NATO zirvesinde alınan kararların yeni bir soğuk savaşın başlangıcı olup olmadığı konusunda kafalar karışık. NATO gerçekten “demir perde” kurmak için kalkanları yukarı mı kaldırdı yoksa başka güçlerin de yükselişte olduğu bir dünyada “Ben de oyundayım” demeye mi, çalıştı. Brexit kararıyla Avrupa Birliği (AB) ile yollarını ayıran İngiltere’nin Karadeniz’de yarattığı gerilim “Soğuk Savaş” iddialarına katkı sunsa da İngiltere’nin “kendi adına” hareket ettiğini belirten Emekli Tümamiral Ali Deniz Kutluk, “Avrupa artık yeni bir soğuk savaş istemiyor.” diyor. Kutluk’a göre bu gerçekten hareketle Türkiye, Rusya ile ilişkilerini korumalı.

14 Haziran NATO Liderler Zirvesi sonrasında Karadeniz’de tansiyon yeniden yükseldi. Bu tırmanış, zirvede alınan kararların sonucu mu yoksa münferit bir olay mı? Gelişmeleri Kamil Erdoğdu ve Mehmet Kıvanç’ın hazırladığı Dünya Postası programında değerlendiren Emekli Tümamiral Ali Deniz Kutluk’un gerilimi yaratan arka plana ilişkin hatırlatmaları şu şekilde oldu:

“2014 Meydan olayları, bir gece Yanukoviç’in iktidardan düşürülüp yerine Batı yanlısı bir kişinin getirilmesi ve ayrılıkçı hareketlerin başlaması, bunu tetikleyen olaylar, gerek Donbass bölgesinde gerek Kırım bölgesinde bir takım ayrılıkçı faaliyetlerin su yüzüne çıkmasına yol açtı. Sonra bir bağımsızlık bildirisi açıklandı, arkasından referanduma gidildi. Referandumda iki tane konu sorgulandı. Bağımsız kalmak veya Rusya’ya katılmak. Yüzde 96’ın üzerinde oy alarak her ikisi de onaylandı. Arkasından da Rusya, cumhuriyetlerden biri olarak Kırım ve Sivastopol’u kendi bünyesine kabul etti.” 

Halkoyuyla Rusya’nın Kırım’ı bünyesine kattığını kaydeden Kutluk, İngiltere’nin tavrını şu yönlerden eleştirdi:

“İngiliz harp gemisi içindeki BBC muhabirinin yorumu ‘Kırım karasularını tanımıyoruz, Ukrayna’nın olarak görüyoruz’ tarzındaydı. Bu bence hukuka uygun olmayan bir açıklama. Ortada siyasi bir gelişme var. Bu siyasi gelişmenin tanımaya tabi olmadığını da bilmeniz lazım. Çünkü bir ülke vatandaşları self determinasyon haklarını kullanabilirler. Bu, 1914’ten beri kullanılıyor.”

Öte yandan Kutluk, İngilizlerin de zararsız geçiş hakkını olduğunu Rus tarafının kabul etmesi gerektiğini söyledi.

Peki burada İngiltere kendi adına mı hareket ediyor? Bu soruya “evet” yanıtı veren Kutluk, “İngiltere bilinçli bir adımla Rusya ile gerginliği yaratmıştır, bilinçlidir.” ifadelerini kullandı.

ABD’NİN “ÇEVRELEME” ADIMLARI

“NATO’nun Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) istekleri doğrultusunda Rusya’yı çevreleme isteği var. Baltık Denizi’nden Sivastopol Karadeniz’e kadar bir yarım ayda düşünmek lazım. Karadeniz bu bakımdan önem taşıyor.” diyen Kutluk, Rus uçağı düşürüldükten sonra NATO’nun Karadeniz’deki varlığının arttığını kaydetti.

Kutluk  “Son beş yıldır Karadeniz’de NATO varlığının bir artışı var. Bunun da sebebi Türkiye’nin bu işe yeşil ışık yakmasıdır. Daha evvel Türkiye bunu engellemekteydi NATO içinde.” tespitinde bulundu.

2016 NATO Zirve kararlarından bu yana Karadeniz’de kademeli yığınak yapıldığını belirten Kutluk, Rusya’yı “çevreleme” adımlarına ilişkin şunları söyledi:

“Romanya’da ABD büyük üsler kurdu. Bulgaristan ve Romanya’da kara birlikleri var. Yunanistan Dedeağaç’taki kuvvetleri, o birlikleri desteklemek için getirildi. Karadeniz’de daha çok tatbikat yapıyor.”

NATO ÜYELERİ RUSYA KONUSUNDA MÜTTEFİK Mİ?

14 Haziran zirvesinde NATO’nun Rusya’ya karşı pozisyonu Kırım nedeniyle baskı sürdürmek yönünde olsa da büyük çatışma ya da nükleer tetiklemeyi engelleyecek diyalog mekanizmaların açık tutulması yönünde kararlar alınmıştı. Emekli Amiral Kutluk “İngiltere’nin sürtüşmesi bu politikaya uymuyor.” dedi.

NATO Zirvesi kararlarının bugünden yarına uygulanmasının mümkün olmadığını belirten Kutluk, uygulama için zamana ihtiyaç olduğu kanaatini paylaştı, Türkiye’nin bu ortamda alması gereken tutuma ilişkinse  “Türkiye’nin Rusya ile ilişkilerini NATO’nun baltalamasına izin vermemesi lazım. Çünkü NATO’nun politikası sonuçta değişir ama Türkiye’nin komşusu değişmez.” ifadelerini kullandı.

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Harbi’ne girişinde Almanya’nın yaptığı baskıyı hatırlatan Kutluk, şu uyarılarda bulundu:

“Türkiye’nin Karadeniz’de ikinci defa tarihi hatanın tekrar etmesini engelleyecek politikalar içinde olması lazım. Bunun özü şudur: ABD, Ukrayna’yı tahrik edip Rusya’yı kışkırtmak ve böylece daha çok Rus karşıtlığı yaratmak istiyor. Avrupalılar buna karşı çıkıyorlar. Soğuk Savaş’ın bitmesinden bu yana gelişmiş olan Avrupa Rus ilişkileri var. Ekonomi, ticaret, ulaşım, bilimsel çalışmalar var. Bütün bunları Amerika istediği için gözden çıkarmak istemiyorlar. Almanya’nın 50 milyar dolar iş birliği var Rusya ile. Tekrar soğuk savaşa dönmeyi ve bu kazanılmış alanlardan vazgeçmeyi kimse istemiyor. Kuzey Akım Projesi de Türk Akım projesi de bunun bir parçasıdır. Demek ki çok yakınlaşma olmuş Rusya ile Avrupalılar ve Türkiye arasında. Bu ilişkiler NATO şöyle yaptı böyle yaptı diye zedelenmemeli.”

NATO ZİRVESİNDE AVRUPALILAR DİZGİNLEDİ

Emekli Amiral Kutluk son NATO zirvesinde verilen ortak resimlerin arkasındaki Avrupa ABD ayrışmasına dikkat çekerek şunları kaydetti:

“Zirvede aslında Avrupalılar genel sekreteri dizginlemişlerdir, yavaşlatmışlardır. Rusya’yı tehdit olarak tanımlayacak yazımlardan vazgeçilmiştir, yumuşatılmıştır. Yeni bir soğuk savaşın başlatılmasının bir ölçüde engellenmiş olduğu gözüküyor.”

TÜRKİYE NE YAPMALI?

Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenlik meselelerinde geçmişten günümüze söz sahibi olduğunu vurgulayan Kutluk, güncel çatışma dinamiklerinde Türkiye’nin alması gereken tutuma ilişkinse şu görüşü paylaştı:

“Türkiye Karadeniz’de Ukrayna ile Rusya ile eşit mesafede kalmalı. Aradaki çatışmanın parçası olmamalı. NATO, Ukrayna ilişkilerinde sağduyu sahibi olmalı. Ukrayna’nın NATO üyesi olması öyle kolay bir şey değil.”

Türkiye’nin “Karadeniz güvenliğini takipçisi olması gerektiğine” görüşünü savunan Kutluk, Karadeniz’deki iş birliği mekanizmalarının 2015 yılında Rus uçağı düşürüldükten sonra akamete uğradığını belirtti, “Bunların tamir edilip yola devam edilmesi icap etmektedir.” dedi.