Kaplan, Çin kültürünün simgeler dünyasında geniş yer edinmiş, Çin mitolojisinde ve halk masallarında epeyce yer tutmuş bir hayvan. Burçlar kuşağının üçüncü halkasını oluşturmasından dövüş sanatı Kung-fu’nun büyüleyici “Kaplan pençesi stili”nde saldırı halindeki bir kaplanın tavır ve davranışlarından ilham alınmasına kadar, kükreyişi tarih boyunca yankılanmış durumda. Gücün ve sadakatin simgesi olarak kullanılan, vahşi hayvanların kralı kabul edilen kaplanın burçlar kuşağındaki yerini de arslanı yenerek aldığına inanılıyor. Çince kaplan anlamına gelen “Hu” (虎) ideogramının görsel olarak, iki ayağı üzerinde doğrulmuş bir kaplana benzediğini de belirteyim.

Wolfram Eberhard “Çin Simgeleri Sözlüğü”nde “Eski zamanlarda kaplana kurbana kurban adanmasının nedeni, tarlaları mahveden yabani domuzları yemesiydi. Kalan aynı zamanda cesaret simgesidir ve kötü ruhları kovabilir. Bu nedenden dolayı mezarlarda taştan kalan heykelleri vardır. Kaplana binen birden çok tanrı tasviri vardır. Kaplandan o denli korkulurdu ki adı bile ağza alınmaz, onun yerine ‘Dağların Kralı’ denirdi” demekte.

KAPLAN VE ÇİN SAVAŞ SANATI

Harro Von Senger de devasa çalışması “Strategemler-Savaş Hileleri”nde kaplanın bir biçimde dahil olduğu bilgelik-askeri ustalık örneklerine değişik başlıklar altında bolca yer veriyor: “Üç adamın bir kaplan yaratması”, “Kaplanı avlamak için domuz kılığına girmek”, “Kaplan Dağı’nı taktik ustalıkla fethetmek”, “Kara kaplanın kalbini ele geçirmek”, “Kaplan şekline bürünmüş kaya”, “Kaplan gibi sıçramak, paspas gibi yere inmek”, “Tilki kaplanın otoritesini ödünç alıyor”.

Günümüzde halen evlerin kapılarına asılan kaplan motiflerinin evi koruduğu, kaplana binmiş çocuk resimlerinin ebeveynleri kötülüklerden uzak tutulacağına inanılan Çin, 31 Ocak gecesi itibarıyla Öküz Yılı’nı geride bırakıp Kaplan Yılı’na adım atacak. Çinliler günler öncesinden yaşamaya başladıkları, dünyanın en renkli, neşeli ve gürültülü bayramı olan Çin Yeni Yılı sürecini tamamlayıp, 12 yıllık döngüye bırakacaklar kendilerini.

KAPLAN HUZUR SAĞLIYOR

Gelelim kaplanın, diğer hayvanların, yani fare, öküz, tavşan, ejderha, yılan, at, koyun, maymun, horoz, köpek ve domuzun arasına nasıl katıldığıyla ilgili efsaneye…

Çok eskiden 12. hayvan olarak arslan yer alıyormuş burçlar arasında; Gök Tanrısı Yuhuang kötü üne sahip olmasından dolayı arslanı listeden çıkarmak istemiş ve imparatorluk sarayının muhafızlığını yapan kaplanın onun yerine geçebileceğini düşünmüş. Aslında bir kedi olan kaplan hocalarından 18 çeşit beceri öğrendikten sonra ormanların ve dağların hâkimi olmuş, cesareti dillere destan hale gelmiş ve Yuhuang tarafından göğe çıkmaya layık görülmüş. Fakat kaplanın gökyüzüne çıkmasından sonra yeryüzünde yönetici kalmadığı için kaos doğmuş, kuşlar bile kötülük yapmaya başlamış. Toprak Tanrısı’nın isteği üzerine kaplan yeniden dünyaya gönderilmiş ama dönerken de huzuru sağlarken kazandığı her başarı için bir ödül istemiş, Yuhuang da kabul etmiş.

KAPLAN KÜKRERSE KORKMAYIN!

Kaplan yeryüzüne indikten sonra en güçlü hayvanlar olan arslan, ayı ve atla mücadeleye girişerek üçünü de yenmiş. Bunun üzerine diğer tüm hayvanlar kötülük yapmaktan uzak durmuş ve dünyada tekrar huzur sağlanmış, insanlar kaplana minnettar kalmış. Yuhuang kaplanı 12 hayvandan biri olarak kabul etmiş ve kaplan da gerek duyulduğu her seferinde yeryüzüne inmekle ve diğer hayvanları kontrol etmekle görevlendirilmiş. Arslan ise sürgüne gönderilmiş!

Dolayısıyla Çin’de Kaplan Yılı’nda doğanların iyi birer yönetici oldukları düşünülüyor. Cesaret sahibi olduklarına, atak davrandıklarına, bağımsız olduklarına, kitleleri yönetebileceklerine, herkesten farklı yollarda yürümeyi sevdiklerine inanılıyor. Aynı zamanda da insanların ilgisini çekmekten çok hoşlanıyor, başkalarının kontrolüne girmekten ve “terbiye edilmekten” hiç hoşlanmıyorlarmış. Ve son bir not: Kaplanın kükremesi korku değil, güven verirmiş.

Tüm Çin halkına iyi, sağlıklı, mutlu bir Kaplan Yılı diliyorum.

Tunca Arslan