Brexit, AB tarihinde eşi görülmemiş bir hareket

Brexit, AB tarihinde eşi görülmemiş bir hareket

Xinhua / Gu Zhenqiu & Tian Dongdong

İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) Brexit sonrası zorlu ve yoğun müzakerelerin ardından 1 Ocak 2021'de olası bir kaotik ekonomik kopma kâbusunu sona erdirecek ticaret anlaşmasını nihayet geçen hafta perşembe günü imzaladı. Brexit geçiş döneminin bitimine yalnızca yedi gün kala varılan anlaşma, İngiliz Kanalı'nın her iki tarafında düzensiz bir Brexit görmek istemeyenler için büyük bir rahatlama oldu.

Gerçekten de anlaşmanın geç yapılması, anlaşmamaktan iyidir. Dokuz aylık zorlu görüşmeleri bitiren bu son dakika anlaşması, İngiltere-AB'nin diplomatik müzakereler yoluyla önemli farklılıklarını ortadan kaldırmak için fazladan kilometre kat ettikleri çabalarının bir sonucudur. Serbest ticaret anlaşmasına varılamaması, ikili ticaretin 2021'de Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına geri dönüleceği anlamına geliyordu.

İngiliz ile AB müzakerecileri, tarafların adil rekabet, yönetim ve balıkçılık konularında büyük ölçüde ayrışmasına rağmen bir anlaşmaya varmaya kararlıydı. Balıkçılık hakları geçen zamana rağmen aralarındaki son büyük anlaşmazlık noktası olmaya devam etti. Brexit, AB tarihinde eşi görülmemiş bir hareket olduğu için, anlaşmanın modern insanlık tarihinde gözlemlenmemiş bir soruya cevap verip veremeyeceği hâlâ bilinmiyor.

BAZI BREXIT YANLILARI İNGİLTERE'NİN GEREKÇESİZ TAVİZ VERDİĞİNİ DÜŞÜNÜYOR

Bir yandan bu yeni anlaşma, bir yüzyılda görülmemiş köklü değişiklikler yaşayan bir dünyaya temel kesinlikler getiriyor. Anlaşma diğer yandan Brexit'in tüm sonuçlarını bir seferde ve tümüyle temizlemek için yeterli olmaktan uzaktır, bu nedenle ilgili taraflara ve hatta genelde dünyaya yakın gelecek hakkında daha fazla soru işareti bırakmaktadır. Yaklaşık 2 bin sayfalık anlaşma, anlaşmasız bir kaotik sonuçtan korkan iş çevreleri tarafından büyük ölçüde memnuniyetle karşılanacak.

İngiltere'de AB'den ayrılmak için yapılan 2016 referandumundan 1.640 gün sonra elde edilen ve zorlukla kazanılmış bu anlaşma, İngiltere ile AB'ye ticarette milyarlarca dolara ve yüz binlerce işe mal olacak gümrük vergilerinin uygulanmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

Başka bir deyişle, anlaşma hem işletmeler hem de tüketicileri zarar ettirecek arabalar için yüzde 10 ve süt ürünleri için yüzde 35'ten fazla vergiden kaçmalarına yardımcı olacak ülkedeki büyük ve küçük ölçekli işletmelere çok ihtiyaç duyulan güvenceyi sunuyor. Anlaşma sayesinde 27 üyeli bölgesel blok, birliği ve kolektif çıkarları savunma konusundaki güçlü iradesinin yanı sıra bir "yüzyılın boşanma" kararını verme konusundaki bilgeliğini dünyaya başarıyla gösterdi.

SORUNSUZ BİR UYGULAMA DÜNYANIN REFAHI VE İSTİKRARINA YARDIMCI OLUR

Anlaşma dünya ekonomisini, ciddi bir etki yaratacak ve küresel istikrar ile kalkınmaya olası zarar verecek bir anlaşmasız senaryo gibi Siyah Kuğu olayından kurtardı. Yukarıda bahsedilen faydalar bu anlaşmayı tarihi yapacak kadar yeterli olmasına rağmen Brexit sonrası gelişmeleri sona erdirecek kadar yeterli değildir. Bir kere, anlaşma İngiltere içindeki "Kalma" ve "Ayrılma" kampanyaları arasındaki ayrımı iyileştiremiyor. Bazı Brexit yanlıları için İngiltere, kusursuz olmayan anlaşmada çok fazla gereksiz ve hatta gerekçesiz taviz verdi. Bir barut fıçısı gibi olan tatminsizlik havası, muhtemelen bazı Brexit politikacıları tarafından gelecekte anlaşmanın uygulanmasını kesintiye uğratmak için istismar edilecektir.

Buna ek olarak, bazı İngiliz analistlerin korktuğu gibi, "başarılı" boşanma, yakın gelecekte İskoçya'daki "Ayrılma" kampanyasını bir şekilde teşvik edebilir. Öte yandan AB'ye veda etmek otomatik olarak bir "Küresel İngiltere" kurmaz. Londra'nın "küresel" olma yolculuğunun önünde hem şanslar hem de zorluklar yatıyor. Dahası AB tarafında, büyük bir üye ile boşanmak, Avrupa entegrasyonu için bir gerileme anlamına geliyor. AB'nin uzun, zor ve bir şekilde öngörülemez bir süreç olan küresel ve iç kalkınma stratejilerini yeniden planlamasını gerektiriyor.

Eşi görülmemiş Covid-19 salgınından muzdarip olan dünya için, anlaşmanın getirdiği zorlukları tahmin etmek kolay değil. Tek çıkış yolu birlikte çalışmak ve çok taraflılığı savunmaktır. Anlaşmaya varılması kolay olmadı ve uygulanması daha da zor olabilir. Sorunsuz bir uygulama, dünyanın refahı ve istikrarına yardımcı olur.

Beğen ya da beğenme, Brexit artık bir gerçeklik. Hem İngiltere hem de AB'nin, anlaşmayı gerçekleştirmek için yakın gelecekteki ortaya çıkacak zorluklara rağmen katı bir kararlılık ve geliştirilmiş verimlilikle devam etmeleri gerekiyor. Aksi takdirde Brexit her ikisi için de daha bölücü ve kaotik bir dönemin şafağı olarak tarihe geçecek.