Güvenlikte Asya Birliği modeli tartışılmalı

Güvenlikte Asya Birliği modeli tartışılmalı

Asya ülkelerinin pek çoğunun ekonomi konusunda Çin Halk Cumhuriyeti'ne sırtını dayarken, güvenlik konusunda ise Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) bel bağlaması oldukça tuhaf. Bu eski model yıllardan beri sessizce dolaşıyor. Oysa ABD'nin bölgedeki güçlü varlığı belirsizlikten başka bir şey getirmedi. Bu nedenle bölgesel paydaşların yeni bir güvenlik yapısı oluşturup oluşturamayacağı hakkında tartışmalar devam ediyor.

Çin'in ekonomik gücü ve nüfuzunun yanı sıra ABD'nin askeri gücü ve cesareti diğer ülkelerinkinden çok daha fazladır. Şu anda bu iki ülke karşılaştırılabilir genel güçleri ve etkileri göz önüne alındığında stratejik bir rekabet içerisinde. Bu koşullar altında diğer Asya ülkeleri birini seçip diğeri sonuna kadar ilerlemenin sonuçlarına katlanamaz. Dolayısıyla bu ülkeler için en iyi seçenek Çin ve Amerika arasında denge kurmaktan geçiyor. Denge siyasetini izleyen ülkeler çıkarlarını en üst düzeye çıkarsalar da bu aktörlerin herhangi bir yanlış hamlesi bölgede gerilimi artırarak denklemi daha karmaşık hale getirebilir.

AZINLIĞIN GÜVENLİK ORTAKLIĞI

Washington yönetiminin önderliğindeki Asya güvenlik modeli şu anda ABD'nin merkezinde bulunduğunda "Beş Göz İttifakı" ve birkaç ülkeyle olan ortaklıklarından oluşmaktadır. Bu bağlamda Amerika'nın gücünün sınırları vardır ve tüm Asya-Pasifik ülkeleri bu koalisyonun parçası değildir. Bir başka ifade ile Beyaz Saray'ın dayattığı model Asya'nın değil azınlığın bir avuç ülkenin güvenlik paradigması olarak okunabilir. Kimi ülkeler Washington ile canı gönülden güvenlik ilişkisi kurmaya çalışsa da diğer ülkeler Amerika'nın kıyas kabul etmeyecek askeri üstünlüğünün zorlamasıyla kendini bu yapı içinde buluyor.

Asya ülkelerinin çoğu bölgesel güvenlik meselelerini tek başına çözme yeteneğinden yoksun olsa da bu bölgenin kendi güvenlik sistemlerini kuramayacağı anlamına gelmez. Asya ülkeleri güvenlik konusunda müzakereleri ve iş birliğini teşvik etmeyi amaçlayan mekanizmaları tesis edebilir ve acil durum ya da çatışmalar ile başa çıkabilirler.

ÇİN OTORİTE DEĞİL İŞ BİRLİĞİ İSTİYOR

ABD öncülüğündeki Asya güvenlik çerçevesi yalnızca Çin'i dışlamakla kalmayıp onu rakip olarak görüyor. Böylesine bir durum Asya'nın güvenliği için kaçınılmaz zorlukları beraberinde getirir. Zira Çin Asya'nın en güçlü ülkesi dünyanın ise en büyük ikinci ekonomisidir. Dolayısıyla Çin'in dışlandığı model bölgenin ne istikrarını ne de barışına katkı sağlar.

Etkili bir Asya güvenlik modeli isteniyorsa bu bölgedeki tüm ülkeleri kapsamalıdır. Bunun içinde en olası senaryo bölgesel entegrasyon temelinde Asya Birliği'ni tesis etmektedir. Asya ülkeleri ancak bu sayede kendi evlerini yönetebilir.

Çin böylesine bir süreçte bölgenin ana gücü olarak rol üstelenebilir çünkü Beijing, Washington'a kıyasla kimsenin üzerinde otorite tesis etmek istemiyor. Bölge ülkeleri Çin ve ABD arasındaki rekabeti bir felakete çevirecek denklemlerden uzak durmasında fayda var.

Kaynak: Global Times