China Daily / Sun Zhuangzhi

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Afganistan’daki askerlerini çekmesinin ardından Orta Asya’da güvenlik durumu daha istikrarsız bir hal aldı. Böyle bir durumda, Sanghai İş Birliği Örgütü (SCO), güvenlik iş birliğindeki 20 yıllık deneyimi dikkate alındığında Orta Asya’nın barış ve istikrarına katkıda bulunabilir.

Güvenlik sorunları uzun zamandır Orta Asya’nın başını ağrıtıyor. Bölge bölgede yetişen ve uluslararası terörist çetelerin karışıklık çıkarmak için bir araya geldiğini gördükten sonra, sınır ve ülke içi çatışmalar daha sık görülür hale geldi. Aral Gölü’nün kuruması ve sonuçta oluşan toprak ve hava kirliliği ciddi çevre ve ekoloji sorunlarına yol açtı ayrıca yukarı ve aşağıdaki ülkeler arasında su çatışmaları arttı. Bu haliyle, geleneksel ve geleneksel olmayan güvenlik sorunları Orta Asya’da iç içe geçti, yeni koronavirüs salgını nedeniyle durum daha da kötüleşti.

Büyük güçlerin jeopolitik oyunları bölgedeki güvenlik durumunu daha da karmaşıklaştırdı. Joe Biden yönetiminin diplomasisi, ABD’nin üstünlüğünü devam ettirmek için ittifakların artırılması ve güçlendirilmesi için, Çin ve Rusya dâhil diğer ülkelerin yükselişini engelleme politikaları tarafında belirlenmeye devam ediyor.

Uluslararası güvenlik tehditleri artarken, geleneksel olmayan güvenlik tehditleri geniş boyutlu tehditler oluşturdu. Terörizm, aşırılıkçılık ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi uluslararası suçlara ek olarak, Orta Asya ülkeleri ayrıca iklim değişikliği ile mücadele etmek, nükleer silahların yayılmasını önlemek ve bilgi güvenliğini korumak gibi şeylerin artan baskıları altında. Bunların yanı sıra, Suriye, İran ve güney Kafkasya ve Afganistan gibi sıcak noktalarda artan güvenlik riskleri Orta Asya’ya bulaşabilir. Salgın artan işsizlik, yoksulluk ve toplumsal eşitsizliğe neden olduğu için toplumsal ayaklanmalar arttı. Ve dış müdahaleler Orta Asya ülkelerinin egemenliğine karşı ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Siyasi aktörler uluslararası koordinasyonu daha zor hale getirirken, güvenlik mekanizmaları Orta Asya’da potansiyellerini yerine getirmekte zorlanıyor. Ama bütün bu zorluklara rağmen, SCO 20 yıllık varlığı döneminde bölgesel anlaşmazlıkların çözülmesine diyalog ile danışma ve uluslararası suçları bastırarak ve üye ülkeler arasında askeri güveni destekleyerek yardımcı oluyor. SCO terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılıkla mücadelede iş birliğini güçlendirdi ve terörist gruplara ve uyuşturucu kaçakçılığına karşı ortak operasyonlar yapmak için Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te bir Bölgesel Terörizmle Mücadele Yapısı ve çok düzeyli toplantı mekanizmaları kurdu ve terörizmle mücadele tatbikatları yaptı.

ÇİN “VERİ GÜVENLİĞİ KÜRESEL GİRİŞİMİ”Nİ BAŞLATTI

Çin, bölgesel güvenliği korumak için yeni bir güvenlik kavramı önerdi; ortak, kapsamlı ve sürdürülebilir Asya güvenlik kavramı. Çin 2020’de, ülkelerin iç gündemlerini gerçekleştirmelerini destekleyen, toplumsal istikrarı koruyan ve dış güçlerin müdahalesine karşı çıkan bir, herkes için ortak güvenlik topluluğu kurmayı önerdi. Çin ayrıca bölgede güvenlik önlemlerini başlatmak için Veri Güvenliği Küresel Girişimi’ni başlattı.

SCO bölgesel güvenlikte önemli bir rol oynadığı için, bölgesel güvenliği korumaya daha fazla katkı yapacak bir konumda.  Ancak SCO’nun, iş birliği, açıklık ve tarafsızlık temelinde ve herhangi bir üçüncü tarafı hedef almadan mevcut görevlerini yerine getirmesi gerekir.

Ayrıca, SCO’nun çok taraflı faaliyetleri gıda, enerji, finans, ekoloji ve enformasyon alanlarında daha somut sonuçlar almayı hedeflemesi gerekir. Ayrıca terörizmle mücadele etmek için Taşkent’teki Bölgesel Terörizmle Mücadele Yapısı’na tam olarak faaliyete geçirmesi ve örneğin SCO-Afganistan bağlantı grubunu daha da geliştirerek ve Afganistan’a kalkınmayı desteklemekte yardım ederek, bölgesel sıcak noktalardaki sorunların çözümünde daha aktif bir rol oynamak için üye ülkelerin güvenlik politikalarını daha iyi koordine edecek önlemler almalıdır.

Ayrıca SCO’nun diğer bölgesel güvenlik mekanizmaları ile diyaloglarını güçlendirmesi ve Birleşmiş Milletler’in (BM) merkezi rolünü güçlendirmesi gerekir. Bölgede güvenliği birlikte sağlamak ve Orta Asya ülkelerinin hükümetlerine değişik zorlukları yenmesinde yardımcı olmak için, örneğin, Ortak Güvenlik Anlaşması Örgütü ile Asya’da Etkileşim ve Güven Oluşturucu Önlemler Konferansı ile düzenli ilişkiler kurmalıdır.

SCO çerçevesinde Çin, Rusya ve Hindistan gibi büyük ülkelerin, karşılıklı güveni artırmak için düzenli danışmalar yapması ve ortak sorunları çözebilmek için bölgesel ve uluslararası güvenlik konularında ortak bir tutum alması gerekir.

Ek olarak, SCO Kuşak ve Yol İnisiyatifi çerçevesinde güvenlik iş birliğinin alt yapısını kurmalı ve Çin, Pakistan, Afganistan ile Tacikistan arasında ordudan orduya iş birliğinin güçlendirilmesine yardım etmeli ve giderek diğer SCO üyelerini de daha iyi bir güvenlik koordinasyonu sağlamak için bunlar arasındaki iş birliğini mekanizmasına katılmaya davet etmelidir. SCO, 15 Haziran’da 20. kuruluş yıl dönümünü kutladı ve Tacikistan’ın başkenti Tiflis’te bu yıl sonuna doğru toplanacak SCO zirvesi SCO iş birliğinde yeni bir evrenin başlangıcı olacak.