CGTN / Cömert Otorbayev (Eski Kırgızistan Dışışleri Bakanı, Beijing Normal Üniversitesi Kuşak Yol Okulu’nun seçkin bir profesörü ve Nizami Gencevi Uluslararası Merkezi’nin üyesi)

Daha önce bir makalede, uluslararası şirketlerin beklenmedik bir sorunla karşı karşıya olduğunu yazmıştım, yeni model arabalar, bilgisayarlar, ev aletleri, oyun konsolları ve cep telefonları üretimi için gerekli yarı iletken çip kıtlığı… Sonuç olarak yonga üreticileri onların gelişimine yatırımı artırıyor.

Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) şirketi 1 Nisan’da, fabrikalarındaki üretim kapasitesini artırmak için gelecek üç yılda 100 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı planladığını açıkladı. Bu açıklama, Amerikalı Intel şirketinin, kapasitesini artırmak için 20 milyar dolarlık yatırım yapmayı planladığını açıklamasından sonra geldi.

Yonga kıtlığı tüm tedarik zincirini şaşırttı. Tüketicilerin yongaları bitiyor, yonga üreticilerinin donanımları bitiyor ve donanım üreticilerinin ham maddeleri tükeniyor. Normal koşullar altında, yonga üretiminin yeniden başlaması iki yılı bulabilir. Yonga kıtlığını hızlıca gidermenin zor olmasının sebepleri arasında şunlar bulunuyor:

. Salgının yansıması, lojistik ve işçiler için sağlıklı çalışma ortamı sağlamayla ilgili maliyetleri artırıyor.

. Aşırı kapasite kullanımı hızlı hacim artışı için potansiyeli sınırlıyor. Şu anda, bu endüstrinin birkaç bölümünde, serbest kapasiteler neredeyse tükendi. 

. Çin ve ABD arasındaki ticari gerilimler, ekipmanların ve malzemelerin tedariki konusunda sınırlamalara yol açtı.

. Yeni nesil yongalar için üretim maliyetlerindeki artış sert rekabete sebep oluyor. Sonuç olarak daha fazla şirket yarıştan çekiliyor.

J.P. Morgan’ın son tahminine göre, arzın taleple aynı seviyeye gelmesi en az üç ya da dört çeyrek sürecek ve daha sonra tüketici stoklarının düzelmesi ve dağıtım kanallarının normal seviyelere gelmesi de bir veya iki çeyrek alacak.

YONGA KITLIĞININ 2022’YE KADAR SÜRMESİ BEKLENİYOR

Infineon Technologies’in tahminlerine göre, yonga piyasası büyüklüğüne gelince gelecek iki yılda, küresel yonga piyasası en az yüzde 11 artarak, 2021 ve 2022 yıllarında sırasıyla 490 milyar ve 550 milyar dolar olacak. Piyasa, gelecek on yıllarda sınırlı sayıda güçlü oyuncular tarafından kontrol edilecek. Şirketlerin ürünlerine talep büyüyecek, bu da yonga piyasasının milyarlarca dolarlık yatırımlarının karşılığını almaya devam edeceği anlamına geliyor.

Gelişmiş mikroçip tüketen gelecek vadeden örnek endüstriler arasında bulunan Nesnelerin İnterneti (IoT), yapay zekâ (AI), elektrikli araçlar (EV) ve bulut bilişim (CC) farklı tahminlere göre, yıllarca çift haneli yıllık bileşik büyüme oranı gösterebilir. 5G ağlarının yaygınlaşması ve çok da uzak olmayan 6G ihtimalleri göz önüne alındığında cep telefonu sektöründe de büyük bir büyüme olabilir.

Uzmanlar yonga kullanımındaki büyümeyi aşırı iyimser olarak değerlendiriyor. Bununla birlikte, Covid-19 salgını sırasında elektronik malzemelere olan talebin artması yonga hacmindeki keskin bir düşüşle aynı zamana rastladı. Bu, yonga üretimini aşırı derecede zorlaştırdı, sonuçta tüm yonga üretimini ve tedarik zincirinin istikrarını etkiledi.

Çinli yonga üreticisi Shanghai Tianshu Zhixin Semiconductor şirketi 31 Mart’ta, yonga piyasasında küresel endüstri liderlerinin ürünleriyle rekabet edebilecek 7 nanometre büyüklüğünde yonga geliştirdiğini açıkladı. Tüm girişimin geç başladığı ve modern mikro devrelerde deneyim eksikliği düşünüldüğünde, bu kayda değer bir başarı olarak görülebilir.

Son teknoloji yongaların geliştirilmesi ve üretilmesinin stratejik rolünün farkında olarak dünyanın önde gelen güçleri özellikle Çin ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD), kendi geliştirici ve imalatçılarına doğrudan hükümet desteği sağlıyor. ABD yönetimi, 2021 yılında yerli üreticilere 50 milyar dolar devlet desteği vermeyi planlıyor. Çin, 2019 yılında yonga üreticilerine 73,5 milyar dolar destek sağlamıştı.

Salgın insanların alışkanlıklarını çarpıcı biçimde değiştirdi ve toplumlar ile devletlerin yaşamında yeni normal yarattı. Yeni teknolojilerin modern yaşama girmesi daha fazla hızlandı. Yarı iletken yongaların üretimi teknolojik üstünlük için modern savaşta ön plana çıktı. 

Artık sadece uzmanlaşmış şirketler yeni yongaları geliştirip, üretmiyor, Apple, Microsoft ve Huawei gibi şirketler de kendi orijinal yongalarını üretmek amacıyla büyük ölçekli girişimlerde bulunmaya başladılar. Küresel yarı iletken mikro işlemci piyasasındaki rekabet benzeri görülmemiş bir hal alıyor. Bu rekabet hem devlet hem de güçlü özel şirketleri kapsıyor. Bu sert rekabette tek kazanan olmalı, insanlık.