CGTN / Thomas O. Falk

Naftali Bennett, yemin ederek göreve başladığında İsrail’in yeni başbakanı olacak. Kararsız koalisyonunu birlikte tutmaya uğraşırken, belki de İsrail’in en son istikrarlı bir hükümet arayışında en büyük kazanan taraf olacak. Bennett’in Yamina Partisi Knesset’teki 120 sandalyenin sadece yedisini kazandı. Şimdi büyük kazanan olarak ortaya çıkmış olması gerçeği İsrail’de siyasi durumun ne kadar karışık olduğunu gösteriyor.

Dört hafta süren müzakerelerden sonra muhalefet lideri Yair Lapid, daha fazla çeşitli olması mümkün olmayan tarihsel olarak benzersiz bir sağ-merkez-sol koalisyonu kurmayı başardı. Bir Arap partisi bile yeni hükümetin ortağı olacak. Bu İsrail tarihinde bir yenilik.

Bütün partilerin tek bir ortak hedefi var; Binyamin Netanyahu’nun yeniden iktidarı ele geçirmesini engellemek. Bunun 12 yıllık Netanyahu iktidarından sonra ülkeyi krizden çıkarmaya ve 2 yılda dört seçimden sonra nihayet istikrar getirmeye yardım edip etmeye yeterli olup olmadığını bekleyip göreceğiz.

Duruma başka bir dinamik eklemek için, Bennett politikaya Binyamin Netanyahu’nun çırağı olarak girmişti. Bennett 2006-2008 arasında Netanyahu’nun Özel Kalem Müdürü olarak çalıştı. Daha sonra Bennett Netanyahu koalisyonlarında farklı bakanlıklar üstlenecekti. Netanyahu tarzı yeteneklere sahip bir taktisyen olan Bennett, son seçimden sonra uzun süre kararsız kaldı, Netanyahu ve Yair Lapid ile müzakere etti ve böylece nihai iktidarı almak için konumunu güçlendirdi.

BENNETT’İN İDEOLOJİSİ YENİ İSRAİL HÜKÜMETİNİN NE KADAR KIRILGAN OLDUĞUNU GÖSTERİYOR

Siyasi olarak, Bennett’in Netanyahu’nun sağında olarak, söylem olarak söylenebilecekler üzerine konabilecek sınırları zorlamaya meyilli bir sertlik yanlısı olarak düşünülmesi gerekir. Başkaları halen Filistinlilerle barış sürecini tartışırken, Bennett, 2013’te Akdeniz ile Ürdün arasında bir Filistin devletinin yeri olmadığını söylemişti. Bennett, 2014’te Uluslararası Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’ndeki bir konferansta yaptığı konuşmada Yahudilerin “öldürülecekleri için” Batı Şeria’da Filistin egemenliği altında yaşayamayacaklarını söylemiş ve bir kez daha iki devletli çözümü reddetmişti.

Bennett’in ideolojisi yeni İsrail hükümetinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Özellikle taraflar arasındaki üç partinin, Meretz, Raam Party (Arap) ve Awoda kesinlikle bir Filistin devletinin kurulmasını istediği için. Bu ilgili bütün tarafların şimdilik bütün ideolojik sorunları bir tarafa bırakmayı kabul etmelerinin asıl nedeni. Ya da Bennett’in dediği gibi; herkes, hükümetteki sağ kanadın yanı sıra sol kanat da “acı tavizler” verecek.

Aksine, yeni hükümet nihayetinde yeni bir bütçenin kabul edilmesi ve ekonomiye yardım etmeye odaklanacak. Ekonomiye yardım edilmesi mantıklı biçimde tutarlı bir teori. Ancak pratikte, bu plan hızla değişebilir. Örneğin, İsrail ile Hamas arasındaki ateşkes uzun sürmezse ne olur? Bennett, koalisyonunun bunlara karşı olacağını bilerek, tekrar İsrail kentlerine asker yerleştirilmesi ve Gazze’ye roketler atılmasını isteyecek mi? Araplar doğrudan ittifakı bozmadan tepki verebilecek mi? Ve ekonomik sorunlar ele alındığında, seçmenleri asıl olarak yerleşim yerlerinde oturan sağ kanat politikacıların iki devletli bir çözüme doğru ilerlemesi mümkün olacak mı?

İSRAİL SİYASİ İSTİKRARI ARIYOR

Bu hükümetin hata payı daha öneki hükümetinkinden daha küçük ilk küçük kriz bu koalisyonun gerçekten ülkeyi daha iyi hale getirmeyi mi yoksa Netanyahu nefretinin ve siyasi makam iştahının inşa ettiği bir iskambil kulesi mi olduğunu gösterecek. Her durumda, Bennett yine de çoktan büyük bir zafer kazanmış duruda. Görev süresinin yarısında, Lapid görevi devralana kadar yeni hükümetin başında olacak. Ama burada Bennett’in Netanyahu’dan ne kadar şey öğrendiğini göreceğiz, eğer hükümet gelecek 24 ay içinde düşerse rotasyon olmayacak. Aksine, ülke yeni bir seçimle yüz yüze kalacak.

Bu Netanyahu hükümetinin Aralık 2020’de dağıldığına benzer bir senaryo. Netanyahu’nun Kasım 2021’de başbakanlığı Benny Gantz’a vermesi gerekiyordu. Birçok gözlemci bunu, rotasyon anlaşmasını bozmak için hükümetin düşmesini tetikleyen, yeni seçimleri zorunlu hale getiren ve iktidarı yeniden ele geçiren, Netanyahu’nun Makyevelist bir laf kalabalığı olarak gördü.

Yine öyle bir rotasyon anlaşması ile İsrail tekrar kendisini benzer bir konumda bulabilir, (özellikle Bennett şimdi zamanı kendisini bir hükümet lideri olarak sivriltmek adına ve bu arada partisini fiilen gelecek seçimlere hazırlamak için kullanabileceğinden). Bütün bunların kurbanı tekrar, siyasi istikrarı mumla arayan bir ülke olan İsrail olabilir. Netanyahu bunu sağlayamazdı ve Bennett için de bunu sağlamak kolay değil.