China Daily / Jorge E. Malena

Latin Amerika ülkelerinin çoğu, Mart 2020’den bu yana yeni koronavirüs salgınını kontrol altına almak için tıbbi ekipman, ilaç ve/veya aşı olarak Çin’in bazı yardımlarını gördü.

Çin, Batı’daki bazı uzmanların sağlık ve aşılar konusundaki uzmanlığını Latin Amerika’da bir yumuşak güç aracı olarak kullandığı suçlamalarına rağmen, uluslararasında iş birliği içine girdi. Çin, herkes için sağlıklı bir küresel toplum yaratmaya bağlı olduğunu söyleyerek bu tür iddiaları reddetti.

Eski iş birliği programlarına rağmen, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) salgınla küresel mücadelenin dışında kalması uluslararası toplum için aşikâr bir şeydi. Öte yandan dünya Çin’in ihtiyaç duydukları zamanda diğer ülkelerin yanında olduğunu gördü.

Çin’in Latin Amerika ülkeleri ile ilişkileri, özellikle son aylarda, uzaklığın ilişkileri güçlendirmenin önünde bir engel olmadığını gösterdi. Salgın sırasındaki iki olguya işaret etmeye değer; toplantıları örgütlemek için sayısal platformların kullanılması ve Çin ile Meksika ve bazı Güney Afrika ülkeleri arasında hava kabarcıkları yaratılması.

Sayısal platformlar konusunda, Halkın Günlüğe gazetesinde yayınlanan bir haberde, özel Covid-19 salgını arka planıyla birlikte, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Brezilya, Arjantin, Küba, Meksika, Şili ve Venezuela dâhil birçok Latin Amerika ülkesinin liderleri ile yakın ilişki ve iletişimi sürdürdüğüne dikkat çekildi. Bu ilişki ve iletişimlerin Çin ile Latin Amerika arasında yeni durumda ilişkilerin gelişmesini sağlamlaştırdı ve gelecekte kurulacak ilişkilerin yolunu aydınlattı. Diğer video konferans örnekleri arasında Latin Amerika ve Karayip Ülkeleri Topluluğu (CELAC) içinde, geçen yıl 24 Mart’ta yapılan toplantı gibi video bağlantılı toplantıların organize edilmesi vardı.

Bu çerçevede, Çin Devlet Konseyi üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi ve Meksika Dışişleri Bakanı Marcelo Ebrand (2020 CELAC başkanı olarak) arasında özel bir toplantı yapıldı. Video bağlantısı ile yapılan Çin-CELAC özel oturumuna katılan dışişleri bakanları her ülkenin salgınla nasıl başa çıktığını anlattı ve Latin Amerika’nın ekonomik gerçekleri ile ilgili görüş alışverişinde bulundu.

İş alanında, çevrim içi yapılan Kanton Fuarı Latin Amerika’dan çok sayıda “ziyaretçiyi” çekti. Çin şirketleri ürünlerini tanıtmak ve iş yapmak için Latin Amerika ülkeleri için zaman dilimlerinin yarattığı zorlukları yenen canlı yayınlar yaptı. Hava kabarcıklarına gelince, bunlar Çin’den Meksika’ya düzenli ilaç, tıbbi ekipman ve daha sonra aşı tedariki için yaratıldı. Aeroméxico uçuşları için Shanghai ile Mexico City arasında daha öncede bir güvenli hava rotası yaratılmıştı.

LATİN AMERİKA EKONOMİSİNİN TOPARLANMASI ÇİN İLE TİCARETLE BAŞLAYABİLİR

Çin ve Latin Amerika kentleri arasında daha önce hiç doğrudan uçuş yapmamış olan LATAM Airlines Group, Beijing, Shanghai, Guangdong ve Fujian eyaletlerinden Şili, Brezilya ile Peru’ya ilaç ve ekipman taşımak için uçuşlara başladı. Buna ek olarak, Güney Kore’den Kolombiya’ya bazı uçuşlar yaptı.

Bu Aerolíneas Argentinas için de yeni bir deneyimdi. Daha önce sadece Avustralya’nın Sydney kentine uçan bu hava yolları şirketinin uçuş rotası her zaman kutup dairesine yakındı. Uçuş rotasını, LATAM uçuşlarının kullandığına benzer bir rotaya, daha da kuzeye taşıdı. 18 Nisan’da 13 ton yardım malzemesi Shanghai’dan Buenos Aires uluslararası havaalanına ulaştı. Bu operasyon Arjantin yetkilileri tarafından “iki Devlet arasında var olan dostluk ve iş birliğinin yeni bir örneği” olarak tanımlandı.

Hava kabarcıklarının başarısı bizi şunu sormaya teşvik ediyor; gelecekte Santiago de Chile ya da Buenos Aires ile Shanghai ya da Beijing arasında doğrudan ticari uçuşları başlatmak mümkün mü?

Birçok Latin Amerika ülkesi için, iki ana ticari ortakları ABD ve Çin’di ama 2020’de ABD ekonomisi daralırken Çin ekonomisi büyüdü. Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu’nun verilerine göre, bölgenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYİH) 1929’dan bu yana en kötü performansını göstererek yüzde 5 daraldı ve ihracat yüzde 15 düştü. Ancak salgının yıkıcı etkilerine rağmen, Çin’de normale yakın ekonomik etkinliklerin başlaması ve Latin Amerika ihracatına yönelik talep nedeniyle, Latin Amerika ekonomisinin toparlanması Çin ile ticaretle başlayabilir.

Beijing, Latin Amerika’da yakın tarihte Washington’ın herhangi bir rakibinden daha çok ekonomik etkiye sahip. Rekabetleri içinde Washington ile Beijing sadece ticaret, teknoloji ve jeopolitik alanlar için değil, aynı zamanda ortaklar için de yarışıyor. Bu nedenle, Çin ile ilişkiler Latin Amerika ülkelerini için artan biçimde hassas bir diplomatik zorluğu temsil ediyor- özellikle ABD ile Çin arasında halen yüksek olan gerginlik dikkate alınırsa. Latin Amerika hükümetleri salgın nedeniyle ciddi sağlık ve ekonomik zorluklar yaşıyor- ve buna iki ülke arasında bir seçim yapmanın ikilemi ekleniyor.

Latin Amerika ülkelerinin elindeki seçenekler Washington ile ticari ittifakı öncelikli kılmak, Çin ile ilişkileri güçlendirmeye devam etmek, her iki kutupla eşit mesafeyi sürdüren bir dış politikayı benimsemek ya da her iki karta da oynamak.

Yakın gelecek Latin Amerika hükümetlerinin hangi tutumu benimsediğini gösterecek.