Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Los Angeles şehrinde yaşayan gazeteci Ediz Tiyanşan, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu ve ABD gündemindeki gelişmeleri değerlendirdi.

Dünya genelinde devam eden aşı savaşının ve rekabetin devam ettiğine vurgu yapan Tiyanşan, bunların içinde özellikle ABD’de üretilen ve dünyaya satılması beklenen aşıların yer aldığını belirtti.

ABD’DE EN ETKİLİ AŞI MODERNA

ABD gündeminde yer alan koronavirüs aşıları ile ilgili Ediz Tiyanşan’ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Pfizer/BioNTech, Moderna ve Johnson&Johnson aşıları arasında bu zamana kadar hangisinin daha etkili olduğu yönünde sorular soruluyordu. Ancak bu, ABD’de özellikle federal hükümetin göz ardı ettiği bir soruydu. Çünkü halka verilen mesaj çoğunlukla bu aşıların her birinin etkili olduğu yönündeydi.  Dolayısıyla hangi aşıyı olursanız olun aralarında herhangi bir fark olmadığı şeklindeydi ama bunun çok da doğru olmadığı kısa süre önce anlaşıldı.

ABD’de tıp dergisi New England Journal of Medicine’da yayınlanan makalede yer alan bilgi, Moderna aşısının diğer Pfizer/BioNTech ve Johnson&Johnson aşılarına göre biraz daha etkili olduğu yönünde veriler sunuyor.

Özellikle fakir ve ekonomisi daha küçük ülkeler arasında Moderna aşısının çok daha az yaygın olduğunu görüyoruz. Yani bir başka değişle Moderna, elindeki aşıları daha çok zengin ülkelere gönderiyor ve karşılığında milyarlarca dolar kâr eden bir firma olduğu gözleniyor.

Dünya Bankası’nın düşük gelirli ülkelere aşı dağılımına bakıldığında Moderna aşısının yalnızca bir milyon dozu dağıtılmış. Pfizer/BioNTech aşısı 8, 4 milyon doz, Johnson&Johnson aşısının ise 25 milyon dozu dağıtılmış.

Orta gelirli ülkelerin Moderna ile anlaşma yapmaya çalıştıkları ama çoğunun herhangi bir doz almadığı açıkça görülüyor. Özelikle dikkat çeken ülkeler arasında Tayland ve Kolombiya yer alıyor. Ülke bütçesinden çok ciddi yatırımlar ayrılmasına rağmen halen bu aşıların beklendiğini görüyoruz.

BIDEN YÖNETİMİNDEN MODERNA’YA BASKI

Moderna firması ile Biden yönetimi arasında farklı bir ilişki var. Çünkü Biden yönetimi bir süredir bu şirkete baskı uyguluyor. Özellikle de ABD hükümetinin fon destekleriyle bu aşının üretilmiş olması nedeniyle bir baskı söz konusu. Bu baskı, daha fazla doz üretmeleri ve daha fazla ülkeye bu aşıları ihraç etmeleri yönünde. Fakat gördüğümüz kadarıyla bu henüz mümkün olan bir seçenek değil.

Neredeyse iki yıl boyunca aşılar üzerinde çalışma yapan firmalar sayesinde teknolojik olarak birtakım ilerlemeler kaydedildi. Bundan sonra üretilecek olan grip aşılarında da belli bir gelişmenin sağlanması bekleniyor. Bilim insanları üretilecek olan grip aşılarının daha ileri düzeyde etkili olmasını umuyor.

ABD’de uzmanlar kış aylarının yaklaşması dolayısıyla gereken tüm aşıların yapılması önerisinde bulundular. ABD’de şu anda istenilen aşılar insanlar tarafından ulaşılabilir olsa da dünyanın pek çok yerinde halen aşıya ulaşamayan insanlar var. Ne yazık ki, küresel anlamda aşı eşitsizliği sürüyor.