5 soruda Çin'in yoksullukla mücadelesi

5 soruda Çin'in yoksullukla mücadelesi

Haber: Gökhun Göçmen

Ünlü Türk yazar Refik Halit Karay, yoksulluğu "Parasız kalmanın dehşetini yaşamamış insanlar, savaş ateşini hiç tatmamış askere benzer." ifadesiyle betimlemişti. Şüphesiz ki, Çin Halk Cumhuriyeti, dünya üzerinde bu ateşi tecrübe etmiş ve yoksulluktan kurtulmayı başarmış ülkelerin başında geliyor. Öyle ki, son kırk yılda Çin'de neredeyse 1 milyar insan yoksulluktan kurtarıldı. Bu rakam, aynı dönem içerisinde yoksulluktan kurtulanların dörtte üçünü temsil ediyor.

Çin, yoksulluğa karşı büyük zafer kazanmış olsa da görev henüz bitmiş değil. "Yoksullukla mücadelede tek bir kişiyi arkada bırakmayacağız." diyen Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in çizdiği yol haritası, 2020'de yoksulluğun tamamen ortadan kalkmasını öngörüyor. Çin'in yoksulluk karşıtı kampanyasına dair en çok merak edilen 5 soru ve yanıtını okurlarımızın dikkatinize sunuyoruz:

Yoksullukla mücadele kapsamında şimdiye değin hangi başarılar kazanıldı?

Çin'de kırk yıllık ekonomik reform ve dışa açılma dönemi boyunca milyonlarca insan yoksulluktan kurtarıldı. Dünya Bankası raporlarına göre; 1990'da 750 milyonu aşan yoksulluk sınırının altındaki Çinli sayısı, 2015 yılına gelince 700 bine kadar geriledi. Çin verilerine göre ise aynı dönem içinde 850 milyon kişi yoksulluktan kurtarıldı. Bu rakam, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) nüfusunun 2 katından fazla bir popülasyona tekabül ediyor.

Bu zamana değin, Çin hükümetleri yurttaşlarının hayatlarını iyileştirmek için ciddi adımlar atsa da 2020 yılının sonuna kadar yoksulluğu tümüyle ortadan kaldıracak inisiyatifi mevcut lider Xi Jinping aldı. Çin Devlet Konseyi Bilgi Ofisi, Çin'de 2012'de 99 milyon olan yoksul sayısının, 2019 sonu itibarıyla 5,5 milyona gerilediğini ilan etti. Bu devasa başarı için 2015 yılından bugüne kadar 61 milyar dolardan fazla harcanırken, 2020 yılına 20,6 milyar dolar daha ayrıldı.

Yoksullukla mücadele stratejisi nasıl ilerledi?

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 2013 senesinde "Yoksulluğun Hedefli Olarak Azaltılması" siyasetini ilan etti. 2015 yılında ise Çin hükümeti, 2020 yılına kadar yoksulluğun tamamen ortadan kaldırılması için taahhüt sundu.

Kentlerden ziyade kırsal alanlara yoğunlaşan Çin yönetimi, yılda 4 bin yuan (590 dolar) gelir elde edemeyen, yiyecek, giyecek, temel eğitim, sağlık hizmeti ve güvenli konuta sahip olmayan kişileri belirlemek için yola koyuldu. Hükümet, tüm kırsal bölgedeki yoksulların tespit edilmesi için Çin'in dört bir yanından 775 binden fazla memur görevlendirdi. ABD'nin Dış İlişkiler Konseyi'ne bağlı Foreign Affairs dergisi, devlet nezdinde böylesine bir seferberliği "başlı başına başarı" olarak tanımlandı.

Yoksulluk tanımının ardından kampanyanda görev alması için üç milyondan fazla yetkili sorumluluk aldı. Çin Cumhurbaşkanı Xi'nin verdiği bilgiye göre, kampanya dâhilinde 206 bin Çin Komünist Partisi (ÇKP) Köy Komitesi Birinci Sekreteri, 700 bin köy müdürü, 2 milyona yakın kasaba düzeyinde yoksulluğun azaltılması yetkilisi ve yüz binlerce köy temsilcisi görev alıyor. Çin medyası, yoksulluğun azaltılmasında elde edilen başarı ya da başarısızlığın kamu personeli değerlendirmelerinde temel ölçütlerden biri olacağını aktardı.

Çin'de tanımlama ve görevlendirmenin ardından yoksullukla mücadelede atılan adımlar bölgelere göre çeşitlilik gösterdi. Örneğin, kimi bölgelere ulaşması için yüzbinlerce sağlık görevlisi, öğretmen ve köylülere iş kurmasında yardım edecek uzmanlar gönderilirken, sapa yerde kalan ve verimsiz toprakların bulunduğu alanlarda yaşayanlar yeni yerleşim birimlerine yönlendirildi.

Merkezi hükümetin denetimi eşliğinde ilerleyen kampanya esnasında, yoksulluktan kurtulmak için yeni sektörlere yönelen bölgelere ayrıcalık sağlandı. Örneğin, Çin genelinde alışverişin yeni adresi olan çevrimiçi platformlarda köylülere ek alan ve pozitif etiket uygulaması sunuldu. Bu sayede sadece salgın döneminde yoksul bölgeler, 30 milyon 300 bin yuanlık satış gerçekleştirdi.

Öte yandan, yerel hükümetler 3 milyon 430 bin insanı "refah mesleği" adı altıda kooperatiflerde, yol bakım çalışmalarında işe alırken, Shanghai gibi kentler Yunnan gibi eyaletlere yüklü miktarda yardım gönderdi. Özel şirketler ise istihdam seferberliği kampanyasına uygun olarak,  yeni fabrikalarını yoksulluğun yoğun olduğu bölgelerde inşa etti.

Çin'de vatandaşlar hayatlarındaki değişimi nasıl özetliyor?

Çin'de yoksulluğa karşı kazanılan zafer, ekseriyetle rakamlar üzerinden konuşulsa da sıradan vatandaşları dinlemek yaşanan değişim hakkında net bir tablo çiziyor. Örneğin, Foreign Affairs dergisine konuşan Çin'in güneyindeki Bangdong kasabından Wenfu Zhang, hükümetin aldığı tedbirler sayesinde yeni evine kavuşanlardan sadece biri. Bir tarım işçisiyken inşaat sektörüne giren 40'lı yaşlarındaki Wenfu "Şimdi daha iyi bir yaşam ve sağlık hizmetlerine kavuştuk. Yaşam standartlarımız çok yüksek değil ama artık her gün et yiyebiliyoruz." ifadelerini kullanıyor.

Benzer şekilde, yoksullukla mücadele kapsamında hayatı değişen bir başka kişi de Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nden Ahmet Taş. 56 yaşında çobanlık yapan Taş'ın eşi Mehrigül, Çin Medya Grubu'na (CMG) verdiği demeçte, devletin kendilerine 1.33 hektarlık alan tahsis ettiğini ve 10 bin yuan gibi düşük bütçe ile 60 metrekare ev sahibi olduklarını dile getiriyor.

Çin'de yoksullukla mücadele kapsamında en ilginç örneklerden birini ise Lahu etnik grubunun yaşadığı Bulangshang kasabası teşkil ediyor. Tarım alanları yetersiz olduğu için çıplak ayakla avlanmak zorunda kalan 29 yaşındaki genç kadın Nasi'nin hayatı köyüne gelen ÇKP uzmanları sayesinde tümüyle değişmiş. Kendisine çay ve çeltik ekimi için arazi ve eğitim verildiğini belirten Nasi "Nimetleri yiyip bitiremiyoruz. Artık yiyecek endişemiz ortadan kalktı." diye konuşuyor.

Uluslararası kurumlar Çin'in yoksullukla mücadelesini nasıl değerlendiriyor?

Çin'in yoksullukla mücadele programı ülke genelinde olduğu kadar uluslararası platformlar ve kuruluşlar tarafından da takdirle karşılanıyor. Zira, Çin'in elde ettiği başarı aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in (BM) 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile doğrudan ilintili.

BM'nin Çin'de en üst düzey temsilcisi olan Nicholas Rosellini, dünya genelindeki çok sayıda ülkenin Beijing yönetiminden yoksullukla mücadele noktasında ders alması gerektiğini belirtirken, Dünya Bankası Çin Direktörü Martin Raiser da China Daily gazetesine verdiği demeçte "Çin, yoksulları tespit etmek ve onlara destek vermek noktasında büyük çabalar sarf etti." diye konuştu. Benzer şekilde Dünya Ekonomik Forumu Başkan Borge Brende ise "İnsanlık tarihinde hiç bu kadar büyük sayıda insanın yoksulluktan kurtulduğuna tanıklık etmemiştik." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Son olarak, Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, geçen yıl yaptığı Çin ziyareti sırasında "Çin önümüzdeki yıl tamamen yoksulluktan kurtulacak. Buna dikkat çekmek isterim. Bu başarı Çin ve dünya için kilometre taşı anlamına gelmektedir." ifadelerini kullanmıştı.

Yoksullukla mücadelenin ardından hangi adımların atılması bekleniyor?

Çin'de en az yoksullukla mücadele kadar önemli olan bir diğer nokta da kazanılan başarıların "sürdürülebilir" olması. "Çin Komünist Partisi Nasıl Yönetiliyor?" isimli kitabın yazarı ve Tsinghua Üniversitesinden Profesör Hu Angang "Bir kişiye balık tutmayı öğretmek, balık vermekten iyidir. Yoksulluğun azaltılması para vermeye dayanmaz." değerlendirmesinde bulunuyor. Aydınlık gazetesinden Ruhsar Şenoğlu'nun Türkçeye kazandırdığı makalede Çin yönetiminin atması gereken adımlar, beş adımda şöyle sıralanıyor:

"İlk olarak eski, modası geçmiş üretim yöntemlerini ve işletme yönetimini değiştirmek ve yeni teknolojileri, yeni projeleri ve yeni fikirleri teşvik etmek gerekir. İkincisi, yoksulluğun azaltılması, yoksullar için alt sınırı garanti etmeli ve daha fazlasını deneme cesareti kazandırmalıdır. Yoksulların hata toleransını artırmak, riskten kaçınma eğilimlerini azaltmak, böylece denemeye cesaret edebilmeleri için daha kapsamlı bir sigorta mekanizmasını olmalıdır. Üçüncüsü, yoksullara yardım etmek için "el ele" gitmeliyiz. Yoksulluğun azaltılması süreci, öngörülemeyen her türlü soruna yol açar. Yoksullukla mücadele programlarının başarılı olmasını sağlamak için yeterli rehberlik ve zamanında çözüm sağlamak önemlidir. Dördüncüsü, yoksulluğun hafifletilmesi heves ve gücen gerektirir. Yoksulların yaşadığı zorluklar ve duyguları, onların kendi bakış açılarından daha derin bir şekilde anlaşılmalıdır. Beşincisi, yoksullara yardım etmek için denetim ve hatırlatma mekanizması gibi bilimsel önlemlerin alınması esastır. Bu önlemlerin, insanların uzun vadeli çıkarlarını takip etmeleri, hataya düşmekten kaçınmaları, girişkenliklerini artırmaları ve yoksulluğu azaltma projelerinin geri çekilmesini azaltmada rol üstlenmeleri yönünde etkili olduğu kanıtlanmıştır."