Türk bilim insanlarından koronavirüse karşı antiviral etkili koku molekülleri tespiti

Türk bilim insanlarından koronavirüse karşı antiviral etkili koku molekülleri tespiti

Orta Doğu Teknik Üniversitesinde (ODTÜ), sanayi kuruluşuyla ortak yürütülen çalışmada, solunduğunda yeni tip koronavirüsün (Covid-19) hava yoluyla bulaşmasını ve hastalığın akciğerlere yerleşmesini engelleme potansiyeli olan, antiviral etkiye sahip koku molekülleri belirlendi. 

Dünyadaki Ar-Ge laboratuvarları Covid-19'a çare bulmaya çalışırken, ODTÜ Biyolojik Bilimler Bölümü Moleküler Biyoloji ve Genetik Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağdaş Devrim Son ile kimya mühendisi parfümör Hüseyin Erdoğmuş tarafından yürütülen proje, ilginç sonuçlar ortaya çıkardı. 

Keşfettikleri koku molekülü karışımlarının koklandığında akciğere kadar ulaşarak koronavirüsün hastalık yapan protein yapısını bozduğu yönünde veriler elde eden ve bu çalışmalarını uluslararası dergilerde yayımladıkları makalelerle bilim dünyasına duyuran Son ve Erdoğmuş, çalışmanın sonuçlarının bilim insanlarınca klinik araştırmalarla daha da ileriye götürülmesini istiyor. 

Doç. Dr. Son, biyoloji bölümü mezunu olduğunu ancak organik kimya ile biyokimya üzerine doktora ve doktora sonrası çalışmalar yaptığını, 2009'da Türkiye'ye dönerek ODTÜ'de öğretim üyesi olarak çalışmaya başladığını anlattı. 

Erdoğmuş'un kendisine ulaşıp koku molekülleri üzerine çalışmalarını aktardığını ve bu moleküllerin koronavirüs üzerindeki etkisine ilişkin bilimsel çalışma için yardım istediğini belirten Son, "İlk başta sadece deneme üzerine başladığımız çalışmada sonuçlar oldukça ilginç çıktı. 200'ün üzerinde molekülü denedik ve en iyilerini seçtik. Bu molekülleri bilgisayarda test ettik ve hangilerinin koronavirüs üzerinde iyi olduğunu belirledik. Koku olarak kullanılan doz, bu hastalık için tedavi edici olacak mı, yeterli mi, bu bilinmiyor. Olabilir ama olmayabilir de. Bunun için klinik araştırma şart." dedi. 

Çalışmaları sonucunda hâlihazırda koronavirüs tedavisinde kullanılana benzer, hatta daha etkili moleküller tespit ettiklerini bildiren Son, şöyle devam etti: 

"Çalışmamızı bilimsel olarak gösterdik ancak toplum tarafından kullanılması için klinik deneylerinin yapılması gerekiyor. Bunlar zaten koku molekülleri olduğu için belirli dozlarda günlük kullanımda olan moleküller. Bunların insan sağlığına zararlarının olmadığı da biliniyor. O yüzden bu koku moleküllerinin hastalığı önlemesi için toplu havalandırmalarda sterilizasyon amaçlı kullanılabilmesinin mantıklı olacağını düşünüyoruz. Kişisel olarak koklayarak kullanımının yanı sıra kapalı alanlarda, asansörlerde, kargoların üzerine sıkarak da kullanım olabileceğini öngörüyoruz. Burada asıl sorun şu, bu koku moleküllerinin ilaç olarak verilebilmesi için klinik deneylerde doz ayarlarının yapılması gerekiyor. Bunun için heyecanla klinik araştırmaların yapılmasını talep ediyoruz."