CRI Türk Dış Haberler Servisi

Litvanya’nın Taiwan Adası yönetimine ülkede resmi temsilcilik açma izninde bulunması, diplomatik bir kriz sürecini başlattı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hua Chungying, Litvanya tarafının Taiwan makamlarının temsilcilik açmasına izin vermesinin, Çin’in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ciddi şekilde zedelediğine ve Tek Çin ilkesine de aykırı olduğuna işaret etti.

Konuyla ilgili bir diğer açıklama ise Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) geldi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, salı günü düzenlenen basın toplantısında, “NATO müttefikimiz Litvanya’nın yanındayız. Her ülkenin kendi ‘Tek Çin’ politikasının çizgilerini dışarıdan baskı olmadan belirleyebilmesi gerekir.” dedi.

“TEK ÇİN” POLİTİKASI NEDİR?

“Tek Çin” politikası: Çin toprakları üzerinde sadece bir Çin hükümeti olduğunun diplomatik olarak kabul edilmesidir. Bu bağlamda, Taiwan Adası’nın ana kara ile ayrılamaz bir bütün olduğu vurgulanır. Uluslararası hukuk çerçevesinden 1992 Konsensüsü, “Tek Çin” ilkesini somutlaştıran bir uzlaşı olarak kayıtlara geçmiştir.

Çin Halk Cumhuriyeti’ni tanıyan ve diplomatik ilişkilere sahip her ülke, “Tek Çin” ilkesi ile Çin’in toprak bütünlüğü ve egemenliğini teyit etmiş oluyor.

ABD “TEK ÇİN” İLKESİNİ TANIYOR MU?

ABD, 1979’da Çin Halk Cumhuriyeti hükümetinin “tek yasal hükümet” olduğunu kabul etmiştir. Kısacası ABD, Çin Halk Cumhuriyeti’ni tek Çin olarak kabul ederek, Taiwan Adası’ndaki yönetimi tanımadığını deklare etmiştir.

ABD’nin “Tek Çin” pozisyonu hâlâ geçerli. Çin Halk Cumhuriyeti’ni tek yasal hükümeti olarak tanıyarak, Taiwan’ın Çin’in bir parçası olduğunu da kabul ediyor. Bu nedenle, ABD, Çin Halk Cumhuriyeti ile resmi ilişkilere devam ederken, Taiwan ile gayriresmi ilişkilere sahiptir.

LİTVANYA NEDEN BÖYLE BİR ADIM ATTI?

Litvanya’nın Çin’e karşı olan tutumu 2021 yılında, dost çizgisinden çıkmaya başladı. Litvanya Parlamentosu, Çin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nde Uygurlara yönelik “soykırım” kelimesinin geçtiği bir tasarıyı tanıdı.

21 Mayıs tarihinde ise Litvanya Dışişleri Bakanlığı, Litvanya’nın Çin’in “17+1” grubundan çıktığını ve diğer Avrupa Birliği (AB) ülkelerini de aynı şeyi yapması gerektiği çağrısında bulundu. Litvanya’nın bu adımları iki ülke arasında, artan gerilimin ilk sinyalleriydi.

3 milyondan az nüfusa sahip bir ülke olan Litvanya, Rusya’ya karşı Ukrayna’nın en büyük destekçilerinden biridir, Ukrayna askeri personeline eğitim ve tıbbi tedavi sağlamanın yanı sıra sıkı siyasi ve diplomatik destek sağladığı da bilinmekte. NATO’nun takdirini kazanma adına her türlü fedakârlığa hazır olan Litvanya’nın, Çin ile yüzleşmek istemesi uzmanların beklediği bir durum olarak belirtiliyor.