Pandemide bir yıl geride kaldı. İnsanlık, Dünya Sağlık Örgütü’nün(DSÖ) Covid-19 salgınını 11 Mart 2020’de pandemi ilan etmesinin ardından virüse karşı bir yıldır amansız mücadele veriyor. Bir yıl geride kalırken, dünya hâlâ en temel sorunun cevabını bilmiyor: Bu virüs insana nasıl ve nereden bulaştı? DSÖ de ocak ayında bu sorunun cevabını bulmak için, ilk vakanın ortaya çıktığı Çin’in Wuhan kentine bir heyet gönderdi. 28 gün kentte kalan DSÖ heyetinden Vietnamlı Dr. Hung Nguyen Viet ile o seyahati konuştum. Anlaşılan o ki, kesin sonuca ulaşabilmek için ek araştırmalara ihtiyaç var.

ÜÇ SENARYO

Heyetin incelemelerine göre hâlâ en büyük ihtimal, virüsün hayvandan insana geçmiş olması. Dr. Viet’in bilim insanlarının masada tuttuğu ikinci ihtimal, virüsün dondurulmuş bir gıdadan yayılmış olma ihtimali. En düşük ihtimalli senaryo da, virüsün bir laboratuvarda insan eliyle yapılmış olması.

Dr. Viet, “Elimizdeki senaryolara göre virüsün hayvandan insana ulaşmış olma ihtimali büyük. Sars-Cov 2’nin, yarasa ve pangolinden geçen Sars-Cov virüsüne çok yakın bir benzerliği var. Vuhan’daki pazarda olan bazı vahşi türlerin olduğunu tespit ettik. Bu hayvansal ürünlerde Sars Cov-2 pozitif olmasa bile, bu ürünlerin tedarik zincirine nasıl girdiğini tespit etmek gerekiyor ve bunun için daha çok çalışmaya, ek araştırmalara ihtiyacımız var.” dedi.

HER YERE GİTTİK

Viet’e, DSÖ ekibinin Çinli yetkililerce engellendiği, istedikleri yerlere gidemediklerini ve DSÖ ile iş birliği yapmadığı iddialarını sordum. Vietnamlı bilim insanı “Çin’e gitmeden önce, Çinli yetkililer ve DSÖ temsilcileri çok sayıda toplantı yaptı. Nerelere gideceğimizi ve kimlerle görüşeceğimizi bu çalışmalara göre belirlemeye çalıştık. Gitmeyi kararlaştırdığımız ve üzerinde uzlaştığımız her yere gittik.” diye konuştu.

Viet, virüsün kaynağının tam olarak ne olduğuna dair sonuca ulaşma noktasında olmadıklarını anlattı. Vietnamlı uzman “İnsanlar ‘1 yılın sonunda ne görebilirsiniz, ne kanıtlayabilirsiniz ki?’ diyorlar; ama özellikle hayvan pazarını ziyaret etmek, bağlamı anlamak açısından çok değerliydi. Virüsün çıkış noktasını hemen bulmak mümkün değil ama bu virüsün kaynağına nasıl ulaşılabileceğine dair öneriler sunmak için bir zemin oluşturması açısından bölgeyi anlamak önemli oldu. Bu, bundan sonraki araştırmalara da zemin oluşturacak” diyor. DSÖ heyeti Wuhan araştırması üzerine bir rapor hazırlıyor. DSÖ’nün yeni araştırma heyetleri oluşturması da gündemde.

Kaynak: Milliyet / Deniz Kilislioğlu