“İki Toplantı yeni dünya düzeni açısından hayati”

 “İki Toplantı yeni dünya düzeni açısından hayati”

Yeni tip koronavirüs sonrası oluşacak dünya düzeni dünya çapında en önemli gündem maddeleri arasında olmaya devam ediyor. Salgın sonrası oluşan sağlık krizi, ekonomik bilanço ve sosyal hayattaki kırılmalar birçok devletin yeniden yol haritası çizmesini zorunlu kıldı. Uzmanlara göre; farklı yönetim sistemlerine sahip büyük güçler arasındaki rekabet ya da iş birliği uluslararası ticaret ve tedarik zincirlerinin geleceği gibi hayati konuların geleceğini tayin edecek. Bu bağlamda yeni küresel düzenin nasıl şekilleneceğini belirleyen güçlerden birisi de şüphesiz Çin Halk Cumhuriyeti olacak.

Beijing yönetiminin yol haritasının belirleyecek en yüksek yasama ve danışma organlarını sırasıyla Çin Ulusal Halk Kongresi ve Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı oluşturuyor. Çin kamuoyunda "İki Toplantı" olarak bilinen zirve her yıl mart ayında düzenlenmesine karşın bu yıl yeni tip koronavirüs nedeniyle belirsiz bir tarihe ertelenmişti. 13. Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi'nin 17'inci Toplantısı'nda yapılan açıklama ile belirsizliğe son verildi ve zirvenin 22 Mayıs'ta yapılacağı duyuruldu.

"ZAMANLAMA SALGINA KARŞI ZAFER İLANI"

Çin'in dört bir yanından binlerce yetkilinin ülkenin başkentine akması aynı zamanda ülkede yeni tip koronavirüs ile mücadelede büyük ölçüde zafer ilan edilmesi olarak yorumlanıyor. Ulusal Kanal Haber Müdürü Mehmet Kıvanç, CRI Türk Türkiye'ye yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Salgını ilk kez kayıt altına alarak mücadeleye başlayan Çin aynı zamanda aldığı sert önlemlerle ilk zafer ilan eden ülke oldu. Toplantı aynı zamanda dünya kamuoyuna bu mesajı veriyor. Nitekim toplantıya paralel olarak ülkede kademeli olarak önlemlerin de gevşetileceğini öğreniyoruz. Beijing'de yakın zamanda maske takma zorunluluğunu da sosyal mesafeyi koruma kaydıyla kaldırılacak. Ülkede üretimin devam etmesi, sosyal yaşamın görece normale dönmesi ve nihayetinde en önemli isimlerin katılacağı toplantının video konferans yoluyla değil salonda yapılması Çin'e dair suçlamalara bir yanıt olarak okunabilir. Buna karşın yeni tip koronavirüse karşı kesin zafer diye bir şeyin şu an için mümkün gözükmüyor. Zaman zaman Çin'in farklı bölgelerinden vaka bildirimleri yapılıyor. Dolayısıyla Çin'in siyasi, sosyal ve iktisadi hayatı aksatmadan önleme ve kontrol faaliyetlerine devam etmesi daha olası gözüküyor."

SALGIN SONRA DÜZEN VE ABD İLE İLİŞKİLER MASADA OLUR

Büyük Halk Sarayı'nda 2 bin 158 delege ile yapılacak toplantının ana gündem maddesi hakkında henüz resmi bir açıklama yapılmasa da ülke içinde salgın karşıtı mücadelede gelinen noktanın ve ulusal güvenliğe ilişkin düzenlemelerin yapılması bekleniyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) yeni tip koronavirüs krizini "Çin'i kuşatma" planları içinde bir enstrüman olarak kullandığına dikkat çeken gazeteci Mehmet Kıvanç şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yeni tip koronavirüs salgınının merkez üssü haline gelen ABD, bu faciayı içerde ve dışarda fırsata çevirmek istiyor. Beyaz Saray'da dört yıl daha kalmak isteyen Trump'in içerideki amacı salgından dolayı Çin'i suçlayarak yetersizliğini örtmek ve seçmeleri bir 'dış düşmana' karşı seferber etmek. Trump ancak bu sayede kasım ayındaki seçimleri kazanabileceğini düşünüyor çünkü en önemli silahı olan istihdam yaratma başarı kısa süre içinde tam tersine döndü. Washington yönetiminin seçimlerden ve içerideki partizan çekişmelerden bağımsız amacı ise dışarıdan Çin'i kuşatmak. Yeni tip koronavirüse dair komplo teorileri ile müttefiklerini etrafında toplamak istiyor. Şimdiye değin en yakın ortaklarından dahi bu konuda destek görmedi ancak Avrupa gibi iki büyük gücün rekabetinden uzakta durmak isteyen kimi bölgeler de Beijing karşıtı akımın fırsat aradığına tanık oluyoruz. Uluslararası kurumların yapısını korumak, küresel ticaret ve tedarik zincirlerini devam ettirmek isteyen Çin ne tür adımları atacağını ele alacaktır. Kuşak ve Yol İnisiyatifi altındaki Sağlık ve Dijital İpek Yolu'nun öne çıkacağını düşünüyorum. Bu bağlamda özellikle Dijital İpek Yolu alternatif ödeme sistemleri ile doların saltanatına da son verebilir. Çin'in Türkiye ve Rusya gibi güçlü ülkelerle dijital ve yerel ödeme sistemlerini konuşması yeni dünya düzeni açısından önemli olacaktır. "

ULUSAL GÜVENLİKTE 3 KRİTİK BAŞLIK

Çin'de ulusal güvenlik düzenlemelerinde en kritik üç başlığın Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi, Taiwan adası ve Hong Kong Özel İdari Bölgesi olacağını aktaran Kıvanç, ABD'nin bölgesel çaptaki kışkırtmalarına dikkat çekerek konuşmasın şöyle sonlandırdı:

"ABD hem Uygur hem Hong Kong hem de Taiwan'a dair farklı yasalar çıkarttı. Elbette Washington yönetiminin ne Uygur ne de Hong Kong sakinlerinin geleceği ile derdi var. Burada tek amaç Çin'i kuşatmak ve Beijing yönetimi de bu konuda hesaplamalarını yapıyordur. Benim yeni dönemde en çok gerilimin yaşanmasını beklediğim alan Taiwan ya da geniş ifade ile Boğazlar meselesi. Yeni tip koronavirüs krizi ile ABD'nin çıkardığı Tapei yasası zamanlama olarak birbirinin işini kolaylaştırıyor. ABD şimdi Taiwan'a uluslararası tanırlılık sağlamak için adayı Dünya Sağlık Örgütü'nün toplantılarına dahil etmeye çalışmakta. Bununla beraber Taiwan yönetimine silah satıyor ve ayrılıkçı eğilimleri güçlendiriyor. Çin medyasında askeri önlemlere dair yapılan vurgularında zamanlama olarak tesadüf olmadığın düşünüyorum. Çin'in Taiwan meselesinde eli hem askeri hem diplomatik olarak güçlü. Zira bugün Taiwan'ı bir avuç ismi bilinmeyen ülke haricinde tanıyan ülke ve uluslararası kurum bulunmamakta. Amerika'nın genel tabloya etkisini ve Çin atacağı adımları toplantı sonrasında da net olarak görmeye devam edeceğiz."

Haber: Gökhun Göçmen