Beijing 2019'daki başarılarını yeni yıla taşımak istiyor

Beijing 2019'daki başarılarını yeni yıla taşımak istiyor

Küresel çapta alt üst oluşların yaşandığı ve belirsizliklerin giderek arttığı 2019 yılı çok sayıda ülke için büyük değişimleri beraberinde getirdi. Kimi ülkeler karşılaştığı meydan okumaları fırsata çevirirken kimi ülkeler de yeni yıla geçmişin sorunlu bakiyesiyle girecek.

Kuruluşunun 70. yılını kutlayan Çin Halk Cumhuriyeti de geride bıraktığımız yılda tüm dünyanın dikkatini çeken çok sayıda başarıya imza atarken aynı zamanda başta ticaret savaşları olmak üzere bir dizi problemi de çözmenin yolunu aradı. 2020 yılına girerken Çin Halk Cumhuriyeti'nin ekonomi, savunma ve diplomasi alanındaki başarılarını ve karşılaşması muhtemel gerilim alanlarını okuyucularımız için derledik:

EKONOMİDE YÖNELİM DEĞİŞİYOR

Yoksul bir tarım toplumundan dünyanın en büyük ikinci ekonomisi haline gelen Çin, 2019 senesinde bir yandan Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) başlattığı ticaret savaşını yönetirken diğer yandan da ekonomik büyümedeki kademeli düşüşe karşı yeni bir yol haritası belirledi.

Yaklaşık iki yıldır devam eden ticaret savaşını bitirmesi beklenen nihai anlaşmanın ilk kısmının imza altına alınması Çin'in 2019'un son ayında yakaladığı en büyük başarı oldu. Beijing yönetimi gelecek ay liderlerin imzasıyla resmileşecek anlaşma sayesinde 156 milyar dolarlık ek tarifeyi engellerken, ABD Ticaret Temsilciliği yaptığı açıklamada 120 milyar dolarlık Çin ürününe yönelik verginin yüzde 7,5'e düşürüldüğünü duyurdu. Taraflar arasında varılan anlaşma bir piyasaları rahatlatmasına rağmen 2020 yılında devam edecek ticaret görüşmelerinin yaklaşan ABD seçimleri bağlamında giderek daha zorlu hale geleceği tahmin ediliyor.

Çin'in 2019 yılında mesai harcadığı bir diğer konu da çift haneli oranlardan yüzde 6'ya kadar düşen ekonomik büyüme oldu. Çin'in son yirmi yıllık en düşük büyümesinin dahi dünyadaki ilk 10 ekonominin çok üzerinde olduğunu hatırlatan uzmanlar gerilemenin tahmin edilebilir olduğunu vurgularken yöneticiler ise süreci kontrol altında tutmak adına çeşitli adımlar attı.

Ekonomide reform ve dışa açılma sürecini derinleştiren Çin yönetimi sermaye piyasası üstündeki denetimleri gevşetirken iç tüketimi artırmak için de pazarları canlandırmak adına gümrük vergilerinde düşüş kararı aldı. 1,4 milyarlık iç pazara erişmek isteyen şirketler sene içindeki Shanghai İkinci Uluslararası İthalat Fuarı'nda temsil edilmek için birbiriyle yarışması 2019'un hatırlanmaya değer olayları arasında yer aldı.

Öte yandan Amerika ile ticaret savaşının gelecekteki muhtemel zararlarını telafi etmek isteyen Çin bölge ülkeleri baştan olmak üzere çok sayıda aktörle serbest ticaret görüşmelerine yıl içinde hız verdi. Çin, Japonya ve Güney Kore arasındaki üçlü liderler zirvesinde alınan kararların ve Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) için atılan adımların 2020'de derinleşerek devam etmesi bekleniyor.

ÇİN SAVUNMASININ MODERNİZASYONU HIZ KAZANDI

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in "dünya standartlarında" ordu kurulması talimatının ardından 2019 yılında savunma alanındaki modernizasyon hız kazandı. Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun 70. Yıl vesilesiyle düzenlediği askeri geçit töreninde Dongfeng-41 (Doğu Rüzgârı-41) kıtalararası stratejik nükleer füzeler, Dongfeng-17 konvansiyonel füzeler, H-6N uzun menzilli stratejik bombardıman uçakları, J-20 hayalet savaş uçakları ve yeni tip askeri İHA'lar ilk kez sergilendi.

Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in "Çin ordusu, ülkenin egemenlik, güvenlik, kalkınma çıkarlarının ve dünya barışının korunmasının kararlı güvencesidir. Hiç kimse Çin'in statüsünü sarsamaz. Çin halkı ve ulusunun ileri yürüyüşünü kimse durduramaz." ifadelerini kullandığı 3 Eylül tarihli törede Çin 'Barışı Koruma Gücü' de ilk kez görücüye çıktı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri olan Çin, Birleşmiş Milletler Barış Koruma Gücü'ne en büyük katkıyı yapan ülke konumunda.

Çin ordusunun sene içindeki en büyük atılımı ise yerli uçak gemisinin envantere girmesi oldu. Şandong adı veri yerli uçak gemisinin imalatına 2012'de başlanmıştı. Gemi Nisan 2017'de suya indirilmiş, Mayıs 2018'de de deniz seyir testlerine başlanmıştı. Gövde ağırlığı yaklaşık 50 bin ton, uzunluğu 315 metre, genişliği ise 75 metreyi bulan Şandong uçak gemisi ülkenin ikincisi gemisi olarak hizmet verecek.

Çin ordusunun 2020 yılında da bölge dışı güçlerin "seyrüsefer serbestisi" adı altında Güney Çin Denizi'nde atacağı muhtemel kışkırtıcı adımlara ve Orta Menzilli Nükleer Silahlar Anlaşması'ndan ayrılan ABD'nin bölgeye balistik füze yerleştirme ihtimaline karşı modernizasyon çalışmalarına ve ortak tatbikatlara devam etmesi bekleniyor.

2019 yılını Rusya ve İran ile Umman Denizi'ndeki ortak tatbikat ile tamamlayan Çin donanması yıl içinde başta Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan ile de bir araya gelmişti.

DİPLOMASİ AĞI GİDEREK GENİŞLİYOR

2019 senesinde 276 temsilcilikle Amerika'yı geride bırakarak dünyadaki en fazla diplomatik misyona sahip ülke haline gelen Çin, yıl içinde bir yandan Rusya gibi müttefikleri ile stratejik güven ve iş birliği tesis etti diğer yandan ise onlarca ülke ile yeni formatta ilişkiler için düğmeye bastı.

Nisan ayında ikincisi düzenlenen Kuşak ve Yol Forumu'nda aralarında Türkiye'nin de olduğu 40 ülkeden temsilcileri ağırlayan Çin, aynı inisiyatif kapsamında da çok sayında ülkeyi de ziyaret etti. Bu ziyaretlerin en çok dikkat çekeni ise şüphesiz İtalya oldu.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in Avrupa ziyaretleri kapsamında imzaların atılması ile birlikte İtalya, Kuşak ve Yol İnisiyatifi'ne katılan ilk ülke olurken, Xi'nin kıtadaki son durağı ise sene içindeki Yunanistan ziyareti oldu. Taraflar başta Pire limanı olmak üzere iş birliğini derinleştirme kararı alırken Çin'in 2020 yılında atması gereken adımlar arasında başta Almanya ve Fransa olmak üzere Avrupa'nın çeşitli konulardaki endişelerini gidermek yer alıyor.

Çin 2019'da küresel aktörlerle kurduğu ilişkilere ek olarak aynı zamanda küçük ama denge değiştirici ülkeler ile de temas kurdu. Bu bağlamda Okyanusya'da bu zamana değin Batı'nın hegemonyasında kalan Okyanusya'daki Kribati adası özel bir önem taşıyor. Kiribati'nin Taiwan adası ile ilişkisini keserek Çin'e yönelmesi Beijing yönetiminin diplomatik manevra alanının güçlenmesi olarak yorumlandı.

Gökhun Göçmen