Çin salgından dolayı yargılanamaz

Çin salgından dolayı yargılanamaz

Dünyadaki çoğu ülke hâlâ koronavirüs pandemisiyle savaşıyor. Ancak koronavirüsün en kötü etkilediği ülke haline geldiği Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD), iki devlet başsavcısı küçük işletmeler adına avukatlar Çin'e karşı dava açtı.

Bu davalar hakkında ne yapılacak? Salgının neden olduğu kayıplardan kim sorumlu olmalıdır? Sorunları analiz etmenin anahtarı gerçekler ve hukuktur.

Yeni bir virüsün kökenini izlemenin ve bulaşma düzenini saptamanın kolay olmadığı bir gerçektir. Salgınların tarihi bize yeni bir virüs veya bakteri tanımlamanın uzun zaman aldığını ve ilk ne zaman ve nerede ortaya çıktığının çok zor bilindiğini söylüyor. Bilim ve teknoloji ilerlemesine rağmen bu gerçek değişmedi.

Ancak, salgından bir ay sonra, Çin Covid-19'u yeni bir virüs türü olarak tanımladı ve Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) bildirdi. Bilgileri ve tüm genom dizilimi dünyanın geri kalanıyla ile paylaştı. Fakat birçok Batı ülkesi, binlerce insan hayatını kaybedene kadar Çin'in uyarılarını görmezden geldi. Şaşırtıcı bir şekilde, bundan sonra bile ABD virüs için etkin önlemler almadı.

Öte yandan, afetler ve vebalarla başa çıkmanın acı verici ve trajik deneyimleri nedeniyle, Asya ve Afrika'daki gelişmekte olan birçok ülke salgını en başından çok ciddiye aldı ve sıkı önleyici ve kontrol önlemleri aldı.

Bu nedenle inkâr içinde yaşayan hükümetler duruma uygun bir şekilde yanıt veremezler. ABD yönetimi bunun en büyük örneğidir.

ABD KENDİ BAŞARISIZLIĞINI BAŞKALARINA YÜKLEMEK İSTİYOR

ABD yönetimi Amerikan halkının yaşamını ve sağlığını koruma sorumluluğunu yerine getiremediğinden kamuoyunun dikkatini başarısızlığından uzaklaştırmak için Çin'i günah keçisi yapmaya çalıştı. Ekonomik küreselleşme dünyayı "küresel bir köye" dönüştürmüş olsa da, yasal anlamda dünya, sınırların ötesinde bir dizi uluslararası kanunun takip edildiği küresel bir köy haline gelmemiştir. Ayrıca, ABD iç yasaları Çin'in virüsün yayılmasından sorumlu tutulması iddiasını desteklemiyor ya da salgının neden olduğu kayıplar için tazminat ödeme hakkını yok sayıyor.

Uluslararası hukuka göre, ülkeyi salgından sorumlu tutacak uluslararası bir yasa yok. Uluslararası ceza hukuku ve küresel deniz hukukunda bazı uyuşmazlık çözümü mekanizmaları mevcut olsa da, bunlar küresel sağlık sorunlarına uygulanamaz.

ABD savcıları ve avukatları tarafından açılan davalar hem uluslararası hukuk hem de ABD iç hukukuna aykırıdır. Bazı ABD milletvekillerinin Çin'i yeni yasayı geçirerek "Egemenlerin -Dokunulmazlığı" iç yasasını kaldırmayı teklif etmeleri hukukun üstünlüğünün ciddi bir ihlalidir.

Çin için gerçekler ve kanun lehine olduğundan, böyle bir şantaja boyun eğmek zorunda değildir. Açıklık, şeffaflık ve sorumluluk ilkesinin ardından Çin, koronavirüs ile mücadelesini sürdürecek ve ortak bir geleceği olan sağlıklı bir topluluğu teşvik etmek için dünyanın geri kalanıyla birlikte çalışacaktır.

Kaynak: China Daily