TÜBİTAK ve Cambridge Üniversitesi bünyesinde araştırmalar yapan Elektrik-Elektronik Mühendisi Dr. Sinan Küfeoğlu, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını Özel” programına konuk oldu. Küfeoğlu, Türkiye’de tartışmalara neden olan yaz ve kış saati uygulaması ile enerji sektörü gündemini değerlendirdi.

Türkiye’nin yaz ve kış saati uygulamasını terk ederek, yalnızca yaz saatinin kullanımına geçmesi konusunda araştırmalarda bulunan Dr. Sinan Küfeoğlu, yaz ve kış saati uygulamasının derin bir geçmişi olduğunu belirtti.

Gün ışığından faydalanma politikasının 1700’lü yılların sonunda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) başladığını ifade eden Küfeoğlu’nun açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Mum ışığından daha iyi yararlanmak daha az mum yakmak için başlatılmış bir uygulama. Bu süre zarfında kimi ülkeler bazen kış saati uygulamasını kaldırmışlar bazen yürürlüğe koymuşlar. Türkiye de aynı biçimde tarihte birkaç defa bunu yürürlüğe koyup kaldırmış. Fakat yine tarihi gelişmelere baktığımız zaman Türkiye genelde Avrupa ülkelerinin adımlarını takip etmiş. Mesela İngiltere ve Almanya kış saati uygulamasına geçiyor, Türkiye de geçiyor. Almanya ve İngiltere vazgeçiyor Türkiye de vazgeçiyor.

2016 yılında ilk defa Türkiye uluslararası izden ayrılıp kendi başına kış saati uygulamasını iptal etti. O gün bu uygulama ile bir miktar enerji tasarrufu yapılacağı iddia edildi. Akademik çerçeveden bakınca aslında bu bizim açımızdan çok iyi oldu. Bu uygulamanın faydasını zararını araştırırken önümüzde iki yol var. Bir ülkenin tarihi verilerini incelemek gerekiyor ya da simülasyonlar yapmak. Bu uygulamayı yakın zamanda iptal eden bir de Rusya var. Sanırım 2011 yılında iptal etmişti, kış saati uygulamasını. Fakat Rusya şartları farklı bir ülke, enlemi geniş bir ülke.

ENERJİ TASARRUFU SAĞLANABİLECEK BÖLGELER

Türkiye, 2016 yılında kış saati uygulamasını iptal ettiği için önümüzde 5 yıllık enerji verileri var hem de atmosferik değişken verileri var. Biz bunları işledik, çeşitli modeller geliştirdik ve gördüğümüz kadarıyla kış saati uygulamasının kaldırılmasının enerji tüketimi üzerinde pozitif veya negatif ölçülebilir ciddi bir etkisi yok. Literatüre baktığımız zaman da farklı çalışmalar var. Bir kısım çalışma gün ışığından faydalanma politikasının enerji tüketimini azalttığını iddia ediyor, bir kısım çalışma artırdığını iddia ediyor. Bir kısım çalışma da hiçbir etkisinin olmadığını iddia ediyor. Biz de hiçbir etkisi olmadığı konusunda iddiada bulunduk. Fakat burada matematik konum önemli, kuzeye ve güneye doğru gittikçe ekvatordan saat farklılıkları daha belirgin olduğu için yaz ile kış arasında, kuzeyde ve güneyde yaz-kış saati uygulamasının aslında müspet sonuç vereceğine dair bir argümanda bulunduk. Tabii bunun gerçek verilerle ispatlanması lazım. Fakat Türkiye’nin bulunduğu matematik konumda, büyük bir ihtimalle pek bir etkisi yok.

YAZ SAATİNİN KIŞIN PSİKOLOJİK ETKİLERİ VAR

Burada elimizde psikolojik etkileri ve sosyal etkileri var. Özellikle öğrenciler sabah okula giderken korkuyorlarmış, bu bir ikilem. İnsanların önünde iki seçenek var ya sabah karanlıkta uyanacaklar ya da akşam işten karanlıkta çıkacağız. Sanırım insanlar sabah karanlıkta uyanmak istemiyorlar akşam karanlıkta işten ve okuldan çıkmayı tercih ediyorlar. Bu etkiler göz önüne alınınca ben enerji bakanlığına bir mektup gönderdim ve ‘Böyle bir çalışmamız oldu, bu çalışmaya binaen bu kış, kış saati uygulamasına geri dönülmesini tavsiye ediyoruz’ dedik.” Henüz yanıt gelmedi.

AVRUPA’DAKİ ÖRNEKLER

Avrupa Parlamentosu geçen yıl bir tavsiye kararı aldı. Saatlerin bir ileri, bir geri alınması üç sektörde sıkıntıya yol açıyor. Biri finans, diğer havacılık diğeri de enerji sektöründe. Tavsiye karar şuydu; üye ülkeler yaz saatinde mi kış saatinde mi kalacaklarına kendileri karar versinler. Kendilerine bir saat dilimi seçsinler ve artık saatleri değiştirmesinler, diye. Fakat Avrupa Konseyi bunu onaylamadı ve onaylamadığı için de zorunlu hale gelmedi bu karar. Bu ülkeler ekim ayı sonunda tekrar kış saatine geçiyor. İngiltere önümüzdeki üç yıl boyunca geçecek. Avrupa Birliği’nden (AB) çıktığı için bu konuda İngiltere daha özgür davranabiliyor. Benim tavsiyen uluslararası camianın takip edilmesi, eğer AB ve İngiltere, geçtikleri zaman biz de geçelim, onlar durdurduğu zaman da bakabiliriz. Kış saatinde hangi ülkeler kalacak, diye. Şimdi düşünebiliyor musunuz İsveç ve Norveç yan yana iki ülke, biri kış saatinde kalıyor, diğeri yaz saatine geçiyor. Bir kaos çıkabilir eğer Konsey bunu onaylarsa. Uluslararası kararları takip etmekte fayda var diye düşünüyorum.”