China Daily / Wang Yiwei

Çin Komünist Partisi’ni (ÇKP) anlamak, Çin-Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında karşılıklı siyasi güveni yeniden inşa etmenin anahtarıdır, çünkü bazı Amerikalıların Çin hakkındaki yanlış düşünceleri Çin’i yanlış anlamalarıyla ilgilidir. Parti liderliği, Çin Anayasası’nda yazıldığı gibi, Çin karakterli sosyalizmin en temel özelliği ve en büyük sistemik avantajıdır. Ancak ABD bunu anladığı ve saygı duyduğu vakit Çin’in iç işlerinde Çin’e kusur bulmaya son verecektir.

“ÜÇ ŞÜPHE” GİDERİLMELİ

Özellikle ABD tarafının bu üç şüphenin giderilmesine ihtiyaç var. Öncelikle, ABD Çin’i “yabancı” bir ülke olarak görüyor. Bazı insanlar, eski ABD Başkanı Richard Nixon döneminde başlatılan Çin ile ilişki kurulması yönündeki ABD politikasının başarısız olmasından yakınıyorlar. Japonya’nın Batı tarzına sahip bir ülkeye dönüşmesinden sonra Amerikalılar, Çin’in ilk çağlardan itibaren bağımsız bir varlık, 5 bin yıllık bir uygarlık ve tamamen bir Batı modelini benimsemesi ihtimali olmadığı gerçeğini görmezden gelerek, Çin’in de aynısını yapmasını istediler. 

Yine de Çin, farklı uygarlıkların gelişmiş yönlerinden birçok şey öğrendi. Geleneksel Çin, Kuşak Yol İnisiyatifi ve insanlık için ortak geleceğe sahip bir toplum kavramında da kanıtlandığı gibi dünyayla yüzleşebilen modern bir Çin’e dönüştü. 

İkincisi ABD, Çin ve Batı arasındaki en büyük farkın ÇKP’den kaynaklandığına inanıyor. Sorunun kökeninde ÇKP’nin liderliği konusundaki cehaletin yanı sıra ABD’nin geleneksel Çin kültürünü yanlış anlaması yatmaktadır. ABD aynı zamanda, Çin devriminin, Batı’nın sapkın bir düşünce olarak dışladığı Marksizm düşüncesini benimsediğine inanıyor. Bu şüpheleri gidermek için ÇKP’yi, 100, 500 ve 5000 yıllara göre anlamak gerekiyor.

Yüz yıl: ÇKP’nin sloganı “Komünist Parti/komünizm”den “Çin/sosyalizm”e doğru evrildi ve sosyalizmin kendini hareket, kurumlar ve uygarlıktan Çinlileştirildi. Amerikalıların Çin’e, tarih ve kültürel bakış açısından ziyade, giderek ideoloji ve ulus devlet prizmasından bakması kaygı verici bir durumdur. Partinin mantığı “ayağa kalkmayı”, “zenginleşmeyi” ve “güçlenmeyi” ayrıca devrimci bir partiden iktidar partisin ve sonunda hükümet partisine dönüşümünü kapsıyor.

Beş yüz yıl: 500 yıl önce Rönesans’tan bu yana Batılı ülkelerin kalkınması Çin’i hem olumlu hem de olumsuz etkiledi. “Demokrasi” ve “bilim” kavramları modernleşme tarihinde Çin’in kalkınma arayışında aydınlatıcı ve öğreticiydi. Ancak Çin’in sömürgeci güçler tarafından işgal edilmesinin sancılı bölümü ÇKP’yi kendi kalkınma yolunu bulmasını teşvik etti.

Şimdi ÇKP liderliğinde ülke dünyanın en büyük sanayi sistemini inşa etti ve en büyük sanayileşmiş imalat üssü haline geldi. Çin şimdi en büyük dijitalleşmiş ülkedir. Bu yüzden ÇKP’yi, Çin’in barışçıl yükselişi ve büyük modernleşmesinin başlangıcı olarak düşünmenin zamanıdır. 

Beş bin yıl: ÇKP’nin, Çin’in klasik kültürüne çok iyi uyum sağlaması, büyük birlik haline alışması ve bunu koruması, 5 bin yıllık uygarlığa sahip toprakların meyvesini verdiğini kanıtlıyor. ÇKP, Batı uygarlığından öğrendiği dersleri geleneksel Çin kültürü ile bütünleştirdi. Bu nedenle Çin-ABD stratejik diyaloğu yerel ve küresel yönetimin temel değerleriyle başlayabilir ve daha sonra partinin yönetim mantığını, iklim değişikliği, kamu sağlığı ve dijitalleşme gibi alanlarda keşfedebilir. Ve iki ülke insanlık için adalet ile tarafsızlık için birlikte çalışabilir.

ÇİN’İ DAHA İYİ ANLAMAK

ÇKP bu yıl 100. yıl dönümünü kutladığı için Amerikalıların, ÇKP’ye bakışlarını ve dolayısıyla Çin’e bakışlarını gözden geçirmelerini anlaması önemlidir. Bunun için onlar, “Çin Komünist Partisi”ni kelime kelime daha iyi anlayabilirler. 

Çin: Komünizm, Çin’de Çinlileştirildi, bu da komünizmin Çin devrimi ve geleneksel kültürüyle bütünleştirildiği, varlık uçurumunun ortadan kaldırılması ve büyük bir birlik oluşturulması yönündeki geleneksel idealleri, her yönden makul bir refaha sahip bir toplum inşa etmesi ve her yönüyle modernleşmeyi gerçekleştirmeye dönüştürdüğü anlamına gelmektedir. 

Parti niçin insan merkezli bir yönetim felsefesini vurguluyor? Kültürel gen Tao Te Ching’in 49. bölümünde bulunabilir “Bilgenin kendine ait değişmez bir düşüncesi yoktur, insanların düşüncesini kendi düşüncesi yapar. (Bana) karşı iyi olan kimseler için ben iyiyim ve (bana) karşı iyi olmayan kimseler için de ben iyiyim ve böylece (herkes) iyi oluyor. (Benimle) samimi olan kimselerle ben de samimiyim ve (benimle) samimi olmayan kimselerle de ben samimiyim ve böylece (herkes) samimi oluyor.” 

Partinin meşruiyeti tarih, gerçeklik ve halk tarafından bildirilen bir seçimdir. Daniel Bell’in “Çin Modeli: Siyasi Meritokrasi ve Demokrasinin Sınırları”nda dediği gibi, resmi atamalar söz konusu olduğunda seçim ayrıca seçimdir. 

Çin nedir? Çin bir “uygarlık devletidir.” Geleneksel Çin uygarlığı ÇKP tarafından dönüştürülmüştür ve popüler anlamıyla Çin uygarlığı hiçbir dini inancı onaylamayan laik bir uygarlığa denk değildir. Çin halkının ortak bir tanrısı yoktur, ancak onlara tanrılara inananlara ve inanmayanlara saygı duyar. Bu yüzden Parti gerçeklerde doğruyu arayabilir ve sosyal adalet ve hakkaniyeti sağlamak için en büyük muhtemel açıklığı ve kapsayıcılığı gösterebilir.

Komünist: “Komünist” ortak refah ve kamu yararı fikrini birleştirdi. Çin, mutlak yoksulluğu sonsuzluğa uğurladı ve her yönden modernleşmeye doğru yolculuğuna başladı, bunun için parti ve Parti Genel Sekreteri Xi Jinping halkın sevgisini kazandı. 

Parti: Marksizm Çin’de Çinlileştirildi. Çin’de Marksizm, Çin uygarlığıyla değiştirildi ve bütünleştirildi.  

Sun Yat-sen, “halkın, halk tarafından, halk için” yönetim kavramını eski ABD Başkanı Abraham Lincoln’den ödünç aldı ve “halkın üç ilkesini” (ulus, vatandaşlık hakları, insanları geçim kaynakları) geliştirdi.

Parti bu kavramı, “her şey halk için”, “halka güven” ve “halka yakın” gibi kavramları vurgulamak için bir adım öteye taşıdı, çünkü toplumun geri kalanı rahat edinceye kadar onlar rahatlamayacaktır. ÇKP geleneksel Batı düşüncesi veya geleneksel Çin düşüncesinde siyasi bir parti değildir. ÇKP, bir bütün olarak Çin halkı için adalet ve hakkaniyet aramaktadır.

YÜKSELEN ÇİN HAKKINDAKİ ENDİŞELER YANLIŞ, GEREKSİZ

Ve büyük Çin ulusunun modernleşmesinin amacı nedir? Bu ne Han ne de Tang hanedanlıkları dönemine geri dönmek ne de ABD’yi geçmektir, ancak insanlığın ilerlemesine daha fazla katkıda bulunmak ve daha iyi, daha kapsayıcı ve daha uygun fiyatlı kamu malları sağlamaktır. Geleneksel kültür bakış açısından bakıldığında, partinin sadece bir üstünlük arayışında olmayacağı, bunun yerine ona karşı çıkacağını anlamak zor değil. Parti, hakimiyet anlayışından arınmış yeni bir çağı müjdelemek için Çin ulusunun büyük modernleşmesine öncülük ediyor.

Bir Çin diplomatik geleneği olarak Çin’in hakimiyet anlayışına muhalefeti, 1972 yılındaki Çin-ABD Shanghai Bildirisi’nde de açıkça görülmektedir. Eski Çin Cumhurbaşkanı Deng Xiaoping bir zamanlar şöyle demişti: “Çin bir gün dünyada egemenlik peşine düşerse, dünyanın her tarafından insanlar bizi ifşa etme, bizi kınama ve Çin halkı ile birlikte bir egemen olarak bize karşı çıkma yükümlülüğünü paylaşırlar.” ÇKP, daha ziyade insanlık için ortak geleceğe sahip bir toplum inşa etmek istiyor.

Gerçekler, ABD’nin karşı karşıya olduğu bütün sorunları Çin ve ÇKP’ye yüklemesinin ABD’nin sorunlarını çözmeyeceğini göstermiştir. Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’e karşı ticaret savaşı, sanayi, sermaye ve istihdamı ABD’ye geri getirmede başarılı olmadı. Bunun yerine sadece Çin’i daha da güçlendirdi. ABD liderliği Çin’i baskı altına almaya çalışarak kendi sorunlarını çözemez. Aksine, Çin, Beijing ve Washington’ın karşı karşıya olduğu küresel sorunları çözmek için ABD’nin ortağı olabilir. Temel epistemolojik sorunları çözmek, karşılıklı siyasi güveni inşa etmek için ön koşuldur. 

ÇKP uygarlıklar ve özellikle Çin uygarlığı bakış açısından anlaşılmalıdır. Bu nedenle ABD ile Çin, karşılıklı güven inşa etmek ve yanlış hükümleri önlemek için ÇKP ve küreselleşmenin temel değerlerini destekleyen geleneksel Çin kültürü fikri üzerinde diyaloğu sürdürmelidir.