Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, OPEC ve OPEC+ adı verilen petrol üreten ülkeleri bir araya getiren önemli toplantıları ve petrol fiyatlarındaki artışı değerlendirdi. 

Petrol İhraç Eden Ülkeler (OPEC) toplantısının ekonomi gündeminde haftanın olayı olduğunu belirten Altay Atlı, ülkelerin petrol üretiminin artırılması konusunda karar almak üzere bir araya geldiğini bildirdi.

Toplantıda birtakım görüş ayrılıklarının ortaya çıktığını ifade eden Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Geçen haftanın sonunda yapılan toplantılar sonuçsuz kalınca pazartesi tekrar toplantı yapılacağı belirtildi. Ancak görüş ayrılıklarının devam etmesi nedeniyle daha sonra pazartesi toplantısının da yapılmayacağı açıklandı. Bir sonraki toplantı için de bir tarih verilmedi.

Şu anda petrol fiyatları son 3 yılın zirvesinde. 2018’den beri en yüksek seviyesine geldi petrol fiyatları. Burada pandemi sürecinin yarattığı dengesizliklerin rolü de var. Petrol fiyatlarındaki hızlı artışın ekonomilere etkisi olumsuz bir durum yaratıyor.

Petrol üretimine ara veren ülkeler fiyatları yeniden belirlemek için bir araya gelmişlerdi. Burada çok hassa bir denge var. Fiyatlar her gün artıyor, talep var. Dolayısıyla bu talebe karşılık da vermek lazım. Dolayısıyla üretimi artıracaksınız. Ancak çok fazla artırırsanız fiyatlar bir anda düşebiliyor. Burada petrol üreten ülkelerin ortak hareket etmesi gerekiyor. OPEC’in kuruluş amacı da bu.

OPEC’in 13 üye ülkesi var. Bunlar, Cezayir, Angola, Kongo, Ekvador, Ekvator Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela. Bu yapılan toplantılar OPEC+ toplantıları olarak da geçiyor. OPEC petrol üreticisi olmayan diğer 10 ülkeyle daha bir araya geliyor, ortak bir karar almak için. Bunların başında Rusya var, Azerbaycan var, Bahreyn, Burnei, Kazakistan, Malezya, Meksika, Umman ve Sudan olarak da devam ediyor.

FİYATLAR REKORA GİDİYOR

Bu toplantılarda neler yaşandı? Fiyatların artışından bahsetmiştik, brent ham petrolün varil başına fiyatı 77,5 dolara yükselmiş durumda. Bu son 3 yılın zirvesi. En son 2018 Ekim ayında 85 dolar seviyesini görmüştü. Şimdi tekrar o seviyeye yakın bir yere çıktı.

Pandeminin ilk dönemlerinde 20 dolara kadar düştüğünü görmüştük, brent petrolün. O zaman dünya genelinde ekonomik faaliyetlerde bir anda durdu. Petrol talebi de birden çok keskin bir şekilde düştü. OPEC+ ülkelerinin buna karşı bir talebi oldu. Fiyatlar düştüğünde arzı aynı ölçüde azalttılar. Rusya üretimi düşürme taraftarıyken Suudi Arabistan’ın birden üretimi artırdığını gördük. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri (ABD) devreye girdi ve bir anlaşma sağlandı, tekrar fiyatlar yükselmeye başladı. O zaman yapılan anlaşmada 23 ülkenin üretimi ortak olarak 10 milyon varil azaltılacağı kararı verildi. Petrol üretiminin yeniden artırılması ve normale dönmesi için Nisan 2022 belirlenmişti. Şu an yükselen fiyatlar petrol ihraç eden ülkeler için iyi ama bir taraftan da ekonomilerin normalleşmesiyle birlikte hızlı artan petrol talebi var. Burada dengeyi korumak gerekiyor. Ağustos ayından başlayıp yılın sonuna kadar her ay 400 bin fazla varil üretim yapalım, denildi. Yıl sonunda bu üretime de Nisan 2022’ye kadar ara verilmesi önerildi ama burada anlaşılamadı.

Burada bir çözüm bulunamaz ve petrol fiyatları hızla artmaya devam ederse birçok ülke için bu üretim faaliyetlerini etkileyecek. Küresel ekonomi ya birlikte toparlanacak ya da toparlanamayacak.”