Haber: CRI Türk Dış Haberler Merkezi

Batı Asya’da seçim mevsimi başlıyor. Cezayir, Filistin, Suriye, Ermenistan ile İran’da mayıs, haziran ve temmuz aylarında seçimler yapılacak. Lübnan’da aylardır yeni hükümet kurulamıyor. Tunus’ta devlet erkleri arasındaki yetki tartışması istikrar kaygılarını büyütüyor. Libya’daki Geçiş Konseyi’nin görev süresi de 24 Aralık’ta sona erecek.

Batı Asya 2021 yazına, yoğun seçim takvimiyle giriyor. Seçimlerini yapmış ülkelerde ise ya hükümet kurulamıyor ya da devlet sistemleri kırılgan uzlaşılara dayanıyor. Batı Asya’da önümüzdeki iki ayın yoğun politik gündemini başlıklar halinde sizler için derledik.

ARAP BAHARI’NIN KAYNAĞINDA YETKİ ÇEKİŞMESİ

“Arap Baharı”nın başladığı Tunus, süreci en az hasarla atlatan ülkelerin başında geliyor. Ancak bu durum ülkede sorunların çözüldüğü anlamına gelmiyor. Tunus bu süreç de iç savaş yaşamasa da ülkede istikrar, hassas dengelere dayanıyor. Cumhurbaşkanlığı ile Başbakanlık arasındaki yetki çekişmesi ise siyasi ortamı bulanıklaştırıyor. Covid 19 salgınıyla derinleşen ekonomik kriz ise ülkedeki toplumsal rahatsızlığı büyütüyor. Cezayir ve Libya arasındaki Tunus, bu ülkelerdeki politik krizlerden de doğrudan etkileniyor. Ülke, Çin’in Kuşak Yol Projesi bakımından da önemli bir ticaret rotasının üzerinde bulunuyor.

İKİ YILDIR ÇIKIŞ YOLU ARAYAN ÜLKE

İki yıldır siyasi krizden çıkış için uygun siyasi formülü bulamayan Cezayir, 12 Haziran’da erken seçime gidiyor. Parlamento seçimleri için sandık başına gidecek olan Cezayir’de siyasi partiler, 28 Nisan’a aday listelerini Seçim Kurulu’na sunmak zorunda.

20 yıl ülkeyi yöneten Abdulaziz Buteflika, 2019 Şubat ayında başlayan sokak hareketleri sonucu iktidarını kaybetmişti. O dönem Buteflika’nın beşinci dönem adaya olmasına karşı kitlesel gösteriler düzenlenmişti. Sokak hareketlerinde en çok gündeme gelen konu yönetimin dar bir elit grubun elinde toplanması, yolsuzluk ve kötü yönetim eleştirileri olmuştu.

2019 Aralık ayında göreve gelen Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, Şubat 2021’de erken seçim kararı aldı. Ülkede sol kanadın ise seçimlere katılmayacağı belirtiliyor. 24 milyonda seçmenin bulunduğu Cezayir’de seçimlere katılım oranının yüksek olması siyasi istikrarın sağlanması bakımından belirleyici önemde görülüyor.

LİBYA’DA ZAMAN AYARLI GEÇİŞ KONSEYİ

Libya’da geçen şubat ayında ülkeyi 24 Aralık’taki seçimlere taşıyacak dört kişilik geçici konsey göreve geldi. Seçimlere kadar Trablus merkezli Ulusal Mutabakat hükümeti ve Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi tek merkezden yönetilecek. Libya’daki temel sorun ülkede siyasi birliğin sağlanması olarak görülüyor.
Öte yandan Türkiye ve Mısır arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulması Libya’daki uzlaşı sürecini kolaylaştırıcı bir etken olarak değerlendiriliyor.

LÜBNAN AYLARDIR HÜKÜMETSİZ

Lübnan’da yeni hükümet kurma çabalarından aylardır sonuç alınamadı. Lübnan’da hükümeti kurması için görevlendirilen Eski Başbakan Saad Hariri çalışmalarını sürdürüyor. 4 Ağustos’ta Beyrut Limanı’ndan meydana gelen patlamanın ardından 10 Ağustos’ta Hasan Diyab hükümeti istifa etmişti.

Mezhep ayrımlarına dayanan bir anayasa ile yönetilen Lübnan’da temel sorun ülkedeki siyasi grupların çeşitli dış güçlerin etkisi altında olması. Elektrik gibi temel ihtiyaçların sağlanmasında bile kriz yaşayan Lübnan’da ekonomik buhran her geçen gün ağırlaşıyor. Ülke dış politikada ise Suriye Savaşı ve İsrail’le yaşanan gerilimler arasında sıkışmış durumda.

FİLİSTİN’DE 15 YIL ARADAN SONRA SEÇİM

Filistin’de 2005 yılında devlet başkanlığı seçimleri 2006 ise milletvekilliği seçimleri yapıldı. 15 yılın ardından seçimlerinin tekrar yapılması kararlaştırıldı. Arap devletleri arasındaki rekabetin yumuşaması, Türkiye Mısır yakınlaşması ve İran ile Suudi Arabistan arasında uzlaşı çabalarının seçim kararına zemin hazırladığı belirtiliyor. Ayrıca Türkiye’nin Hamas ve El Fetih arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesinde yaptığı arabulucu rolün de seçim sürecini kolaylaştırdığı belirtiliyor.

Filistin Devlet Başkanı Mahmur Abbas bu koşullar altında 22 Mayıs 2021’de milletvekilliği seçimleri, 31 Temmuz 2021’de ise devlet başkanlığı seçimlerini yapılması için yasal süreci başlattı.

Siyasi yapının bölünmüş görüntüsü, ekonomik kriz ve İsrail’le yürütülen görüşmelerin 2014 yılında tıkanmış olması seçim kararını etkileyen faktörler arasında sayılıyor.

SAVAŞIN 10. YILINDA İKİNCİ SEÇİM

Suriye, savaşın onuncu yılında ikinci kez Cumhurbaşkanlığı seçimleri için sandık başına gitmeye hazırlanıyor. Seçimlerin 26 Mayıs’ta yapılacağı açıklandı. Mevcut Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın tekrar aday olduğu ilan edildi. Cumhurbaşkanlığı seçimleri Suriye’de 7 yılda bir yapılıyor. Ülke dışındaki bulunan 7 milyonu aşkın Suriye vatandaşının oy verip veremeyeceği seçimlere yönelik en önemli tartışma.

Ülke topraklarının üçte biri başkent Şam’ın kontrolü dışında bulunuyor. Siyasi uzlaşı süreçlerinin yavaşladığı Suriye’de askeri çatışmalar da büyük oranda bitti. Ancak ülkedeki merkezi ordu dışında alan kontrol eden terör örgütleri potansiyel çatışmaların tetikleyicisi olarak hazırda bekliyor. Askeri bakımdan en büyük sorun İdlib’deki terör örgütleri ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) destekli terör örgütü PKK/YPG nasıl tasfiye edileceği konularında düğümleniyor. Bu koşullar altında seçime giden ülkede ülke dışında bulunan Suriyelilerin oy vermesiyle ilgili somut adımların atılması bekleniyor.

İRAN’DA GÜNDEM: NÜKLEER SÜREÇ VE SEÇİM

ABD ile nükleer masanın yeniden kurulması yönünde çabalar sürerken Tahran bir taraftan da 18 Haziran 2021 tarihinde yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerine hazırlanıyor. Trump döneminde ağırlayan yaptırımların etkisiyle İran ekonomik bakımdan sıkıntı yaşıyor. Çin’le imzaladığı 25 yıllık anlaşma sayesinde nükleer müzakerelerde elini kuvvetlendiren İran’da seçimlere katılımın yüksek olması önemseniyor.

SAVAŞ SONRASI ERMENİSTAN’DA SEÇİM

Karabağ savaşında ağır yenilgi alan Ermenistan’da erken seçim yapılacak. Parlamento seçimlerinin tarihi 20 Haziran olarak açıklandı. Başbakan Nikol Paşinyan erken seçim öncesi istifa etti. Yasalar gereği kabine üyelerinin tamamı istifasını sundu. Paşinyan seçimlerde başbakan adayı olarak katılacağını da açıkladı.