticaretinde büyük bir etkisi olacak. Ciddi hastalıkların iyileştirici tedavisine yol açacak temel araştırmalar için teşvikler olacak. Bunun amacı, kolayla bulaşabilir hastalıkları önlemek ve tedavi etmek için canlandırıcı ilaç ile yeni terapiler gibi yüksek teknolojileri uygulamak. Sağlık sektörüne ve sektör için ekipmanlar üreten sanayilere verilen önem her iki ülkede de bu alandaki yatırımlar için fırsatlar yaratacak, özellikle salgın buna duyulan ihtiyacı öne çıkardığı ve Brezilya aşı ile ilaç üretme gücüne sahip birkaç yükselen ekonomiden biri olduğu için.

Çin yetkilileri ayrıca sentetik biyoloji ve genetik alanında yeni tip tarımsal mikroorganizmalar yaratan araştırmanın ve aşıların araştırılıp geliştirilmesinin önemini de vurguladı. Biyoteknolojiye yapılan vurgu Çin-Brezilya araştırma geliştirme ortaklığının kurulabileceğini gösteriyor, özellikle Brezilya yüksek biyoçeşitliliğe sahip ülkelerden biri olması nedeniyle.

Yapay zekâ ve pratik kullanımı dâhil yüksek teknolojiye yatırıma verilen önem, uluslararası makine piyasasını etkilemenin dışında, Brezilyalı üreticilere de faydası olacak yeni ekipmanların geliştirilip üretilmesine yol açacaktır.

Ek olarak, Çin liderliği karbon salımı indirme konusunda iddialı hedefler belirledi ve Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşmak için enerji kullanımında verimliliği teşvik ediyor. Bu özellikle Çin 2030 Gündemi’ne katkıda bulunmanın bir yolu olarak “yeşil faaliyetlerin” finansmanı konusunda proaktif bir politika benimsediği için, Güney-Güney iş birliği bakış açısından iklim değişikliğine karşı küresel mücadeleyi güçlendirmek bakımından ikili ilişkiler için önemli.

2015’e geri dönersek, iki taraf Üretim Kapasitesinin Artırılması için Çin-Brezilya İş birliği Fonu’nu kuran bir mutabakat zaptı imzaladılar. Bu tipik bir yatırım fonu olmaktan çok, projelerin finansmanı konusundaki herhangi bir karar iki ülkenin bakan yardımcılarından oluşan bir izleme komitesi tarafından verileceği için ikili ilişkileri güçlendirmek için bir mekanizma olarak tasarlandı. Fonun büyük bir rol oynayabileceği önemli bir alan Brezilya ormanlarının korunması ve çeri dostu tarımsal pratiklerin desteklenmesidir.

Çin-Brezilya ekonomik ilişkisi farklı şekillerde güçlendirilebilir ve gidilecek yön, iki ülkenin Başkan Yardımcılarının birlikte başkanlık ettiği Çin-Brezilya Yüksek Düzeyli Danışma ve İş birliği Komisyonu tarafından, en üst seviyede belirlenecektir. Ve ortak girişimler için daha iddialı bir gündem her iki ülkenin de çıkarlarını destekleyecektir.