Haber: Gökhun Göçmen

Japonya’nın Fukushima nükleer tesisindeki atık suları okyanusa boşaltma kararı yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Japonya kamuoyunun da protesto ettiği karara karşı en güçlü tepkiyi Çin ve Güney Kore veriyor. Asya’da mavi suların ısınmasına neden olan karara dair merak edilen soruları sizler için derledik:

JAPONYA NEDEN BÖYLE BİR KARAR ALDI?

Japonya Başbakanı Yoshihide Suga, kabine üyeleriyle düzenlediği toplantını ardından ülkede bulunan Fukushima Nükleer Santrali’ndeki radyoaktif özellikle atık suların okyanusa boşaltılacağını açıkladı. İki yıl içinde başlaması beklenen ve onlarca yılı alacak atık suyun boşaltılmasının ardında 2011 yılındaki Büyük Doğu Japonya Depremi ve tsunami yer alıyor.

Yaşanan felaketin ardından binlerce kişi bölgeden tahliye edilmiş ve nükleer santraldeki üç nükleer çekirdeğin erimesi sonucu radyasyon sızıntısı meydana gelmişti. 1 milyon tondan fazla radyoaktif atık suyun depolandığı tesisi işleten Tokyo Electric Power (TEPCO) 2022’ye kadar kapasitelerinin dolacağını duyurmuştu. Başbakan Suga, suyun denize boşaltılmasının gerçekçi bir çözüm olduğu sonucuna vardıklarını belirterek olumsuz söylentileri ortadan kaldırmak için mümkün olan her önlemi alacaklarını söylemiş, üst düzey güvenlik standartlarını uygulamak için ellerinden geleni yapacaklarını vurgulamıştı.

PLAN NASIL İŞLEYECEK?

Japon yetkililer 6 yıldır üzerinde çalıştıkları konu hakkında daha iyi bir çözümleri olmadıkları iddia ediyor.  2022’de hayata geçmesi beklenen plan uyarınca Japonya, güçlü filtre sistemleri sayesinde insan vücuduna zararı henüz kanıtlanmamış olan “tritium” dışında materyalleri zaten etkisiz hale getirdiklerini ileri sürüyor. Buna karşın, Greenpeace örgütü, atık suyun içindeki carbon 14, cobalt 16 ve strontium-90 ayrılamayacağını aktardı.

Tokyo yönetiminin aldığı karar mavi sularda nükleer endişenin artmasına neden oldu.

Öte yandan Japonya’daki kimi aktörlere göre Tokyo yönetiminin planına yapılan itirazların arkasında siyasi saikler yer alıyor. Örneğin, eski Japonya Nükleer Regülasyon Kurumu Başkanı Shunichi Tanaka verdiği demeçte Güney Kore’nin 4 ağır su reaktörü ile benzer bir işlemi yaptığına işaret ederek, eleştirileri “ikiyüzlülük” olarak tanımladı.

HANGİ ÜLKELER NEDEN KARŞI ÇIKIYOR?

Japonya’nın atık suları mavi suları boşaltma projesine dair Rusya ve Avrupa Komisyonu şüphelerini dile getirirken, en sert tepkiler Kore Cumhuriyeti (Güney Kore) ve Çin Halk Cumhuriyeti’nden geldi.

Çin basınında Japonya’nın nükleer atık planı karikatürlere konu oldu.

Güney Kore lideri Moon Jae-in, Güney Kore elçisini çağırdıktan sonra kararı Uluslararası Deniz Mahkemesi’ne taşıyacaklarını duyururken, Beijing yönetimi adına son açıklama Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Ljian’dan geldi. Çinli diplomat günlük basın toplantısında özetle şunları kaydetti:

“Birincisi, Japon tarafı yurt içi ve yurt dışındaki şüpheleri ve endişeleri gerçekten duyuyor mu? Japonya’nın iktidar partisinden bazı milletvekilleri, nükleer atık suyun denize dökülmek yerine uzun süre depolanması gerektiği için kararın bu noktada erken olduğunu söyledi. İkincisi, Japonya’nın hamlesi uluslararası hukuka uygun mu? Japonya’nın kararı, ciddi bir nükleer kazadan sonra arıtılmış atık suyu okyanusa boşaltmak için bir emsal teşkil edecek. Japonya, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesine (UNCLOS) taraftır ve Sözleşmenin ilgili hükümlerinden haberdar olmalıdır. Üçüncüsü, nükleer atık su gerçekten uluslararası standartlara uygun mu? Uluslararası Atom Enerjisi’nin değerlendirme raporu, Fukushima nükleer santralinden gelen arıtılmış suyun trityum dışında başka radyonüklitler içerdiğini söylüyor.”

JAPON KAMUOYU NEDEN İTİRAZ EDİYOR?

Tokyo hükümetinin planına uluslararası kurum ve bölge ülkelerinin yanı sıra iç kamuoyundan güçlü itirazlar yükseliyor. Japonya’da Başbakanlık Ofisi’nin önünde bir araya gelen eylemciler atılacak adımlarla beraber Pasifik’teki doğal yaşamın ve balıkçılık faaliyetlerinin tehlikeye gireceği uyarısında bulundu. Japonya’da atık su sorununun yalnızca ülkenin sorunu olduğunu düşünmediğini belirten bir protestocu “Atık suyu bu şekilde kolayca denize atamazlar. Bunu yaparlarsa, komşu ülkeler çok endişelenecek. Bir Japon olarak bu sorunu görmezden gelemem” derken, ülkedeki akademisyenler de benzer görüşleri paylaşıyor.

Japonların yüzde 55’i nükleer atıkların açık sulara bırakılmasına karşı çıkıyor.

Utsunomiya Üniversitesinden Doçent Dr. Nanako Shimizu, The New York Times gazetesine verdiği demeçte ülkesine gösterilen tepkinin haklı olduğunu dile getirerek “Eğer Güney Kore ya da Çin’de benzer bir açıklama yapsalardı eminim ki Japon hükümeti ve halkın büyük çoğunluğu itiraz ederdi.” diye konuştu. Chuo Gakuin Üniversitesinden Profesör Hirohiko Fukushima ise “Benim nazarımda Japon hükümeti kendi halkını ikna edememişken yabancı ülkeleri ikna etmesi muhtemelen zor olacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Japonya’daki The Ashai Shimbun’un düzenlediği ankete göre, Japonların yüzde 55’i nükleer atıkların açık sulara bırakılmasına karşı çıkıyor.