Canberra şeffaflığın sorumluluğunu taşımalı

Canberra şeffaflığın sorumluluğunu taşımalı

Xinhua

Afganistan Times'ın, "Keyifli Adalet" başlıklı başyazısında, Beijing yönetiminin Avustralya ordusunun Afganistan'daki vahşetini kınamasından duyulan memnuniyet belirtildi ve "silahsız insanları öldürmek Çin için kabul edilemez. Beijing'in güçlü tepkisi bunun mükemmel bir örneği." denildi.

Çin Dışişleri Bakanı Sözcüsü Zhaon Lijian attığı bir twette, "Yaklaşık 20 yıldır savaştan ve savaşla ilgili mezalimden acı çeken insanlar konuştuğu için bu tür sahici ve yerel görüşler değerlendirilmelidir." ifadesini kullandı. Savaşın yıktığı ülkenin kalbinden Afganistan Times gazetesi Çin'in zulme tepkisini takdir etti ve diğer ülkelere aynı tavrı göstermesi çağrısında da bulundu. Ancak açıkça -ve garip bir biçimde- Avustralya farklı hissediyor.

CANBERRA ŞEFFAFLIĞIN SORUMLULUĞUNU TAŞIMALI

Avustralya Başbakanı Scott Morrison'ın, Batı dünyasında alelade bir siyasi karikatüre tepkisi hayret verici ve açıklayıcı. Gerçeklerden ilham alan örneklere takıntılı olmak Morrison'ın yanı sıra diğer Avustralyalı siyasetçilerin ve medyanın itibarsızlıklarını ortaya serdi. Onların yanıtları -savaş suçlarına tepkileriyle karşılaştırıldığında- bazı Avustralyalı siyasetçilerin kalpsizliklerini gösteriyor. Avustralya Savunma Bakanlığının raporundaki, "birçok kişiyi öldürmek (ve bazen kadın ve çocukları)" ve "cesetleri çuvala koyarak ve yakındaki ırmağa atmak" gibi ayrıntılar dehşet verici ve tartışılmaz. Çin Dışişleri Bakanlığının diğer Sözcüsü Hua Chunying, geçen hafta çarşamba günü basın toplantısında bu ayrıntıları tekrar etti. Hua, eğer Avustralya'da bazıları Zhao'nun tweetindeki karikatürden rahatsız oluyorsa, fotoğraflarda ve videoda görülenlerin daha da fazla korkunç olarak tanımlanabileceğine işaret etti.

Morrison ve diğer birçoğu yanlış biçimde, Avustralya ile ABD gibi sözde liberal demokrasilere uluslararası insan hakları ihlallerinde parmakla işaret etmelerine izin verildiğine inanabilirler ve farklı bir siyasi sistem altındaki Çin'den gelen renkli, ancak sert eleştiri ise kabul edilemez saldırganlıktır. Canberra yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından bir yargılanmayı önlemek gibi görünen bir girişimle bu savaş suçları konusunda içeride bir süreç başlattı. Avustralya ve Afganistan, yargılama talep edebilecek Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü'ne taraflar. Davalara ister Roma Statüsü'nde isterse Avustralya'nın kendi İngiliz Milletler Topluluğu Ceza Hukuku kapsamında bakılsın, Avustralya'nın emir komuta zincirindeki cezai sorumluluk önemli olacaktır; üst kademedekilerin bazıları ya ayrıntıları biliyordu ya da bilmeleri gerekiyordu. Davanın gizli tutulması konusunda Canberra şeffaflığın sorumluluğunu taşımalı. Sorumluluğun ve suçun sahiplenilmesi dâhil, gerçek etraflıca ve kapsamlı bir biçimde ortaya çıkarılmalıdır.

CANBERRA YÖNETİMİ BU TRAJEDİLERİN TEKRARLANMAYACAĞI GARANTİ ETMELİ

Böyle büyüklükteki insanlık dışı eylemlerin muhtemelen garip bir askeri kültürden beslenmesi nedeniyle bu yersiz bir çağrı değil. Kurum içi dâhili raporunda rahatsız edici savaş suçlarıyla ilgili iddiaları soruşturan ve skandalı ortaya çıkaran askeri Sosyolog Samantha Crompvoets The Guardian Australia gazetesine verdiği demeçte, "Onu nasıl okuyabilirsiniz bilmiyorum ve 'sadece birkaç kötü insan' diye düşünerek gidebilirsiniz." dedi.

Sadece birkaç "çürük elma" ya da değil, Canberra yönetiminin, konunun özüne inmeye çalışması ve bu trajedilerin hiçbir zaman tekrarlanmayacağını garanti etmesi gerekiyor. Beijing'e yönelik öfke krizine girmekten ziyade şimdi buna odaklanmalı.