Antony Blinken'dan Türkiye ile iş birliği vurgusu

Antony Blinken'dan Türkiye ile iş birliği vurgusu

Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Los Angeles şehrinde yaşayan gazeteci Ediz Tiyanşan, CRI Türk'te Kamil Erdoğdu'nun hazırlayıp sunduğu "Güne Başlarken" programına konuk oldu ve ABD gündemindeki gelişmeleri değerlendirdi.

Ediz Tiyanşan, ABD'de salı günü itibarıyla başkanlık devir teslim sürecine resmen başlandığını söyledi.

Başkan Donald Trump ve avukatlarının seçim sonuçlarına yönelik farklı eyalet mahkemelerinde yaptığı itirazların teker teker reddedilmesinin ardından, Joe Biden'ın seçim zaferinin netlik kazandığını belirten Tiyanşan, "Başkan Trump'ın seçim sonuçlarını kabul etmesine yönelik baskılar giderek artarken, Trump en sonunda ekibine geçiş sürecinde iş birliği yapmasına yeşil ışık yaktı… Ancak Trump, halen seçimlerde yenildiği kabul etmiş değil. Amerikan tarihinde seçim kaybetmiş her başkanın ilk gün yaptığı, kazananı tebrik etme geleneği de henüz yerini bulmadı. Şu an için geçiş sürecinin başlayabilmiş olması dahi, en azından demokratik sürecin herhangi bir kaos yaşanmadan tamamlanmasına yönelik kaygıları hafifletmişe benziyor. Zira bu habere yönelik ilk tepkiler para piyasalarından geldi." dedi.

ABD'DE BAŞKANLIK DEVİR TESLİM SÜRECİ RESMEN BAŞLADI

"New York'taki Wall Street Borsası günü rekor artışlarla kapadı." açıklamasını yapan Ediz Tiyanşan, şöyle konuştu:

"Dow Jones endeksi 1933'den bu yana bir gün içinde 'en yüksek' seviyede kazançla günü kapattı. Kısa süre içinde gazetecilerin karşısına çıkan Başkan Trump, piyasalarda yaşanan bu olumlu havayı, kendi yönetiminin başarısı olarak yansıttı. Yalnızca 90 saniye süren brifingde, başkan Trump, gazetecilerin 'Seçim mağlubiyetini kabul edecek misiniz?' sorularını yanıtlamadan brifingi sonlandırdı. Fakat uzmanlara göre, piyasalardaki rekor artışın asıl sebebi, başkanlık devir teslim sürecinin başlaması ve bununla eş zamanlı olarak Biden'dan gelen yeni kabine duyurusuydu. Ülke ekonomisi için en kritik pozisyonlardan biri olan Hazine Bakanlığına Janet Yellen'in getirileceği konuşuluyor. 2014-2018 yılları arasında Amerikan Merkez Bankası FED'in Başkanı olarak görev yapan Janet Yellen'in resmen aday gösterilmesi ve Senato'da onaylanması halinde Amerikan tarihinde ilk kez hazineden sorumlu bir kadın bakan olacak. Yellen'in bu kritik göreve gelmesi halinde, kamu harcamalarının artırılarak, pandemi sürecinde yavaşlamaya girmiş olan Amerikan ekonomisinin yeniden olumlu yönde seyredebileceği öngörülüyor. Şimdilik Yellen'in sadece isminin geçmesi dahi, piyasalarda olumlu sinyaller yarattı. Peki, diğer kritik görevlere kimler getirilecek?"

"AMERİKA GERİ DÖNDÜ" MESAJI

Gazeteci Ediz Tiyanşan, Joe Biden'ın kabine üyelerini açıkladığı basın toplantısında gazetecilere, "Amerika geri döndü" mesajını verdiğine dikkati çekti. Biden'ın "Artık dünyadan çekilmeye değil, dünyaya liderlik etmeye hazır olduğunu yansıtan bir ekip" oluşturacağını vurgulayan Tiyanşan, "Biden, bir yandan Trump döneminde atılan adımların karşıtı bir yol haritası çizerken, diğer yandan da, 'yeni dünya sorunlarına yeni ve farklı çözümler' önererek, başkan yardımcılığı görevini yürüttüğü Obama döneminden daha farklı adımların da atılabileceği mesajını verdi. Dışişleri Bakanı görevine seçilen Antony Blinken ise, görevinin onaylanması halinde, Amerikan dış politikasına yön verecek olan kilit isim olacak. Blinken dâhil pek çok aday senatodan alınacak onay öncesi, siyasi adımlarını tartışmak yerine kişisel hikâyelerini paylaşmayı tercih ediyor. 58 yaşındaki Blinken'ın bu zamana kadar diplomatlık kariyerinde attığı adımlar ve söylemler, kendisi hakkında pek çok izlenim sunuyor. Örneğin, Rusya konusunda daha sert bir tavır alınması gerektiğini savunan Blinken, 2014 yılında Brookings Enstitüsünde yaptığı bir konuşmada Rusya'nın uluslararası bir girişimle izole edilmesi gerektiğini belirtmişti. Öte yandan, Çin konusunda Blinken, Trump yönetimi kadar agresif bir tutum sergilemiyor ve hatta çoğu kez, Çin'e karşı sert tavır almamak konusunda eleştirilere maruz kalıyor. Blinken'ın geçmiş açıklamalarına göre, ABD, Çin ile bazı konularda iş birliği yoluna gitmeli. Bunların başında iklim değişikliğiyle mücadele ve küresel silah kontrolü yer alıyor. Trump yönetiminden bazı isimlerin ve bazı Cumhuriyetçilerin önerdiği gibi Beijing ile ilişkilerin tamamen kesilmesini gerçekçi görmüyor, bunun faydadan çok zarar getirebileceğini düşünüyor. Blinken'a göre Çin'le yürütülecek ilişkiler, daha ziyade Amerika'nın kendi ittifaklarını güçlendirmesi yoluyla olacak." ifadelerini kullandı.

ORTA DOĞU'DAKİ DENGELER NASIL DEĞİŞEBİLİR?

"Peki, Orta Doğu'daki dengeler nasıl değişebilir?" sorusuna soran, Tiyanşan, sözlerine şöyle devam etti:

"Trump'ın çekilme kararı aldığı İran Nükleer Anlaşması'na geri dönülmesi gerektiğini, yeni seçilen Başkan Biden pek çok kez belirtmişti. Yeni Dışişleri Bakanı adayı Blinken, hâlihazırda Obama döneminde imzalanan ve Avrupa Birliği (AB) dâhil uluslararası kamuoyunda geniş destek gören bu anlaşmanın mimarları arasında. Ancak ABD'nin anlaşmaya yeniden imza atması için yeni koşullar masaya yatırılır mı? Merak edilen sorular arasında… Blinken, kariyerinde Orta Doğu'daki çatışmalara müdahaleyi desteklemiş bir diplomat olarak ön plana çıkıyor. Bunların içinde, 2003 yılında Irak işgali, 2011'de Libya'ya yönelik NATO müdahalesi ve 2014'te Suriye'de yer alan YPG'ye yönelik silah sevkiyatları da yer alıyor. Başkan Trump'ın Amerikan askerlerini 'gereksiz' olarak nitelendirdiği savaşlardan geri çekme adımlarını da doğru bulmuyor. Amerikan askerlerinin, çatışma bölgelerine gönderilmesi kararı kadar, geri çekilmesi kararının da dikkatle alınması gerektiğini savunuyor. Öte yandan, Orta Doğu'daki en yakın müttefiklerle dahi ilişkilerin farklı seyredebileceği anlaşılıyor. Örneğin, her Amerikan yönetiminde olduğu gibi Başkan Biden'ın da İsrail'le yakın müttefik olması bekleniyor. Ancak Filistin konusunda Başkan Trump kadar açık çek vermesi beklenmiyor. Trump'ın damadı ve başdanışmanı olan Jared Kushner, bu zamana kadar Orta Doğu barış sürecini yürütüyordu. İsrail'in yerleşim politikasına tamamen yeşil ışık yakmış ve tüm Birleşmiş Milletler (BM) kararlarını hiçe sayarak, Amerika'nın Tel Aviv'de bulunan İsrail Büyükelçiliği'ni bir kısmı işgal altında olan Kudüs'e taşınmasının yolunu açmıştı. Bu süreçte Filistin yönetimi, ABD'nin tarafsız arabuluculuk rolünü de reddetti. Blinken'ın yürüteceği yeni ABD dış politikası kapsamında Biden'ın, tıpkı Obama döneminde olduğu gibi yerleşim yerlerine karşı duruş sergilemesi bekleniyor. Yine benzer bir şekilde, Blinken, Trump yönetimini, Suudi Arabistan'a da açık çek verdiği gerekçesiyle eleştiriyor. Bu zamana kadar Amerikan yönetiminin görmezden geldiği, gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesi ve Suud halkına yapılan bir takım baskılar Biden yönetimi tarafından eleştiri konusu olacak."

ANTONY BLINKEN'DAN TÜRKİYE İLE İŞ BİRLİĞİ VURGUSU

Ediz Tiyanşan, Antony Blinken'ın Türkiye'ye bakışını de değerlendirdi.

Tiyanşan, Blinken'ın mevcut dünya düzeninde daha güçlü bir NATO ittifakının olması gerektiğini düşündüğünü ve Türkiye ile iş birliğinin yollarının aranması gerektiğini söylediğini kaydetti.

"Ancak PKK/YPG konusunda bu zamana kadar sergilenen çelişkili politikanın da devam etmesi bekleniyor." diyen Tiyanşan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Zira Blinken, bir yandan terör örgütü PKK ile mücadelede Türkiye'yi desteklemek gerektiğini söylese de öte yandan Suriye tarafındaki YPG'yi bir müttefik olarak görüyor ve 2017 yılında New York Times'da yayınlanan bir makalesinde, Trump yönetimini, Suriye'nin kuzeyindeki Kürt grupları silahlandırmaya ve eğitmeye davet etti. Ayrıca, S400 konusunda da, Türkiye'ye karşı daha sert bir tutum sergileyebileceği düşünülüyor. Yani özetle, Dışişleri Bakanı olarak aday gösterdiği Blinken'ın geçmiş söylemlerine bakıldığında, Biden başkanlığındaki ABD'nin, Türkiye dâhil birçok küresel konuda, Trump'ın bu zamana kadar attığı adımlardan oldukça farklı bir yol izleyeceği anlaşılıyor. Tabii başkanlık devir teslim törenin yapılacağı 20 Ocak gününe kadar yaklaşık 2 ay var ve bu kısa sürede Başkan Trump'ın birtakım radikal kararlar daha uygulamaya geçirebileceği öngörülüyor."

Video Link: https://www.youtube.com/embed/JeY8m8NAogU