China Daily / Sui Jigang

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Dışişleri Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu, geçen hafta perşembe günü ABD ulusal güvenlik ve dış politika çıkarları aleyhine faaliyetlerde bulunduğu iddiasıyla yedi Çinli süper bilgisayar şirketini yaptırımlar listesine dâhil etti. Çin Ticaret Bakanlığından bir uzman, ABD’nin Çin teknoloji şirketlerine yönelik acımasız yaptırımlarının Çin’in ileri teknoloji gelişimi hızını etkilemeyeceğini söyledi.

ABD, yedi şirketin modernizasyon çabalarında Çin ordusu tarafından kullanılan süper bilgisayarlar yaptığını ve eski moda ABD söylemi olan kitle imha silahlarının programlarını geliştirdiğini iddia ederek, Çin’in rekabetine karşı ABD’nin savunma ideolojisinin değişmediğini gösterdi. Son yıllarda Çin bir bilim ve teknoloji gücü olarak ortaya çıktı ve aralarında ABD’nin de bulunduğu gelişmiş dünyayı hızla yakaladı. Bu durum bazı Batılı ülkelerde, yapay zekâ ve kuantum teknolojisi alanlarında yakında Çin’in gerisinde kalabilecekleri kaygısına yol açtı ve bu yüzden onlar Çin’in bilim ve teknoloji alanındaki ilerlemesini bir potansiyel tehdit olarak yorumladı.

Birçok Batılı ülke için kritik bileşenlerin ve malzemelerin ihracatını yasaklamak, Çin’in çekirdek teknoloji sektörünün gelişmesini kontrol etmenin ve böylece bilim ve teknoloji gücü olarak büyümesini durdurmanın iyi bir yolu olarak görülmektedir.

Ekonomik küreselleşme çağında ülkeler karşılaştırmalı avantajlarını kullanırsa emtia ticaretinde birbirine bağlılığı artırabilirler. Ancak stratejik ve temel teknolojiler söz konusu olduğunda gelişmiş ülkeler sıklıkla ulusal güvenliği koruma bahanesiyle gelişmekte olan ülkelere teknoloji transferini kontrol ediyorlar. Sonuç olarak birçok gelişmekte olan ülke öngörülemeyen risklerle karşı karşıyadır ve bilim ve teknoloji sektöründeki engelleri ortadan kaldırmak ve istikrarlı ekonomik büyümeyi sürdürmek için mücadele etmektedir.

İleri ve temel teknolojiler ülkelerin bilimsel ve teknolojik gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Aynı şekilde teknolojik engeli aşmak insanların geçim kaynaklarını iyileştirmek ve ulusal güvenliği korumak için önemlidir. Bu tür temel, bilgi yoğun teknoloji eksikliği nedeniyle Çin’in bilim ve teknoloji sektöründeki yeniliklerin katkıları düşük seviyeli tedarik zincirlerindeki aracıların büyümesini engelleyerek, üst kademe tedarik zincirleriyle sınırlı tutabilir.

Bu önemli teknolojiler olmaksızın, Çin tam bir endüstriyel ve tedarik zincirini inşa edemez. Daha da kötüsü, temel teknolojilere bağlı olan işletmeler, zayıf bağlantılar nedeniyle endüstriyel zincirdeki aksaklıkların ortaya çıkardığı güçlü rüzgârlarla karşı karşıya kalacaktır. Çin’in geniş aralıklı faaliyet alanlarında farklı sanayi sektörüne sahip olduğu doğru, ancak yenilik kapasitesi nispeten sınırlıdır.

ÇİN YENİLİK ODAKLI EKONOMİK YAPIYI İNŞA ETMENİN DÖNÜM NOKTASINDA

Çin Mühendislik Akademisi tarafından yapılan bir araştırma yonga, aktarıcılar ve önemli malzemeler gibi temel bileşenlerde sıkıntı olduğunu gösteriyor, çünkü Çin iç talebini karşılamak için ABD gibi ülkelerden ithal ediyor. 

Bunun yanı sıra Çin dünyada en büyük yarı iletken ve entegre devre piyasası olmasına rağmen iç talebinin yüzde 90’ını karşılamak için halen ithalata ihtiyaç duyuyor. Örneğin, 2019 yılında Çin’in ithal ettiği yarı iletken malzemesinin tutarı olan 305,5 milyar dolar, ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYİH) yüzde 2,2’sini oluşturuyor. Bu, gelişmiş ülkeler Çin’e yonga ve yarı iletken ihraç etmeyi durdurması halinde ülkenin ileri teknoloji sektörünün ciddi zarar göreceği anlamına geliyor. Teknolojik engelin geniş kapsamlı etkisi göz önüne alındığında 14. Beş Yıllık Plan önerileriyle sorunun ele alınmasında yenilikçi yolların bulunmasına odaklanılıyor.

İlk olarak, hükümetin politika önceliklerinden biri stratejik kapasiteyi ve örgütsel kapasiteyi artırmak olduğu için, resmi kurumlar teknolojik gelişmenin bir sonraki sınırı için bir çerçeve planlamalı, ayrıca daha fazla araştırma sonucunu ticari kullanıma sunmak için önlemler almalı ve finansmanı artırmalıdır.

Dahası akademik kurumlar bilimsel bir strateji belirlemede anahtar rol oynamalı. Bilimsel ve ileri teknolojilerdeki yeterliliğin yanı sıra özel bilim laboratuvarları ve araştırma tesisleri, Çin’in stratejik alanlarda temel rekabet yeteneğini artırma çabalarının parçası olarak geleneksel teknoloji sektörünü iyileştirmek için önemlidir. Ayrıca yeniliğe olanak sağlamak ve stratejik teknolojilerde Çin’i kendine güvenen bir ülke yapmak için bilimsel kuruluşların temel araştırmada hayati bir rol oynaması gerekiyor.

Buna ek olarak, üniversiteler ve araştırma enstitüleri, kolej müfredatlarına dâhil edilebilecek yenilik odaklı eğitim programları hazırlayarak yetenekleri yetiştirmeli ve eğitmelidir. Teknik üniversiteler, işletmelerin yenilik kapasitelerini düzeltmek için yetenek eğitim programlarını en uygun hale getirmeli ve endüstriyel gelişmeyi teşvik etmelidir. 

Son yıllardaki ilerlemeler dikkate alındığında Çin, teknolojik engelleri aşmanın ve yenilik odaklı ekonomik yapıyı inşa etmenin dönüm noktasında gibi görünüyor.