William Jones | CHINA DAILY

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ni 2013’te önerdiğinde, küresel ekonomiyi fiilen hızlı kalkınma yoluna soktu ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde büyük bir umuda yol açtı.

2013’te Batı dünyası az ya da çok Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki büyük ölçekli kalkınma projelerine karşı ilgisini kaybetti. Ve şişkin New York-Londra finansal sistemi bankerlerin faiz ödenmesi isteklerini karşılayan ülkeler dışında hiçbir faaliyete tahammül etmedi. Ama Kuşak ve Yol İnisiyatifi üzerinden elde edilen, özellikle ulaştırma ve diğer altyapı sektörlerini hedef alan yeni kredilerin miktarı Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerine yeni bir hayat soluğu verdi. Kuşak ve Yol İnisiyatifi sadece gelişmekte olan ülkelere yaramadı, aynı zamanda Avrupa ve ABD ile küresel ticaretin artmasına da yardım etti.

Yeni altyapı programları kavramı ABD yollarını ve tren yollarını modernleştirmeyi hedef aldığı sürece Amerikalara uygundur. ABD yönetiminin Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ne tepkisi başlangıçta oldukça kayıtsızken, girişim ABD’ye da fayda sağlayabileceği için, girişimden bir şeyler öğrenmeye biraz ilgi gösterdi. Dolayısıyla birkaç düşünce kuruluşu girişimin operasyonlarını inlemeye başladı, Dışişleri Bakanlığı ABD’nin Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile iş birliği yapıp yapamayacağını ve nasıl yapabileceğini görmek için Çinli muhatapları ile bazı görüşmeler yaptı.

Fortune 500 listesindeki Honeywell, Caterpillar ile General Electric gibi birçok Amerikan şirketi Asya ve başka yerlerde büyük ölçüde Kuşak Yol projelerine katılmaya başladı. Hatta Caterpillar girişimin Amerikan girişimlerine sunduğu fırsatları takdir eden kendi “beyaz raporunu” yayınladı.

Donald Trump yönetimin ilk zamanlarında bile Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin başlattığı bir “genişlemenin” kendi altyapı inşa tutkularını gerçekleştirmesine yardım edebileceği ihtimali vardı. Ama Trump’ın Çin’le “ticaret açığı” saplantısı onu Çin mallarına karşı meşrulaştırılamaz, hatta cezalandırıcı gümrük tarifeleri getirmeye yöneltti.  Yeni koronavirüs ABD’yi vurduğunda, zıvanadan çıkmış Trump “raydan çıktı” ve virüsü “Çin virüsü” diye tanımladı. Aynı zamanda ABD Kongresindeki Çin karşıtı lobi Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ni Çin’in yeni bir güç oyunu olarak tanımlamak için oturumlara başladı.

ABD YÖNETİMİNİN KUŞAK VE YOL İNİSİYATİFİ’NE TEPKİSİ BAŞLANGIÇTA KAYITSIZDI

“Çin’in yükselişi” hakkındaki paranoya artarken, ABD politika belirleyicileri ABD altyapısını kendi güçleri ile yeniden kuracaklarını iddia ettiler. Ve şimdi, “Ülkeyi Daha İyi Yapalım” planı Joe Biden yönetiminin sloganı haline geldi. Ancak bu “kurmanın” çok azı bile yakında şekillenecek gibi değil, çok daha azı ise başlamaya hazır. ABD kamuoyundaki ırk, çevre ve hatta geçen yılki başkanlık seçimlerinin meşruluğu hakkındaki karışıklık dikkate alındığında, “yeniden yapmak” çok uzun zaman alabilir. ABD’nin Çin’in kalkınma hızını kısa süre içinde yakalayamayacağını bilen ABD Kongresi ve yönetimindeki bazı kişiler Çin tarafından ekonomik ve siyasi alanda yapılabilecek herhangi bir ilerlemeyi baltalamaya çalışıyor.

Eğer bu politika yakında değişmezse, iki büyük güç arasında ciddi bir askeri çatışmaya yol açacak. Bu, ABD’nin yenilgisiyle sonuçlanabilecek ya da daha çok korkulan bir şekilde, nükleer silahların geliştirilmesinden bu yana dünyanın bayına bela olan, “karşılıklı garanti yıkımla” sonuçlanabilecek bir çatışmadır.

İronik olarak ABD’nin karşı karşıya olduğu gerçek sorunların çözümü ve hızla “Ülkeyi Daha İyi Yapalım”ın tek yolu Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ni sabote etmek yerine bu girişimle iş birliği yapmaktır.

ABD’nin Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ne katılması daveti halen geçerli ve onun çöken altyapısını kendi çabaları ile yapmaktan çok daha hızlı biçimde yeniden kurmasına yardım edecektir.

Birçoğu Çin ekonomisi ile iç içe geçmiş mevcut tedarik zincirlerini kullanmak, yüksek hızlı tren, gibi alanlarda lider haline gelen Çin bilgisinden faydalanmak ve iki tarafın mühendisleri ile bilim insanları arasındaki ilişkileri artırmak ABD ekonomisini diriltecek proje tiplerinin uygulanmasını kolaylaştırır. Nükleer tuzdan arındırma yoluyla Batı Kıyısı’ndaki kuraklıkla mücadele etmek, çölleri nasıl “yeşillendireceğini” öğrenmek ve bir yüksek hızlı tren ağı kurmak.

ABD’nin Çin’e karşı mevcut tutumu dikkate alındığında, bu kolay olmayacak. Ama eğer ABD, iklim değişikliği alanında yaptığı gibi iş birliğinin hemen başlatılabileceği bazı alanlarda harekete geçerse, böyle bir iş birliği iki taraf arasında bir güven duygusunun yeniden kurulmasına yardımcı olabilir. Ve ABD bunu yaparak, Çin’i, rakip yerine bir ortak haline getirir ve yıpranmış ABD ekonomisinin “yeniden kurulmasının” hızını artırabilir.