“Bebeklerle Oyun Oynarken, Öğretmek Asla Amaç Olmamalı”

“Bebeklerle Oyun Oynarken, Öğretmek Asla Amaç Olmamalı”

"Bebeğimle Oynuyorum" kitabının yazarı, "Destekli Uyku Beceri Gelişimi" programını geliştiren ve İstanbul Üniversitesi AUZEF (Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi) kapsamında hazırlanan 0-3 Yaş Anne-Baba Eğitimlerinin koordinatörlüğünü yapan Uzman Gelişim Psikoloğu Sinem Özen Canbolat, CRI Türk Özel'de Özlem Arıkan Serbez'in konuğu oldu.

Bebeklerle Oyun Oynamak Neden Önemli?

Uzman Gelişim Psikoloğu Sinem Özen Canbolat, oyunun aslında oyundan ve oyalamaktan fazlası olduğunu belirterek, şunları söyledi; "Oyun, en çok anne, baba ile bebeğin arasındaki ilişkiyi beslemesi, açısından önemlidir.  Çünkü oyun oynarken, bebeğinizi tanıyorsunuz, verdiği sinyalleri anlamlandırıyor, karşılıklı iletişim içinde oluyorsunuz ve bu esnada onun gelişimine destek oluyorsunuz. Oyun, fiziksel, sosyal, duygusal, zihinsel ve dil açısından bebeğin gelişimini destekliyor. Bebekler, bizim sahip olduğumuzdan çok daha fazla beyin hücresine sahip ama kullanılmayan beyin hücreleri zamanla ölüyor dolayısıyla oyunla bu hücrelerin kullanımını ve aradaki bağlantıların sağlamlaştırılması mümkün oluyor. Yetişkin beyninin yüzde sekseni ilk üç senede gelişiyor ve oyunun da bu sürece katkısı çok büyük. Oyunun ilerideki akademik kariyere de çok faydası var. Bebek, oyunun içinde öğrenmeyi ve strateji geliştirmeyi öğreniyor. Kendini tanıyor, benliğinin, duygularının  farkına varıyor".

0-6 Ay Bebeklerin Oyuncakları Nasıl Olmalı?

Canbolat, aslında sürecin anne karnında başladığının altını çizerek, kitap okumakla, annenin sesini duymakla beraber öğrenmenin başladığına dair çok fazla sayıda araştırma olduğunu ifade etti.  Doğum sonrasında yüzyüze iletişim başladığında, bir bebeğin en çok tercih ettiği şeyin insan yüzü ve özellikle de annesinin yüzü olduğunu belirten Sinem Özen Canbolat, bu dönemde özellikle simetrik ya da merkezi olan şekiller ile zıt renklerin bebeklerin ilgisini çektiğini dile getirdi.

"Oyunda Öğretmek, Esas Amaç Olmamalı"

Oyunun asıl amacının, ilişkileri beslemesi ve iyileştirici olması olduğunu söyleyen Sinem Özen Canbolat sözlerine şöyle devam etti; "Birşey öğretmek amacıyla oyun oynadığınız zaman aslında bebek de çocuk da onu öğrenmez, ancak ilgisi yönünde öğrenir. O sırada neye ilgi duyuyorsa ya da hangi becerisi gelişiyorsa, onu öğrenir. Bu nedenle de bir şey öğretmek için değil, ilgisi yönünde onunla oyun oynamak önemlidir. Bebek fikirlerinin Kabul gördüğünü, önemsendiğini hissetmeli. İkincisi de bebek ve çocuğun yaptığı ve hissettiği herşeyi ifade etmek ki bu da anlaşıldığını hissettiren ve duygularını anlamlandırmasını sağlayan bir süreç. Öğretmek hiç olmamalı demiyorum ama öğretmek asla amaç olmamalı".

Uyku Konusunda Aileler Nasıl Bir Yöntem İzlemeli?

Uzman Gelişim Psikoloğu Canbolat, çekirdek aile olarak yaşadığımız bu dönemde ailelerin bunun altından kalkmasının kolay olmadığını belirterek şunları söyledi; "Modern hayatlarımız ile bebeklerin ihtiyaçları pek örtüşmüyor. Uyku konusunda da çözüm, bebekleri eğitmek değil, onları dinlemek ve gözlemlemektir. Uyku eğitimi, ABD'den gelen ve iki-üç haftada bebeklerin uyku sorununu çözmek amacıyla uygulanan fastfood tarzı bir yöntem ki birçok zararı zaman içinde görülmüştür.  Aslında bir bebeğin kendi kendine uykuya dalmaya başlayabilmesi için kendini güvende hissetmesi gerekir. Bunu da ona öğretemez, ancak hissettirebilirsiniz. Bu da zamanla olacaktır, süreyle ilgili bir beklenti olmamalıdır ama bu esnada doğru adımları atmalısınız. İhtiyaç ve istekler arasındaki ayrımı yapabilmeniz ve mutlaka ihtiyaçlara cevap vermeniz gerekir. Bu noktada da bebeği anlayamadığınızı düşünüyorsanız, bir uzmandan destek alabilirsiniz".

Türkiye ve Dünyanın Farklı Bölgelerindeki Çocuk Yetiştirme Yöntemleri

Ülkemizde, kendimize çok bağımlı çocuklar yetiştirdiğimizi ifade eden Sinem Özen Canbolat şöyle devam etti; "Kültürümüzde, bireyden çok grup daha fazla önemseniyor. Ama Uzakdoğu'da, bizden daha fazla grup bilinci içinde toplum için birey yetiştirmek benimsenmiş. Orada bebeğin ihtiyaçlarından daha çok grubun ihtiyaçları önemseniyor. Hatta 15-16 yaşlarına kadar evlerin  biraz küçük oluşu nedeniyle de anne ve baba ile birlikte uyuyabiliyorlar. ABD'nin yaklaşımı tamamen çocuğu eğitmek üzerine kuruluyken, Avrupa bu konuda daha ileride, mesela Finlandiya'nın başarısı çok konuşuluyor, oraları biraz örnek almalıyız. Türkiye ise doğu ve batının ortasında olduğu için iki etkiyi de üzerinde taşıyor. Bağımlı ve her ağlamasına cevap verilmesi gereken çocuklar yetiştiriyoruz. Batıda aileler belki daha çok bebeklerini dinliyorlar ve gerektiğinde destek verip gerekmediğinde desteği çekiyorlar ama bazen de sağlıksız biçimde bağımsızlaşmış çocuklar yetiştiriyorlar. Mesela, Fransız çocukların çok ağlamadığı söylenir. Fransa'da ağlatmaya bırakılarak uygulanan uyku eğitimi çok yaygındır. Sinyalleri, duyguları ve aslında varlığı görmezden gelinen bebekler, fonksiyonel olmadığı için ağlamayı bırakırlar. İhtiyaçları olsa da ağlamayabilirler. Kendi kaynaklarıyla hareket etmeye çalışır ve ilişki kurmaktan kaçınırlar. Bunlar ağlamayan ama sahte bağımsızlaşmış çocuklara, ileride de sağlıklı bir şekilde sosyalleşemeyen bir yetişkine dönüşebilir".

İstanbul Üniversitesi'nde Herkese Açık 0-3 Yaş Anne Baba Eğitimi

Canbolat, AUZEF (Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi) dekan yardımcısı Prof. Dr. Levent Şahin'in teklifi üzerine hazırladıkları proje hakkında; "Bu benim çok uzun zamandır hayalini kurduğum bir şeydi. Anne baba mutlaka bir eğitim almalı. Bu projede de sıfırdan üç yaşa kadar anne babanın bilmesi gereken, beslenme, uyku, gelişim ile ilgili konulardaki her şeyi ben, Klinik Psikolog Dr. İrem Akduman Akın ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Serap Sapmaz olmak üzere üç uzman birlikte anlatmaya çalıştık. Hazırladığımız yedi modüllü ücretsiz eğitim, çok yakında yayınlanmaya başlayacak. Her anne baba, evinden online olarak ulaşabileceği eğitim programının mümkün olduğunca fazla aileye ulaşabilmesi için aile bakanlığının da desteği istenecek" dedi.

Röportaj: Özlem Arıkan Serbez

Video Link: https://www.youtube.com/embed/e7bDen3uXd8