Ruh halinizde olağan dışı değişiklikler mi var?

Ruh halinizde olağan dışı değişiklikler mi var?

Hepimiz yaşamın olaylarına cevap olarak ruh hali değişikliklerini yaşarken, bazı insanların ruh halleri normalden çok daha fazla dalgalanabilmektedir. Bipolar bozukluğu olan insanlar, gerçekten yüksek, çok aktif ve öforik (manik); ya da gerçekten düşük hissetme (depresyon) gibi durumlar yaşayabilir. Peki, Bipolar bozukluk nedir? 

BİPOLAR BOZUKLUK NEDİR?

Manik-depresif hastalık olarak da bilinen bipolar bozukluk, ruh hali, enerji, aktivite düzeyleri ve günlük görevleri yerine getirme yeteneğinde olağan dışı değişikliklere neden olan bir beyin hastalığıdır.

Dört temel bipolar bozukluk tipi vardır; hepsinde ruh hali, enerji ve aktivite seviyelerinde açık değişiklikler vardır. Bu ruh halleri, aşırı "yukarı", derin ve enerji dolu davranış dönemlerinden (manik bölümler olarak bilinir), çok üzgün, "aşağı" veya umutsuz dönemlere (depresif dönemler olarak bilinir) kadar değişir. Daha az şiddetli manik dönemler hipomanik dönem olarak bilinir.

BİPOLAR I BOZUKLUĞU

En az 7 gün süren manik ataklarla veya kişinin acil hastane bakımına ihtiyacı olacak kadar şiddetli manik semptomlarla tanımlanması. Genellikle, depresif dönemler de görülür, tipik olarak en az 2 hafta sürer. Karışık özelliklere sahip (aynı zamanda depresyon ve manik semptomlar gösteren) depresyon bölümleri de mümkündür.

BİPOLAR II BOZUKLUĞU

Depresif dönem ve hipomanik dönem örüntüsü ile tanımlanır, ancak yukarıda tarif edilen tam gelişmiş manik dönem değildir.

SİKLOTİMİK BOZUKLUK 

Sayısız hipomanik semptom periyodunun yanı sıra en az 2 yıl (çocuklarda ve ergenlerde 1 yıl) süren birçok depresif semptom periyodu ile tanımlanır. Bununla birlikte, semptomlar hipomanik bir bölüm ve depresif bir bölüm için tanısal gereklilikleri karşılamamaktadır.

DİĞER BELİRTİLMİŞ VE BELİRTİLMEMİŞ BİPOLAR VE İLİŞKİLİ BOZUKLUKLAR

Yukarıda listelenen üç kategoriyle eşleşmeyen bipolar bozukluk belirtileri ile tanımlanır.

BİPOLAR BOZUKLUK BELİRTİLERİ

Bipolar bozukluğu olan kişiler, alışılmadık derecede yoğun duygu dönemleri, uyku düzenlerinde ve aktivite seviyelerinde değişiklikler ve alışılmadık davranışlarda bulunurlar. Bu farklı dönemlere "ruh hali bölümleri" denir. Ruh hali bölümleri, kişi için tipik olan ruh halleri ve davranışlarından büyük ölçüde farklıdır. Enerji, aktivite ve uykudaki aşırı değişiklikler ruh hali bölümleriyle birlikte gider.

Bazen bir ruh hali bölümü hem manik hem de depresif belirtilerin semptomlarını içerir. Bu karışık özelliklere sahip bir bölüm denir. Karışık özelliklere sahip bir bölüm yaşayan insanlar çok üzgün, boş veya umutsuz hissederken aynı zamanda son derece enerjik hissedebilirler.

Bipolar bozukluk, duygudurum dalgalanmaları daha az aşırı olsa bile ortaya çıkabilir. Örneğin, bipolar bozukluğu olan bazı insanlar daha az şiddetli bir mani şekli olan hipomani yaşarlar. Hipomanik bir olay sırasında, bir birey kendini çok iyi hissedebilir, çok üretken olabilir. Kişi bir şeyin yanlış olduğunu hissetmeyebilir, ancak aile ve arkadaşlar ruh halindeki değişimleri ve / veya aktivite seviyelerindeki değişiklikleri olası bipolar bozukluk olarak kabul edebilir. Uygun tedavi olmadan, hipomani hastalarında ciddi mani veya depresyon gelişebilir.

BİPOLAR BOZUKLUK TEDAVİSİ

Tedavi, birçok insana (en şiddetli bipolar bozukluk formlarına sahip olanlar dâhil) bile, ruh hali değişimlerinde ve diğer bipolar semptomlarda daha iyi kontrol sahibi olmalarına yardım eder. Etkili bir tedavi planı genellikle ilaç tedavisi ve psikoterapi kombinasyonunu ("konuşma terapisi" olarak da bilinir) içerir. Bipolar bozukluk yaşam boyu süren bir hastalıktır. Mani ve depresyon dönemleri tipik olarak zamanla geri gelir. Bölümler arasında, bipolar bozukluğu olan pek çok insanda ruh hali değişikliği yoktur, ancak bazı kişilerin kalıcı semptomları olabilir. Uzun süreli, sürekli tedavi bu semptomların kontrolüne yardımcı olur.

İLAÇLAR

Farklı ilaçlar, bipolar bozukluk semptomlarının kontrolüne yardımcı olabilir. Bir birey en iyi işe yarayanları bulmadan önce birkaç farklı ilaç denemesi gerekebilir.

Genellikle bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan ilaçlar şunlardır:

– Ruh dengeleyiciler
– Atipik antipsikotikler
– Antidepresanlar

İlaç alan herkes şunları yapmalı:

İlacın risklerini ve yararlarını anlamak için bir doktor veya eczacı ile konuşun.

Yan etkileri ile ilgili endişeleri derhal bir doktora bildirin. Doktorun dozu değiştirmesi veya farklı bir ilaç denemesi gerekebilir.

Doktorla konuşmadan önce ilacı almayı kesmekten kaçının. Bir ilacı aniden kesmek, "geri tepmeye" ya da bipolar bozukluk semptomlarının kötüleşmesine neden olabilir.

Diğer rahatsız edici veya potansiyel olarak tehlikeli geri çekilme etkileri de mümkündür.

PSİKOTERAPİ

İlaçlar ile kombinasyon halinde yapıldığında, psikoterapi ("konuşma terapisi" olarak da bilinir) bipolar bozukluk için etkili bir tedavi olabilir. Bipolar bozukluğu olan insanlara ve ailelerine destek, eğitim ve rehberlik sağlayabilir. Bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan bazı psikoterapi tedavileri şunlardır:

– Bilişsel davranışçı terapi (CBT)
– Aile odaklı terapi
– Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi
– Psikoeğitim

DİĞER TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Elektrokonvülsif Terapi (ECT):

ECT, diğer tedavilerle iyileşemeyen ciddi bipolar bozukluğu olan kişilere rahatlama sağlayabilir. Bazen ECT, hamilelik de dâhil olmak üzere diğer tıbbi koşullar ilaçları çok riskli hale getirdiğinde bipolar semptomlar için kullanılır. ECT, karışıklık, oryantasyon bozukluğu ve hafıza kaybı gibi bazı kısa vadeli yan etkilere neden olabilir. Bipolar bozukluğu olan kişiler, ECT'nin olası yararlarını ve risklerini nitelikli bir sağlık uzmanıyla tartışmalıdır.

Uyku ilaçları:

Bipolar bozukluğu olan ve uyumakta güçlük çeken insanlar genellikle tedavinin yardımcı olduğunu söylerler. Bununla birlikte, eğer uykusuzluk iyileşmezse, doktor ilaçlarında değişiklik önerebilir. Sorun devam ederse, doktor sakinleştirici ilaçlar veya diğer uyku ilaçları reçete edebilir.

Kaynak: Sözcü