“Her iki taraf için de 'doğru zaman' bu zamandı”

“Her iki taraf için de 'doğru zaman' bu zamandı”

İstanbul Şehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Kadir Temiz, CRI Türk Türkiye'de Tuğçe Akkaş'ın hazırlayıp sunduğu Manşet programına konuk oldu.

Dr. Kadir Temiz, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile Çin arasında Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Başbakan Yardımcısı Liu He'nın katılımıyla gerçekleşen törenle imzalanan "birinci faz ticaret anlaşması" hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Çin ve ABD arasında 18 aydır süren ticaret görüşmelerinin olduğu bilgisini veren Kadir Temiz, bu süreci "küresel ekonomiyi derinden etkileyen" bir süreç olarak nitelendirdi.

Uzun zamandır devam eden sürecin her iki aktörü de yorduğuna işaret eden Temiz, ABD tarafının daha kârlı olduğunu düşünmesine rağmen onlarında bu süreçten olumsuz olarak etkilendiğini bildirdi.

"HER İKİ TARAF İÇİN DE DOĞRU ZAMAN BU ZAMANDI"

Çin ile ABD arasındaki ticaret görüşmelerinin küresel ekonomiye zarar veren bir hale dönüştüğünün altını çizen Dr. Kadir Temiz, şunları kaydetti:

"Her iki taraf için de uygun zaman, aslında bu zamandı. İç siyaset ve ekonomik durumlar da bunu gösteriyordu. ABD tarafında Trump yönetiminin bu yılki seçimlere artı bir yükle birlikte girmek istemediği kanaatindeyim. Çin tarafında da aslında benzer bir durum var. Çin'in ekonomik göstergeleri ve içişlerinde yaşadığı olaylar, bu anlaşmayı istemesini sağladı."

Birinci faz ticaret anlaşmasının çok geniş ve kapsamlı bir anlaşma olduğunu vurgulayan Temiz, anlaşmanın; mülkiyet hakları, finansal hizmetler, teknoloji transferi, gıda ve tarım ürünlerindeki satın alımlar, makroekonomik politikalar gibi konulara düzenlemeler getirdiğini belirtti.

"HER İKİ TARAF DA ANLAŞMAYA ÇOK İYİ HAZIRLANMIŞ"

"Anlaşmanın son bölümünde sürecin denetlenmesi adına bir ofis kurulması öngörülüyor ve bu ofisin görevleri, ne zaman toplanacağı gibi nüanslar ayrıntılı bir şekilde anlaşmaya yazılmış." diyen Kadir Temiz, bu durumun her iki tarafın da anlaşmaya çok ciddi bir şekilde hazırlandığını gösterdiğini söyledi.

"HER İKİ TARAFIN DA KAZANABİLMESİ İÇİN FAZ 2'Yİ BEKLEMEK GEREKLİ"

Anlaşmanın uygulanmasının zaman alacağının altını çizen İstanbul Şehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Kadir Temiz, şunları aktardı:

"Çin'in özellikle gıda ve tarım ürünlerindeki satın alımlarının artacağına dair iddialar var. Bunlar anlaşmada da somut olarak kayda geçmiş durumda. Ancak söylenildiği gibi bu ürünlerin alımlarında 200 milyar dolar civarında bir artış olacak mı? Olursa bu durum, Çin'deki üreticileri nasıl etkileyecek? Bunların hepsi bir soru işareti. Her iki tarafında kazanabilmesi için, faz 2'yi beklemek gerektiğini düşünüyorum. Bu anlaşma, her iki tarafın da birbirlerine olan güven söylemlerini aşıladığı bir anlaşma oldu. Her ne kadar yapısal sorunlar çözüme kavuşturulmamış olsa da iki taraf da bu sorunları görmüş oldu. Faz 2 ile birlikte her iki ülke de küresel ekonominin etkisiyle beraber daha yakın ticari ilişkiler kuracaklardır. Bu süreç iki ülkeyi de birbirlerine yaklaştırıyor."

Mevcut anlaşmanın şu haliyle kalıcı olmayacağının kesin olduğunu kaydeden Kadir Temiz, faz 2 anlaşmasının mevcut anlaşmada da öngörüldüğünü, anlaşmada hızlı bir şekilde gelecek görüşmelerin başlaması gerektiğine dair her iki tarafın da onayladığı bir madde bulunduğu bilgisini paylaştı.

"ABD VE ÇİN'İN ATMASI GEREKEN ADIMLAR VAR"

Birinci faz ticaret anlaşmasını bir yumuşama olarak gördüğünü dile getiren Temiz, "Son 6 aya baktığımızda ABD neredeyse yüzde 25'in üzerinde tarife zammı yapmıştı. Bu durum, ciddi bir şekilde Çin ticaretini etkilemiş ve küresel ekonomideki tedarik zincirlerini dahi değiştirmiştir. Çünkü Çin bu ticareti ABD ile yapmayacaksa, başka yerler ile ticaret yapacaktır. ABD ile Çin arasındaki ticari anlaşmazlığın, şimdilik sertlikten yumuşaklığa doğru evrildiği kanaatindeyim. Ancak bunu böyle kalmayacağı kesin çünkü önümüzde çok fazla yapısal sorun ve ABD ile Çin'in atması gereken adımlar var." ifadelerini kullandı.

"FAZ 2 2020 SEÇİMLERİNDEN SONRAYA KALIR VE YENİ AMERİKAN YÖNETİMİNİN GÜNDEMİ OLUR"

Anlaşmanın uygulanma süreçleri için çeşitli maddelerde belirli süreler verildiğini bildiren İstanbul Şehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Kadir Temiz, "Değerlendirme ofisleri daha yeni kurulacak ve bu ofislerin her 3 ayda bir toplanmaları öngörülüyor. Bu ofislerin 2 kere toplanmaları 6 ay sonrasına tekabül ediyor. 6 ay sonra ABD'de seçim süreci başlamış olacak. Önümüzdeki yakın süreçte faz 2 gibi yeni bir anlaşma olmayacaktır. Faz 2, 2020'deki seçimlerden sonraya kalır ve muhtemelen yeni Amerikan yönetiminin gündemi olur." diye konuştu.

"KÜRESEL EKONOMİ BU ANLAŞMADAN FAYDA GÖRECEK"

2020 yılındaki küresel ekonomik gidişatın birinci faz ticaret anlaşması ile birlikte gelen iyimserlik sayesinde olumlu anlamda gelişeceği görüşüne katıldığına işaret eden Dr. Kadir Temiz, sözlerini şöyle noktaladı:

"Burada dünyanın en büyük iki ekonomisinden bahsediyoruz. Bu ülkelerin ticareti sürdürmeleri, birçok alanı etkileyecektir. Küresel ekonomi bundan fayda görecek. 2020'den başlayarak 2021 yılında küresel ekonomik gelişmelerin olumlu olarak gerçekleşeceğini söyleyebiliriz. Zira bu süreçte, Çin ve ABD arasındaki anlaşmazlığın ekonomik düzeni etkileyeceği hatta yıkacağına dair kötümser açıklamalar da okuduk. Ben bu gibi bir durumun olmadığı ve olmayacağı kanaatindeyim."