CRI Türk Dış Haberler Servisi

Libya’da Birleşmiş Milletler (BM) ara buluculuğunda sağlanan kırılgan istikrar altta kaynayan kazanın devrilmesi sonucu bozuldu. Eski İçişleri Bakanı Fethi Başağa, 10 Şubat günü Tobruk’taki Temsilciler Meclisi tarafından ülkenin yeni başbakanı olarak seçildi. Aynı gün hâlihazırda görevde olan Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamit Dibeybe, suikast girişiminden sağ olarak kurtuldu ve “Görevimin başındayım.” dedi.

SEÇİMLER YAPILAMADI ORTAKLIK BOZULDU

Libya’daki iktidar savaşını alevlendiren en önemli etken 24 Aralık’ta BM gözetiminde yapılması planlanan seçimlerin ertelenmesi oldu. Ülkenin doğusundaki Temsilciler Meclisi ve batısındaki Devlet Yüksek Konseyi’nden oluşan taraflar, seçim kanunu üzerinde uzlaşıya varamadığı için belirlenen tarihte sandıklar kurulamamıştı.

BM ara buluculuğunda hazırlanan yol haritası kâğıt üzerinde iyi görünse de pratikte uygulanamadı. Ulusal Birlik Hükümeti kuruldu, ateşkes sağlandı ancak bölünmüş Libya ordusu ve milis unsurlar tek çatı altına toplanamadı.

Çatışan tarafları bir araya getiren 5+5 Ortak Askeri Komite bir diyalog mekanizması olmanın ve esir takası gibi pratik konuları karara bağlamanın ötesinde çözümler geliştiremedi. Askeri alanda sorunların kilitlenmesinde yabancı paralı milisler halen en çetrefilli konu.

ZEMİN KAYGAN, TARAFLAR DEĞİŞKEN

Seçimlerin belirsiz bir tarihe ertelendiği Libya’da Fethi Başağa Temsilciler Meclisi tarafından başbakan olarak atandı ve başkent Trablus’a gitti. Libya’da siyasi zeminin ne kadar kaygan olduğunu göstermesi bakımından Başağa’nın profiline daha yakından bakmak gerekiyor.

Misratalı Başağa, çatışmaların en şiddetli olduğu 2020 yılında Ulusal Mutabakat Hükümeti iç işleri bakanıydı. Yani o dönem Hafter’e karşı verilen silahlı mücadelenin liderlerindendi.

Başağa, Eski Başbakan Fayiz Es Serrac’la yaşadığı güç mücadelesinden sonra rotasını doğuya çevirdi. Hafter’in güçlü olduğu Tobruk merkezli otorite ile sorunlarını çözdü. Batı ile ilişki kurdu, Fransa ve Mısır’a yaklaştı.

Bir dönem adı “Türkiye’nin adamı”na çıkan Başağa, yoluna eski hasımlarıyla barışıp yeni ittifaklar kurarak devam ederken Ankara’nın “iki başbakan” arasında zor bir tercihle karşı karşıya olduğu ortada.

İKTİDARIN KAYNAĞI SORUNU

2020 Nisan ayında Hafter’in Trablus kapılarına dayanmasının ardından aynı yılın Eylül ayında ateşkes sağlandı. 2021 Şubat ayında ise Ulusal Birlik Hükümeti adında yeni bir hükümet kuruldu. BM nezdinde kurulan 75 üyeli Libya Siyasi Diyalog Forumu, yeni hükümetin başbakanı olarak varlıklı bir iş adamı olan ve tıpkı Başağa gibi Misratalı olan Abdulhamit Dibeybe’yi seçti.

Dibeybe’nin görevi ülkeyi 24 Aralık 2021’de barış içinde seçimlere taşımaktı. Çatışma yeniden alevlenmedi ancak seçimler de yapılamadı. Bu nedenle doğudaki Temsilciler Meclisi, Ulusal Birlik Hükümeti’ne olan desteğini geri çekti.

Dibeybe, Diyalog Forumu tarafından seçilmiş, Temsilciler Meclisi’nden ise onay almıştı. Başağa ise Akile Salih’in liderliğindeki Temsilciler Meclisi tarafından seçildi ancak ülkenin batısında başkent Trablus merkezli Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el Mışri bu karara itiraz etti. Önümüzdeki hafta ise Temsilciler Meclisi, Başağa liderliğinde kurulacak yeni birlik hükümeti için güven oylaması yapacak.