Haber: Mehmet Kıvanç

Covid 19, ekonomik kriz, nükleer müzakere, bölgesel gerilimler ve yeniden belirlenen iç siyasi dengelerin ortasında İran, seçimlere gidiyor. Ülkedeki beklentileri Tahran’dan aktaran gazeteci Yakup Aslan, İran’ın yeni döneme “tek ses” olarak girmeye hazırlandığını kaydetti.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile nükleer müzakereye yeniden dönmek için görüşmelere devam eden İran’da reformcuların yönettiği dönemin bittiğine kesin gözüyle bakılıyor. İkişer dönemi kapsayan periyodlarda İran’da yönetimin reformcu ve muhafazakâr kanat arasında hassas bir terazide el değiştirdiği bilinen bir gerçek. Biden yönetiminin Orta Doğu’da dengelere Amerikan küresel siyasetini de göz önünde bulundurarak yeniden ayar vermeye çalıştığı bu dönemde İran’daki seçim sonuçları, belirleyici önemde görülüyor.

İRAN İÇİN DÖNÜM NOKTASI MI?

Time dergisinde 16 Haziran tarihli seçimlerin değerlendirildiği analiz, “İran seçimleri Hamaney rejimi için neden kritik bir dönüm noktası?” başlığını taşıyor. Saeid Golkar ve Kasra Aarabi imzalı yazıda bu seçimle birlikte “İslam Cumhuriyetinden” “İslam devletine” dönüşümün hazırlığı yapıldığı ileri sürülüyor. İran devletinin onay verdiği adayların “rejime sadık, güvenilir” unsurları öne çıkaracak şekilde tasarlandığı da yazı da yer alan bir diğer iddia.

Seçim sürecini Tahran’da izleyen Ulusal Kanal İran Temsilcisi Yakup Aslan, muhafazakâr kanadın ABD’nin yaptırımları kaldırmadığı seçeneklerin de olduğu bir yeni dönem hazırlığı olduğunu doğruluyor.

Kamil Erdoğdu ve Mehmet Kıvanç’ın hazırladığı Dünya Postası programına konuk olan Aslan, “yasama yürütme ve yargının daha uyumlu çalıştığı” yeni dönemin İran’da başlamak üzere olduğunu kaydetti.

“TEK SES” YÖNETİME DOĞRU

Reformcu adayın iddialı bir aday olmadığını belirten Aslan, “İran’da hükümet reformcuydu. Meclis ve yargı muhafazakârların elindeydi. İran dini liderliği de muhafazakâr görüşle birlikte hareket ediyordu. Bu nedenle İran içinde çeşitli anlaşmazlıklar çıkabiliyordu. Yeni dönemde muhafazakâr bir hükümet olursa, ‘Yasama yürütme yargı ve İran devlet aklı daha uyumlu çalışır’ yorumu yapılıyor İran’da.” diyerek tanık olduğu fikri tartışmaları aktardı.

Aslan, muhafazakâr kanatta nükleer müzakerelere ilişkin öne çıkan görüşlerin; “Bu anlaşmaya mecbur değiliz. Uranyum zenginleştirmeye devam edeceğiz. Çin’le 25 yıllık stratejik anlaşmamız var. Rusya ile iyi ilişkilerimiz var. Milli paralarla ticarete devam edeceğiz. Hayatımızı bu anlaşmaya bağlamadık.” şeklinde özetlenebileceğini belirtti. 

SEÇİMLERE KATILIM

Son yapılan anketlere göre, seçimlere katılım oranlarının yüzde 50 düzeyinde olması bekleniyor. Gazeteci Yakup Aslan da İran devlet aklının, seçimlere katılım oranı üzerinden devriminin toplum nezdindeki itibarını ölçtüğünü şu sözlerle vurgu yaptı:

 “Seçim propagandasında adaylardan daha çok ‘oy kullanın’ çağrılarının olduğu pankartları panolarda görüyoruz. Devlet televizyonunda da bu yönde çağrılar var.”

İRANLILAR ÜÇ SEÇİM YAPACAK

İran’da cuma sabahı 07.00’da başlayacak oy verme işlemi saat 24.00’da sona erecek. İranlılar üç farklı sandıkta oy kullanacak. Birinci sandıkta 13. dönem Cumhurbaşkanı için tercihini yapacak olan İranlılar, ikinci sandıkta 8 yılda bir seçilen Meclis-i Hobregan (Uzmanlar Meclisi) üyelerini seçecek. Meclis-i Hobregan’ın görevleri arasında İran Rehberini (dini lideri) seçmek ve denetlemek yer alıyor.

Üçüncü sandıkta ise yerel yöneticileri belirleyen belediye meclis üyeleri için oy verilecek.

Anayasa Koruyucular Konseyi ,7 adayın adaylığını onaylamıştı. Adaylardan üçü çekildi. Sandıkta İranlılar dört aday arasından seçimini yapacak. Kamuoyu yoklamalarına göre, sandıktan zaferle çıkması beklenen isim muhafazakâr kanadın adayı olarak bilinen Yargı Erki Başkanı 60 yaşındaki Ayetullah İbrahim Reisi.