ABD - Çin ilişkileri neden ön plana çıkıyor?

ABD - Çin ilişkileri neden ön plana çıkıyor?

10 Aralık 1989'da Çin Cumhurbaşkanı Deng Xiaoping, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Devlet Başkanı George Herbert Walker Bush'un özel elçisi ve ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Brent Scowcroft ile yaptığı görüşmede, ABD-Çin ilişkilerinin gelişmesi gerektiğinin altını çizmişti.

Geçmişte Çin-ABD ilişkilerinde inişler ve düşüşler yaşanırken, bu cümlenin önemi zamanla kanıtlanmış oldu. Bugün, muhtemelen sormamız gerekiyor, 30 yıl sonra, Çin-ABD ilişkilerinin neden iyileştirilmesi gerekiyor? İlişkiler daha iyiye gidemez mi? Çin-ABD ilişkileri ulusal çıkarlara ve stratejik ihtiyaçlarımıza hizmet etmeli. Teorik olarak, eğer iyi bir Çin-ABD ilişkisi Çin'in çıkarınaysa iyi ilişki seçilmeli. Kötü bir Çin-ABD ilişkisi Çin'in çıkarınaysa, kötü olan seçilmeli.

Büyük lider Deng Xiaoping 30 yıl önce Çin-ABD ilişkilerinin geliştirilmesi gerektiğine karar verdiğinde Çin'in reformu ve dışa açılımı başlamıştı. Çin'in ABD ile daha iyi bir ilişki kurması gerekiyordu. Çin ile ABD arasındaki ilişkiler açılımın seyrini hızlandıracaktı.

ABD-ÇİN İLİŞKİLERİ NEDEN ÖN PLANA ÇIKIYOR?

O sırada ABD muhtemelen Çin ile ilişkilerin iyileştirilmesi gerektiğine inanıyordu. 1980'lerde neoliberalizm dünyaya yayılmaya başlamıştı. ABD stratejik topluluğu ve iş dünyası, Çin-ABD ilişkilerini farklı bir perspektiften anlamaya çalıştı. ABD'nin 1989'da Çin'e yaptırdığı yaptırımlar büyük ölçüde üst düzey görüşmeler ve askeri iş birliği alanlarında yapıldı. Başkan Bush, Çin'e yönelik yaptırımların Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerini etkileyemeyeceğini özellikle vurgulamıştı.

Bu nedenle, 30 yıl önce, Çin ve ABD muhtemelen iyi ilişkiler güdülmesi gerektiğine inanılıyordu. Peki bugün hâlâ durum böyle mi?

Cevap "hayır" olabilir. Bugün Çin ve ABD'nin yerel kalkınma stratejileri, 30 yıl önce olduğu kadar iş birliği gerektirmiyor. Sonuç olarak, Çin ve ABD bugün zayıf bir Çin-Amerikan ilişkisi üzerinden ilerleme kaydediyor.

Çin ve ABD aynı uluslararası sistem içinde birbirine bağımlılar, ancak ciddi bir karşılıklı stratejik güven eksikliği var. Çin geçmişte nispeten zayıftı ve ABD'nin stratejik niyetleri endişe oluşturuyordu. Eskiden daha rahat davranan ABD, şimdi Çin'e karşı harekete geçmiş durumda.

ÇİN'İN ABD İÇİN GELECEKTEKİ STRATEJİSİ NEDİR?

Onlarca yıldır, Çin'in akademik çevrelerinde ABD'nin Çin stratejisi hakkında birçok tartışma yapıldı. Buna karşılık, Çin'in ABD stratejisi hakkında bir çalışma mevcut değil. Çin'in son 40 yıldaki ABD stratejisi bugün açıkça ifade edilmiyor.

ABD'nin karakterini nasıl değerlendiriyoruz? ABD ve yol açtığı uluslararası sistem ne kadar kapsayıcı? ABD'nin gelecekteki gücü ve statü eğilimi nasıl değerlendirilmeli Çin, daha olumlu bir Çin-ABD ilişkisini sürdürmeye çalışırsa, ne tür faydalar elde edebilir? Kararsız bir Çin-Amerikan ilişkisi bizi nereye taşır? Bunlar hakkında konuşmak gerekecek.

Kaynak: Global Times