CGTN / Hannan Hussain

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun 12 yıl üst üste merkezde kalmasına kritik bir darbe olduğunu kanıtlayabilecek şekilde, aşırı sağcı siyasetçi Naftali Bennett partisinin desteğini ana muhalefet koalisyonunun hükümet kurmasına vererek, 2 Haziran’da sona erecek süreye doğru yol almayı hızlandırdı. Bennett, 30 Mayıs’ta televizyonda yaptığı açıklamada, “Bu ülkeyi bu döngüden kurtarabilmek ve yoluna koyabilmek için arkadaşım Yair Lapid (muhalefet lideri) ile ulusal birlik hükümeti kurmak amacıyla tüm gücümle harekete geçme niyetindeyim. Netanyahu liderliğinde bir sağcı hükümet seçeneği basitçe yoktur.” dedi.

Lapid (merkez Yesh Atid’in lideri), Bennett (aşırı sağcı Yamina partisinin lideri) ve sayısız diğer partiler arasında görüşüldüğü gibi özenle hazırlanmış bir koalisyon anlaşması, potansiyel olarak Netanyahu’nun başbakanlığını sona erdirebilir. Bunun için birkaç neden ileri sürülebilir.

İlk olarak, İsrail parlamentosu Knesset’te Bennett’in yedi sandalye ve Lapid’in 17 sandalyesi arasındaki birleşmesinden yararlanarak birlikte bir hükümet oluşturma vaadi var, bu da Netanyahu’nun kestirme çözüm sarmalı yoluyla koalisyon ortaklarına ayrıntılı biçimde kur yapma uygulamasını etkili şekilde alt üst ediyor. Netanyahu’nun önceki rakiplerinin aksine Lapid, cumhurbaşkanının bir koalisyon hükümeti kurmak için verdiği yetkiyle tutarlı biçimde faaliyet gösteriyor ve Netanyahu’nun bağlayıcı güç olarak himayesi olmadan merkezci, solcu ve Arap İsrailli partilerden muhalifleri uzlaştırıyor. 

Bu olasılığı “yüzyılın sahtekârlığı” olarak acımasızca eleştiren Netanyahu, parti değiştirmeleri kışkırtarak ve hassas görüşmeleri bir belirsizliğe iterek koalisyon ivmesini tehlikeye atabilir. Ancak oradaki kayıplar, onun hesaplamaları tükenmiş, hızlı bir reddedilmeyle karşı karşıya kalmış ve yönetimdeki koalisyonu kazanma şansındaki aslan payını tükettiği için mutlaka Netanyahu’nun koalisyon hükümetinin kazanımına dönüşmeyecektir.

BELİRSİZLİK MODELİ

Lapid ve Bennett ayrıca, farz edilen ulusal birleşme anlatılarında, Netanyahu’nun devamlılığının ötesinde odaklanmaya davet eden türden yeni keşfedilmiş bir ustalık sergiliyorlar. Örneğin, parti liderleri, alternatifin zorlu bir beşinci seçim ve siyasi çıkmazın döngüsü olduğunu savunarak, muhtemel bir güç paylaşımı düzeninin meşruluğu ve uyumluluğunu vurgulamada güzel adlandırma kullanımıyla, “değişim hükümeti” anlatısı olarak adlandırdıkları duruma bel bağlıyorlar. Böylece, muhalefet lideri Lapid, dört meclis seçimi sırasında elde etmeyi başaramadığı şeyi gösteriyor; bir güç paylaşımı anlaşmasını fiili olarak sonlandırmak, çoğunluğu ele geçirmek ve sol kanat Siyonistler ve İsrail’in ilk muhafazakâr Müslüman partisi gibi farklı kanatlarda yer alan ortaklar arasında çok partili bir desteği sağlamak. 

İsrail muhalefetinin çoğunluğu bir araya getirmedeki bu atılımları aynı zamanda birkaç seçim boyunca yaptığı ilk atılımlar. Ancak muhalefet, nihai hedef günler içinde koalisyon ivmesine son şeklini vermekse, partilerden Netanyahu’nun paylamalarına direnmelerini talep ediyorlar. Yair Lapid’in kanıtladığı şey, Netanyahu dışında bir liderin koalisyon yetkisine dört haftalık bir sürede hızla yaklaştığının bariz gerçeğidir. Üslupla değil, ince bir nezaketle.

Siyasi cephede, Bennett ve Lapid, Netanyahu’nun merkezci bir kisve altında sertlik yanlısı politika dürtüsünün bir değişik biçimiyle övünüyorlar, bu da Netanyahu’nun gelecek günlerde taraf değiştirenleri çekmesini ve muhalefetin çok ince çoğunluğunda büyük boşluklar yaratmasını zorlaştıracak bir bileşimdir. Lapid, bu ay başında, “Birbirimizden nefret etmeyeceğimiz gerçeğini yansıtacak bir hükümete ihtiyacımız var. Karşı karşıya olduğumuz ekonomik ve güvenlik sorunlarını aşmamızda solun, sağın ve merkezin birlikte çalışacağı bir hükümete.” dedi.

Ancak daha geniş sağ kanat-merkezci politika bileşimi, Bennett’in dâhil olmasını daha az iş birlikçi ve Netanyahu’nun politika kararlarının daha fazla uzatılması olarak tanımlıyor; İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’nın ilhakının sağlam bir şekilde savunulmasından, İsrail’in tartışmalı dini hakkının hem yönetimde hem de söylemde bir temele yerleştirilmesine kadar. 

Dindarlık cephesinde, Lapid, birlikte yaşamanın değil, aşırı sağ siyasetin rüzgârlarının yükselttiği siyasal ağırlığa sahip Bennett’e iki yıl süreyle başbakanlık vadederek, olası öncelikler konusunda zaten güçlü bir işaret verdi. Netanyanu karşıtı blok için mesele, tüm taraflar için anlaşma konusunun 71 yaşındaki başbakanın görünüşe göre eksilmeyen başbakanlığı olması, başka bir şey değil. Lapid-Bennett anlaşması resmen gerçeğe dönüşürse, bu unsur özendirici olmaktan uzaklaşabilir ve aktivizmin yükümlülüğü Netanyahu’dan yön değiştirerek denenmemiş bir koalisyonun kurulması çalışmasını hazırlayabilir. 

İsrail’in en uzun süre hizmet eden başbakanının gücünü kaybetmenin eşiğinde olduğu konusunda çok az şüphe var. Yine de onun yeni keşfedilen direncindeki mütevazı bir kırılma bile, bu belirsizlik modelini herkes için ayrım yapmayan bir hale getirebilir.