Wuhan krizi ekonomiye nasıl yansıyacak?

Wuhan krizi ekonomiye nasıl yansıyacak?

Çin'in en büyük şehirlerinden ve ulaşım ağı merkezlerinden biri olan Wuhan'daki koronavirüs salgınının yarattığı panik, 2003 SARS krizindeki korku ve belirsizliği hatırlatıyor. Çin menkul kıymetler piyasası, aylar boyunca yükseldikten sonra son günlerde aşağı yönlü seyrediyor. Uluslararası pazarlar da koronavirüs salgınının Çin ekonomisini ve küresel büyümeyi nasıl etkileyeceği endişeyle takip ediliyor. Acaba bu endişeler ne derece haklı?

Başlangıçtaki senaryoya göre koronavirüs salgını önce daha da kötüleşecek ve muhtemel enfeksiyonlar ile ölümler şubat ayının ikinci veya üçüncü haftasında zirveye çıkacak. Buna karşın, hem Çinli yetkililerin hem de Dünya Sağlık Örgütü'nün nisan ayının başında salgının kontrol alındığını ilan etmesini bekliyorum.

SARS KRİZİNDEN BU YANA ÇOK ŞEY DEĞİŞTİ

Temel senaryoda, virüs en iyi tahminle ekonomi üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olacaktır. Çin'in 2020'de Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nda belki yüzde 0,1 gibi küçük bir düşüş görülebilir. Yıllık bazda ise bu yüzde 1'i bulurken dünya da ise bu oran daha da küçük olacaktır.

Böylesine bir tahmin 2003 SARS krizini hatırlatıyor. Çin, o dönemin ikinci çeyreğinde yaşadığı düşüşü sonraki süreçte yüksek büyüme rakamları ile dengelemeyi başardı. 2003 yılındaki tam büyüme oranı yüzde 10 civarında olmasına rağmen SARS krizi ile birlikte birçok ekonomist bu rakamları daha aşağı çekmişti. O dönemin büyük resminde yani 2000 ve 2006 arasında SARS krizinin büyüme oranlarındaki etkisini görmek çok zordur.

ÜÇ ANA FAKTÖR ÇİN EKONOMİSİNİ RAHATLATIYOR

Kimileri haklı olarak koronavirüs salgının Çin Yeni Yılı kutlamalarının başlangıcına ve geleneksel okul tatili seyahatlerinin ortasına denk geldiğine işaret ederek bunun çok sayıda insanın evine kapanmasıyla sonuçlanacağını ve ekonominin etkileneceğini belirtiyor. Üç önemli faktör ile virüsün etkisi sınırlanabilir:

Birincisi, SARS salgınının aksine, Çin şu anda internet ticareti çağındadır ve bu nedenle artık tüketiciler online alışverişi tercih etmektedir. Bu nedenle dışarıdan alışveriş yapanlar elektronik ortama dönüş yaparken tatil planlarında da muhtemelen iptal değil erteleme gündeme gelecek.

İkincisi, tüm raporlar Wuhan koronavirüsünün SARS'den daha az ölümcül olduğunu göstermektedir. Aynı derecede önemli olansa Çin makamları SARS krizi zamanından çok daha hızlı önlemler almakta. Karantina gibi Agresif önlemlerle yetkilileri salgının daha fazla yayılmasını engelledi ve bu ekonomik kaybın da aynı zamanda bir bölgeye hapsedilmesi demektedir.

Üçüncüsü, Çin 15 Temmuz'da Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile birinci aşama ticaret anlaşması imzalamıştı. Mutabakat uyarınca Çin maske ve tıbbi malzeme ihtiyacını hızlı biçimde karşılayabilir ve böylece Washington'a verilen daha fazla mal ithal etme sözü de yerine getirilmiş olur.

DÜNYADAKİ ETKİSİ ÇOK DAHA KISITLI OLACAK

Virüsün diğer ekonomiler üzerindeki etkisi daha da sınırlı olacaktır. Son beş yılda, birçok büyük merkez bankası Çin'de yavaşlamanın ekonomileri üzerindeki etkisini ölçmek için modeller geliştirmişti. Örneğin, mevcut koronavirüs salgını Çin'in büyüme oranını yüzde 0,1 puan düşürürse, ABD ve Avrupa'daki büyüme hızı da muhtemelen yüzde 0,02 oranında etkilenecek.

Koronavirüs salgını anlaşılır bir şekilde Çin'de ve dünyanın birçok bölgesinde alarm zillerinin çalmasına neden oluyor. Buna karşın ekonomik açıdan paniğe kapılmak içinse henüz çok erken.

Kaynak: CGTN/ Shang-Jin Wei eski Asya Kalkınma Bankası Baş Ekonomisti ve Columbia Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde profesör