Gazeteci İsmet Özçelik, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Dünya Postası” programına konuk oldu. Özçelik, iç ve dış politikadaki son gelişmeleri değerlendirdi.

Ukrayna krizindeki son gelişmelere değinen İsmet Özçelik’in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Uzun süredir şöyle bir manzara var; Rusya bir an önce anlaşmak istiyor ama Ukrayna bunu engelliyor. Bu algı yavaş yavaş oturmaya başladı. Burada Ukrayna’nın tutumu önemli. Ukrayna Amerika Birleşik Devletleri (ABD) baskısıyla anlaşmaya yanaşmıyor. Ukrayna içinde de bu konu ile ilgili tartışmaların olduğuna dair bilgiler geliyor.

Erdoğan, Putin ve Zelenskiy ile görüştü. Türkiye ara bulucu rolünü sürdürmeye devam ediyor. Zaten yapılan açıklamalarda bu sürekli belirtiliyor. Zelenskiy’in Erdoğan ile yaptığı görüşme sonrası yaptığı açıklamalar ise dikkat çekici. Zelenskiy, ‘Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile önemli bir görüşme gerçekleştirdik. Mariupol’deki son durum, sivillerin ve yaralıların tahliyesi, etkisizleştirilen Ukrayna ordusunun acilen yenilenmesi durumlarını konuştuk.’ dedi. Burada sanki Türkiye’den silah yardımı ima eden bir tarz karşımıza çıkıyor. Tabii bu Rusya’nın tepki göstereceği bir durum. Zelenskiy baştan beri Türkiye ile Rusya’nın arasını açacak bir strateji izliyor.

“KAPILAR ARKASI DİPLOMASİSİ DEVAM EDİYOR”

Erdoğan’ın Putin ile de görüşmesi önemli. Erdoğan, İstanbul görüşmelerinde yakalanan olumlu ivmenin devam etmesinin herkesin yararına olduğunu ifade etti. Zaten Rusya’dan da İstanbul görüşmeleri ile ilgili olumlu açıklamalar gelmişti.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in temasları da son derece önemli. Belli ki, kapılar arkası diplomasisi devam ediyor. Guterres, önce Ankara’ya sonra da Moskova ya ve Kiev’e gitti. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya’yı kınayan BM Genel Kurul kararı ile ilgili olarak ‘BM kararı oylandı, konsensüs yoktu. Kulislerde pek çok ülkenin büyükelçisine kararı desteklemeleri için baskı yapıldığına dair bize şikâyetler geldi. ABD’li dostlarımız bunu yapmayı iyi bilir. ABD’de banka hesapları olan, ABD’de üniversitede çocukları okuyanları doğrudan tehdit ettiler. Abartmıyorum. Bu oldu ve bunu biliyoruz.’ açıklaması yaptı.

Rus enerji şirketi Gazprom, ruble ile ödeme yapmayı reddeden Polonya ve Bulgaristan’a gaz akışının durduracağını açıkladı. Bu iki ülke Doğu Avrupa’da ABD’ye en yakın ülkeler. Bu da tansiyonun daha da yükseleceğinin göstergesi.

TRANSDİNYESTER’DEKİ PATLAMA OLAYI

Transdinyester, özel bir bölge. Burada kısa süre önce bir patlama oldu. Burası Rus barış gücü koruması altında olan bir bölge. Dünyada hiç kimse tarafından kabul edilmiyor fakat vatandaşları Rus pasaportu kullanıyor. Yapılan saldırıya ilişkin açıklamalar yapıldı. Sputnik’e konuşan kaynak, ‘Terör eylemi, saat 17.15’te Ukrayna topraklarından sınır geçiş noktaları dışındaki araziyi kullanarak Tiraspol’ün 8 kilometre kuzeyindeki Novovladimirovka yerleşimine gelen, henüz kimliği belirlenmemiş 3 kişi tarafından gerçekleştirildi. Bu kişiler, saat 18.00 civarında aynı güzergâh üzerinden Ukrayna topraklarına geçti.’ dedi. Bilindiği gibi Moldovya konusu var ve çok hassas bir konu. Bir anlamda Ukrayna cepheyi genişletip, ‘Rusya’yı biraz daha zor durumda bırakabilir miyim’ politikası izliyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya’nın Trandisyester’deki endişe verici durumu dikkatle takip ettiğini söyledi.

Batı ikili bir politika izliyor. Savaşı mümkün olduğu kadar uzatmak istiyor ki, bunu Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu da söylemişti. Bir yandan Rusya’ya kayıp verdirmek ve Rusya içinde de tepkileri büyütmek istiyorlar. Rusya Devlet Başkanı Putin de buna dikkat çekti. Putin, Batılı diplomatların Ukrayna’nın savaş alanında kazanması ve Rus toplumunun bölünmesi için çalıştığını belirterek, ‘ABD ve Avrupalı ortaklarımızın çok tuhaf diplomasileri var.’ dedi.

LAVROV’DAN İKİ UYARI

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, nükleer savaş ile ilgili ‘Şu anda bu konuda belirgin bir risk var. Tehlike ciddi ve gerçek. Bunu hafife almamalıyız.’ dedi. Bu konuyu bir süre önce İngiltere’deki yetkililerde dile getirmişti. Gerilim yüksek, ABD çok yönlü oynuyor. Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya girme konusu da var. Tansiyonu yükseltecek çizgi izleniyor. Bu arada savunma hattının Güney Çin Denizi’ne taşınması konusu da önemli. Lavrov, bu konu ile ilgili de “Batılı ülkeler, başta olacaklarını, NATO’nun istediğini yapmaya hakkı olduğunu açıkça beyan ediyor. Bir açıklamada NATO’nun bir savunma ittifakı olduğunu söyleyebiliyorlar ve tam orada NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, NATO’nun Hint-Pasifik bölgesi de dâhil olmak üzere dünya çapında güvenlik konusunda küresel bir sorumluluğu olduğunu söyleyebiliyor.” açıklamasında bulundu.

“TÜRKİYE, RUSYA PAZARINI BOŞ BIRAKMAYACAK”

Rus turistler konusu son derece önemli. Türkiye için de önemli. Turizmde Türkiye’nin 35 milyar doların üstende geliri vardı. Pandemi ve Ukrayna krizi bunu etkiledi. Şimdi Rus turistlerin Türkiye’ye taşınması ve nasıl ödeme yapabilecekleri sorunu var. Bu nedenle de Türkiye önlemler alıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, ‘Rusya’nın Mir kart sistemi var, sıkıntı olmayacak.’ açıklaması yaptı. Öte yandan Türk Hava Yolları ruble ile bilet satış sitemine de geçti. Bu da önemli bir gelişme. Türkiye, Rusya pazarını boş bırakmayacak. Her ne kadar baskı ve yaptırım tehditleri olsa da.

“İKİ AY İÇİNDE CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’IN TAHRAN’I ZİYARET ETMESİNİ BEKLİYORUZ”

İran Ankara Büyükelçisi Mohammad Farazmand gazetecilere iftar verdi ve iftar sonrası gazetecilerin sorularını yanıtladı. Farazmand Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İran’a yapacağı ziyaretle ilgili ‘Tarih henüz belli değil ama iki ay içinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Tahran’ı ziyaret etmesini bekliyoruz. Yüksek Düzeyli İş Birliği Konferansı’nın 7. Gerçekleşecek. Gündemde ticaret, enerji, sağlık iş birliği gibi konular bulunuyor.’ dedi. Viyana’daki nükleer görüşmelere de değinen Farazmand, ‘Viyana müzakereleri bitmiştir. Top şimdi ABD’de. Düşünüp bir karar verecek. İster kabul eder ister etmez. İran olarak biz bütün senaryolara hazırız.’ açıklaması yaptı. Farazmand, Türkiye-Ermenistan ilişkileri için de ‘Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin düzelmesinden memnuniyet duyarız. Biz bütün bölge ülkelerinin arasının iyi olmasını ve sorunları birlikte çözmelerinin doğru olduğuna inanıyoruz. Bölge ülkeleri sorunları birlikte ele alıp çözüme kavuşturursa dışardan müdahalelerin de önü alınır.’ ifadelerini kullandı.