Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Kurucu Başkanı Hakan Akdoğan kira fiyatlarında rekor artışları Dünya Postası programında değerlendirdi. Akdoğan yüksek kira fiyatlarını 7 temel nedenle açıkladı:

1) 2020 yılında kamu bankaları yüzde 0,64 – 0,74 gibi düşük faizlerle konuk kampanyaları yaptı. Eldeki konut stokları bu kampanyada eridi.

2) Döviz kurunun yukarı çıkmasıyla birlikte maliyetler de ciddi oranda yükseldi. Yeni konut üretimi yavaşladı. Stoklar eridi, inşaat sektörü, yerine yenisini koyamadı.

3) Pandemi kısıtlamaları kalkınca kentsel dönüşümde hareketlilik başladı.

4) Normalleşme döneminde düğünlerde hızlı bir artış yaşandı. Yeni evlenen çiftlerin ev ihtiyacı ortaya çıktı.

5) Yüz yüze eğitimin yeniden başlamasıyla öğrenciler de ev arayanlar kervanına geri döndü.

6) Göçmen nüfusun konut talebi İstanbul’da Fatih, Zeytinburnu, Esenyurt gibi belli bölgelerde fiyatları yukarı çekti.

7) Dünyada enflasyonist baskı nedeniyle paranın değerini korumak için yatırım aracı olarak konuta yönelik ilgi arttı.

Hakan Akdoğan bu yedi maddeyi “yığılan talebin üst üste geldiği” bir durum olarak tanımlıyor. Talebin kısa bir zaman aralığında hızla artması buna karşın arzın yetersiz kalması kiraları artırdı. Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) kiralarda artış söz konusu. Türkiye ise bu trendin zirvede yer aldı.

KONUT SORUNU NASIL ÇÖZÜLÜR?

Hakan Akdoğan, çözüme ilişkin önerilerini ise 3 maddede sıraladı:

1) Şehrin dışında, tarıma elverişli olmayan, orman vasfını kaybetmiş yerleri imara açıp insanlara uygun fiyattan arsa temin edilirse insanlar kendi ekonomileriyle ev yapma şansı bulacaklar.

2) Pandemiyle birlikte tercihler de değişti. İnsanlar balkonu, terası, müstakil bahçesi olan konutlara, yöneldiler. TOKİ veya belediyeler aracılığıyla insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılayacak sosyal konutlar yapabilirsiniz bunları da uygun ödeme koşullarıyla uygun fiyattan verebilirsiniz.

3) İmara açacağınız yerlerde müteahhitlere KDV vergi avantajı sağlayıp sosyal konut anlayışı ile uygun fiyatlı konutlar yaptırıp bu stok sorununu arz sorununu çözebilirler.

Bu tedbirlerin alınması durumunda konut sorunun çözümünde bir ila üç yıl arasında bir zamana ihtiyaç olduğunu kaydeden Akdoğan, fırsatçılık yapılmaması gerektiğini, ev sahipleri için “doğru fiyattan iyi bir kiracı bulmanın” önemli olduğunu belirtti.

KİRACININ YASAL HAKLARI

1) Yıllık zam oranları en fazla Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) kadardır. Bunun altında anlaşma yapılabilir fakat TÜFE üzerinde bir zam yapılamaz.

2) Ev sahibi eğer kiracısı beş altı yıllık bir kiracı ise kira tespit davası açarak kirasında artış isteyebilir. Mahkeme bölgenin rayiçlerine göre yeni bir fiyat belirleyebilir.

3) Beş-altı yıl sonra bölge rayiçlerinin üzerinde kira verdiğini düşünen kiracı da aynı şekilde dava yoluyla kirada indirim talep edebilir.

4) Ev sahibinin kiracıyı evden çıkarabilmesi için hukuki haklı sebeplerin olması gerekir.

Örneğin;

-Ödeme gecikmelerinde noterden iki kere ihtar göndererek ispatlarsa

-Meskenin kullanım amacı dışında kullanılması durumunda

-Kiracının eve zarar vermesi halinde

-Ev anne babaya veya çocuklardan birine lazımsa ve ev sahibi bunu ispatlayabilirse

Bu durumlarla ilgili ev sahipleri tahliye davası açabilir. Bunun dışında keyfi olarak hiç kimse kiracısını çıkartamaz. Ya on yılını tamamlamış olmasını gerekir ya da hukuki haklı sebeplerin oluşması gerekir.

Akdoğan, “Aralarında anlaşmalarının daha makul olduğunu düşünüyorum. Mahkeme süreçleri en az bir yıl sürebiliyor. İki tarafının menfaatini gözeterek bu sorunlu çözerlerse daha mantıklı olur.” diyerek uzlaşıyla sorunlar çözülmeli mesajı verdi.