Trump'ın Orta Asya stratejisi nasıl işleyecek?

Trump'ın Orta Asya stratejisi nasıl işleyecek?

Kazakistan Dışişleri Bakanı Muhtar Tleuberdi'nin 13 Aralık'ta Washington'da düzenlediği toplantı ardından, Trump yönetiminin yeni Orta Asya stratejisini açıklayacağı Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Dışişleri Bakanlığı tarafından duyuruldu.

11 Eylül saldırılarından önce Washington Orta Asya stratejisine fazla önem vermiyordu. Ardından ulusal çıkarları doğrultusunda yakından takip ettiği, "Büyük Orta Asya" planı ilgisini "Yeni İpek Yolu" girişimine kaydırdı.

Jeopolitik değerine rağmen, "Orta Asya" uluslararası politikada marjinalleşmiştir. Çok kutuplu dönemde, 19. yüzyılda İngiliz ve Rus İmparatorlukları arasındaki güç mücadelesi "Büyük Oyun" olarak biliniyordu. İki kutuplu dönemde, Sovyetler Birliği Orta Asya'daki tek baskın güç iken, günümüzde Çin ve ABD gibi aktörler güç dengelerini değiştiriyor.

TRUMP, ORTA ASYA POLİTİKASINI 2018'DEN SONRA ŞEKİLLENDİRDİ

ABD Başkanı Donald Trump göreve başladıktan sonra, mevcut Orta Asya politikasını değiştirmedi. Bununla birlikte, Trump'ın 2018'den beri bölgede radikal kararlar aldığı görülüyor.

Trump Orta Asya ülkelerine yeni büyükelçiler atadı, Kazakistan ve Özbekistan ile "stratejik ortaklıkları" pekiştirdi ve beş Orta Asya ülkesi ile bir diyalog ve iş birliği platformu olan C5 + 1'i kurdu. Trump'ın yeni Orta Asya stratejisini analiz etmek için belirli büyük güç ilişkilerini dikkate almak gerekiyor. İki yıl önce, ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi Çin ve Rusya'yı stratejik rakipler olarak tanımladı. Bu adım Orta Asya'da ABD'nin ne gibi bir çıkar gözettiğini açıklıyor.

ABD Ulusal Savunma Stratejisi Raporu'nda yer alan (2018) ABD Dünya Çapında Tehdit Değerlendirmesi, Çin ve Rusya'nın ABD için küresel anlamda birçok kısıtlamaya neden olacağını söylüyor. Bu çerçevede Beijing ve Moskova, Trump yönetiminin kontrol etmeye çalıştığı ülkeler olarak görülüyor. Bu nedenle Washington'un Orta Asya'da Rusya ve Çin'e karşı bir dengeleme politikası gütmesi muhtemel olacaktır.

KAZAKİSTAN VE KIRGIZİSTAN'IN RUSYA İLE EKONOMİK BAĞI GÜÇLÜ

Kazakistan ve Kırgızistan, Rusya'nın liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği'ne resmen katılmışlardı. Özbekistan'ın da katılmak istediği öğrenildi. Rus siyaset bilimci Sergey V.Ryazantsev'e göre, Rusya'da yaklaşık 2,7 milyon ila 4,2 milyon Orta Asya göçmeni çalışıyor, bu nedenle Rusya Orta Asya ülkeleri için önemli bir döviz kazanç kaynağı.

Eylül ayında Çin'in Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan ile olan ticaret hacmi 23,696 milyar dolara ulaştı. Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun inşası bölgesel kalkınma için yeni bir itici güç sağlayacak.

Trump'ın yeni Orta Asya politikası, bölgesel uluslararası politikaların ortasında ABD'nin çıkarlarını daha fazla aramayı hedefleyecek. Bu, daha büyük bir büyük bölgesel rekabet yaratacaktır.

Kaynak: Global Times / Xiao Bin