“Önce Ekonomi” mi “Önce Amerika” mı?

“Önce Ekonomi” mi “Önce Amerika” mı?

Covid-19 salgını ülkelerin yönetişim sistemlerini test etmeye devam ediyor. Küresel mücadele kapsamında birçok ülke salgının ilk dalgasını nispeten kontrol altına almayı başarabilirken, diğer ülkeler ise salgın karşısında halk sağlığı güvenliğini sağlamak için yeni stratejiler uygulamaya devam ediyor. Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) durum biraz farklı.

Donald Trump yönetimi salgın karşısındaki hatalarını Çin'i suçlayarak kapatmaya çalışıyor. Trump, 25 Ocak'ta resmi Twitter hesabından, "Virüs ile şeffaf ve kararlı mücadelesinden dolayı Xi Jinping'e Amerikan halkı adına şükranlarını sunuyorum." demişti.

10 Şubat'ta ise Fox News muhabirine, "Çin virüsle mücadele için elinden gelen her şeyi yapıyor. 7 günde hastane inşa ettiler." diyerek virüsten gayet haberdar ve takipte olduğunu gösteren övgülerde bulunmuştu.

Nisan ayında havaların ısınmasını bekleyen Trump, 1 Nisan'a 26 bin 756 enfekte ve 5 bin kişinin üzerinde ölümle uyanmıştı.

Trump'ın "dezenfektan içerek içimizdeki virüsleri temizleme" çıkışından sonra 1 Nisan'daki sayıları güne özel şaka zannetmesi ihtimaller arasında.

İşlerin iyi gitmediğini anlayan "Amerika'yı Harika Yapan" ekip bilindik numaralarına başlamak için kolları sıvamıştı. "Çin virüsü" hatası ile Asyalı seçmenlerden oy alamayacağını fark eden Cumhuriyetçiler, "Çin bizi bilgilendirmedi" yalanına başvurdu. Çin'in Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve tüm dünyayı 31 Aralık 2019'da bilgilendirmişti. 25 Ocak tarihinde paylaşılan tweet haberdar olunan bir salgınla mücadeleyi övüyordu.

ABD istihbaratının ve bilim insanlarının bu yalanı da ortaya çıkarmasıyla, DSÖ yeni günah keçisi haline dönüştü. Çin ile iş birliği yapmak ile suçlanan uluslararası kurum Trump'ın yeni oy toplama aracına dönüşmüştü.

İlk önce DSÖ'ye yapılan yardım fonlarını keseceğini söyleyen Trump, şimdi de Çin'in yaptığı ödeme kadar fon ayıracaklarını söylüyor.

ABD DERT ÇİN DERMAN ÜRETİYOR

73. Dünya Sağlık Asamblesi'nde konuşan Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ise, Çin'in önümüzdeki 2 yılda Covid-19 salgınından etkilenen ülkelere 2 milyar dolarlık destek sağlayacağı duyurdu. Öte yandan Xi, söz konusu salgına karşı bir aşının ilk Çin'de bulunması durumunda aşının küresel kamu malı ilan edileceğinin altını çizdi.

Bu arada ABD'nin tıbbi malzeme açığını kapatmak amacı ile kurduğu devlet-özel iştirak şirketinin ortağı olan damat Jared Kushner'in işleri yolunda görünüyor. En son kendisine aşının bulunmasını hızlandırma talimatı verildi. Aşıyı ilk bulan Kushner'in şirketi olsa küresel kamu malı olarak kullanacak mı?

"ABD'Yİ ANLAMAK İÇİN ÜLKEDE NELER OLDUĞUNA BAKMAK GEREKİYOR"

Aydınlık Gazetesi Dış Haberler Müdürü Elif İlhamoğlu, CRI Türk Türkiye'ye verdiği demeçte, "ABD'nin neden böyle bir saldırgan tutum içerisinde olduğunu daha iyi anlamak ve analiz etmek için ülkede neler olduğuna bakmak gerekiyor. Çünkü ABD'de büyük bir ekonomik, siyasi ve sağlık krizi söz konusu." ifadelerine yer verdi.

Son yılların en büyük işsizlik oranlarının ABD'de kaydedilmeye başlandığını kaydeden İlhamoğlu, "Son sekiz haftada ABD'de başvurulan işsizlik maaşı başvurusu 36,5 milyonun üzerinde. Bu sayı beklentinin çok üzerinde işsizlik oranı yıllar sonra ilk kez yüzde 14'ün üzerine çıktı. Bunun anlamı ülkede her dört kişiden biri işsiz. İki günce FED'in yayımladığı bir raporda ülke ekonomisinin Büyük Buhran'dan beri en büyük krizi yaşadığı söylendi." diyerek ülkede yaşanan ekonomik krize dikkat çekti.

TIMES MEYDANI'NDA "TRUMP ÖLÜM SAYACI"

Yaklaşan seçimlerle birlikte Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında artan rekabetin halk sağlığı krizinin önüne geçtiğine de değinen İlhamoğlu sözlerine şöyle devam etti:

"Merkezi hükümet ve eyaletler arasında büyük bir anlaşmazlık söz konusu. Bazı eyaletler salgın önlemlerinin devam etmesini istiyor bazıları ise ekonomi için önlemlerin tamamen kaldırılması istiyor. En son Michigan eyaletinde silahlanan halkın hükümet binasını bastığı görüldü. New York'taki Times Meydanı'na ölümleri gösteren "Trump Ölüm Saati" adında bir sayaç asıldı. Artık ülkede ölümler ve vakalar durdurulamaz hale geldi. ABD sistemindeki hatalardan dolayı ülke salgının merkezi konumunda. New York Times gazetesi, 'Şiddetli siyasi bölünmenin koronavirüs krizi ile mücadeleyi engelliyor. Hükümet siyasi kavgalara odaklanmaktan virüsle savaşacak ölümcül bir plan hazırlayamadı.' eleştirisinde bulundu."

"ABD ÇİN'İN KÜRESEL BAŞARISINI KABUL EDEMİYOR" 

Trump yönetiminin sağlık uzmanlarının uyarılarını dikkate almadığına da değinen Elif İlhamoğlu sözlerini şu ifadeler ile tamamladı: 

"ABD'li siyasetçiler kendilerine artan nefreti üzerlerinden atarak bir 'günah keçisi' arayışına girdiler. En önemli sebep ise ABD'nin salgınla birlikte küresel pozisyonunu yitirmiş olması. Bu zaten salgından öncede tartışılan bir konuydu. ABD'li uzmanlar dahi hegemonyanın ve tek kutuplu ABD düzenin sona erdiğini söylüyorlardı. Diğer bir yanda ise salgını bertaraf eden ve salgından başarı ile çıktıktan sonra tüm dünyaya yardım eden Çin var. Bu başarılar DSÖ tarafından övgüye layık görülmüştü. ABD bu başarı ve söylemleri kaldıramıyor. Kendi iç sorunlarını çözemezken salgına küresel bir karşılık verecek gücünün olmadığını görünce Çin ve DSÖ'nün küresel itibarını zedelemek istiyor. Ancak öyle görünüyor ki, bu planları da başarısız olacak." 

Analiz / Haber: Mehmet Emre Öztürk