China Daily

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile İran arasında pazar günü anlaşmaya varılması olumlu ve yapıcı bir gelişme olarak görülmelidir. IAEA Başkanı Rafael Grossi Tahran’a yaptığı son dakika ziyaretinde, IAEA’nın izleme cihazlarının süresi geçen hizmetiyle ilgili “en acil sorunu” çözüme kavuşturan bir anlaşmayı sağladı. 

İran, IAEA uzmanlarının nükleer tesislerdeki gözetleme kameralarının hafıza kartlarını değiştirmesi ve kameralar için gerekli teknik önlemleri alması için İran’ı ziyaret etmesini kabul etti. Son anlaşma İran’ın, IAEA’nın pazartesi günü İran’ı eleştiren bir kararla ilgili planını rafa kaldıran Batılı güçlerin yeni bir kınama adımından kurtulmasına yardım etti.

ABD VE İRAN ULUSLARARASI TOPLUMUN ÇAĞRILARINA YANIT VERMELİ

Bu anlaşma ayrıca İran ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında uzun süredir beklenen 2015 yılındaki İran nükleer anlaşmasına dönülmesi konusundaki görüşmeleri de başlatabilir. Nisan ile haziran ayları arasında Viyana’da yapılan, ancak Washington’ın, Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen 2015 yılındaki nükleer anlaşmaya dönmesi ve ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını kaldırması konusunda başarısız olan nükleer görüşmelerin ardından, Tahran yönetimi de IAEA’nın İran’daki nükleer tesislere yerleştirdiği izleme cihazlarına erişimini askıya almıştı. 

Pazar günü varılan anlaşma IAEA’nın İran’ın nükleer faaliyetlerinden bazılarını izlemesini sürdürmesine, dolayısıyla diplomasinin İran’ın nükleer sorunlarını çözebilmesi umutlarının tazelenmesine olanak sağlıyor. ABD ile İran’ın, uluslararası toplumun çağrılarına yanıt vermesinin ve diyalog ile danışma yoluyla farklılıklarını çözmesinin zamanı geldi. 

İran nükleer anlaşmasının yeniden başlaması için uluslararası çabalarla birlikte haziran ayında Viyana’daki görüşmelerin bir çıkmaza girmesinden sonra İran ile ABD, daha sert bir tavırla bile olsa görüşmelere yeniden başlama konusundaki niyetlerinin işaretini verdi. İran’a tekrar görüşme masasına oturması konusunda baskı yapmak için ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken bu ayın başında, İran’ın nükleer anlaşmasının canlanmasına ilişkin zamanın tükendiği uyarısında bulundu.

WASHINGTON VE TAHRAN’IN BAZI KONULARDA GÖRÜŞ AYRILIKLAR VAR

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi de kısa süre önce televizyonda verdiği bir röportajda, “müzakerelerin bir diplomasi aracı olarak bir seçenek” olduğunu, ancak “baskı ve tehdit altında görüşmenin hiçbir şekilde kabul edilemeyeceğini” söyledi. 

İki ülkenin görüşmelere yeniden başlama konusundaki istekli tutumuna rağmen, Washington ve Tahran’ın üstesinden gelmek zorunda olduğu bir dizi konuda ciddi farklılıkları olduğu aşikârdır. Uluslararası toplum tarafları, uluslararası sorumluluklarını yerine getirmesi ve en erken fırsatta anlaşmayı canlandırmada üstüne düşeni yapması için desteklemeli ve böylece dünyanın nükleer silahların yayılmasını önleme amacına olumlu katkıda bulunmalıdır.