G7 ülkelerinin üzerinde mutabık kaldığı “Küresel Vergi Reformu” konusunda şimdiden çatlak oluştu. Vergi cennetlerine sığınarak vergi kaçıran büyük teknoloji şirketlerinin düzenlemeden sıyrılabilecekleri yönünde endişeler var. Avrupa ve ABD arasında “Amazon tartışması” yaşanıyor.

G7 ülkeleri geçen hafta küresel bir vergi reformu için uzlaşmaya vardı. Her ne kadar “tarihi bir anlaşma” olarak sunulsa da bu reformun her yıl milyarlarca dolar gelir elde etmelerine rağmen vergi kaçıran teknoloji şirketlerinin üzerinde ne kadar etkili olacağı tartışma konusu.

Çokuluslu şirketlerin büyük gelirlerine rağmen faaliyet gösterdikleri ülkelerdeki düşük vergi oranlarına tabi olmaları rahatsızlık yaratıyordu. Mevcut sistemde bu büyük şirketler esas merkezlerinin bulunduğu ülkelerde kurumlar vergisi ödüyor ancak faaliyet gösterdikleri diğer ülkelerde vergi ödemiyorlardı. Özellikle teknoloji devleri “vergi cenneti” olarak bilinen düşük vergilerin olduğu ülkelere sığınarak bu ödemelerden kaçıyorlardı. Vergi kaçırdıklarına dair tüm bu rakamlar uluslararası raporlarla da sabit.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Japonya, İngiltere, Almanya, Fransa, Kanada ve İtalya’nın oluşturduğu G7 Zirvesi’nde üzerinde mutabakat sağlanan plan ile büyük şirketlerin faaliyetlerini ülkeler arasında taşıyarak vergiden kaçınmasının engellenmesi amaçlanıyor. Bu planın hayata geçirilmesi ise zaman alacak gibi görünüyor.

CRI Türk’te İlkay Akkaya’nın hazırlayıp sunduğu “Yakın Gelecek” programında konunun detayları ele alınırken daha şimdiden ülkeler arasında çatlak oluştuğu aktarıldı.

İstenen vergi miktarının az bulunmasından, Amazon gibi bazı büyük şirketlerin düzenlemeden etkilenmeyeceğine kadar bir dizi anlaşmazlık şimdiden baş gösterdi. Bu küresel vergi reformu ile hangi şirketlerin kapsanacağı ve ülkelerin hangi vergi değişikliklerini yapacağı da dâhil olmak üzere birçok ayrıntı üzerinde uzun yıllar çalışılması gerektiği belirtiliyor.

ABD VE AVRUPA AYRIŞTI

ABD’nin de önerisiyle küresel vergi oranının yüzde 15 olması planlanıyor. Avrupa yüzde 15’lik asgari oranın çok düşük olduğundan ve vergi cennetlerinin faaliyetini durdurmayacağından şikâyet ediyor. Özellikle Fransa bu ödenecek asgari vergi oranının daha yüksek olmasını talep ediyor. ABD ise bu rakamın artırılması halinde, anlaşmanın sağlanamayacağı uyarısında bulunuyor.

AMAZON TARTIŞMASI

Bu konuda öne çıkan diğer bir konu ise bazı büyük şirketlerin bu önerilen tekliften sıyrılabilecek olması. Burada özellikle Amazon’un ismi zikrediliyor. Amazon’un etkilenmeyeceğine dair endişeler var. The Guardian Gazetesi, Amazon’un kâr marjının yüzde 10 eşiğinin altında olduğu için G7 tarafından kabul edilen yeni vergilerden kaçınabileceğini bildirdi. Amazon’un 2020’deki kâr marjının yüzde 6,3 olduğu belirtildi.

Fransa Maliye Bakanı Brunei Le Maire de bir açıklama yaparak uzlaşmaya varılan küresel kurumlar vergi anlaşmasının Amazon ve diğer teknoloji şirketlerini de içermesi gerektiğini söyledi. Bakan, Amazon, teslimat gibi bazı operasyonlarından çok kâr etmezken Cloud gibi diğer operasyonlarından kâr ettiğini söyledi. Bakan “Çözüm, şirket faaliyetlerinin segmentlere ayrılarak en kârlı oldukları alanlardan vergilendirilmesi gerekiyor.” dedi.

Uzmanlar şirketlerin kaçış yolları bulacağı bir sistem yaratılmaması gerektiği konusunda uyarıyorlar. Guardian’a konuşan Tax Justice Network CEO’su, “OECD, Amazon’un kapsam dâhilinde olmasını sağlayamazsa, yalnızca burada halkın adalet talebini karşılamakta başarısız olmakla kalmayacak, aynı zamanda diğer büyük çok uluslu şirketler için bu durumdan kaçmak için bir plan sunacaktır.” yorumunu yaptı.

Öte yandan İngiltere’de, bu küresel vergi anlaşmasında muafiyet istemeye hazırlanıyor. AB üyesi Macaristan ve Polonya ise öneriye şimdiden karşı çıkarak “vergi oranı ülkelerin kendi kararı olmalı” diyor.

Daha baştan çatırdayan bu vergi uzlaşısı sürecinin nereye everileceğini zaman gösterecek. Gözler şimdi temmuz ayında yapılacak G7 Zirvesi’nde. Ancak müzakerelerin yıllar sürmesi öngörülüyor.

ZENGİNLERİN VERGİ KAYITLARI SIZDI

Amerika’da sızdırılan vergi kayıtlarında ABD’nin en zengin iş insanlarının servetlerine kıyasla çok az gelir vergisi ödedikleri ortaya çıktı. Pro Republica tarafından yayımlanan vergi kayıtlarına göre; Amazon’un sahibi Jeff Bezos, Tesla ve SpaceX’in patronu Elon Musk, yatırımcılar Warren Buffet ve George Soros’un ödemeleri gerekenden çok az vergi ödedi. Hatta bazı yıllarda ise hiç vergi ödemedikleri ortaya çıktı.

ABD’NİN VERGİ SİSTEMİ HEDEFTE

Bu kayıtların yayımlanması ABD’de kişisel verilerin korunması ve vergi politikasıyla ilgili tartışmalara neden oldu. Vergi kayıtlarının yayımlanmasının suç olduğu belirtilirken konu Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve bölge savcılığına taşındı. Ayrıca bazı senatörler vergi sistemini eleştirerek “Vergi sistemimiz, çalışan aileler gibi servetlerini gelirlerinden elde etmeyen milyarderin lehine işliyor. Çok sayıda kanıt ortada. Ultra-zenginlerin nihayet kendi paylarını ödemesi için Amerika’da servet vergisi koymanın vakti geldi.” yorumlarını yaptılar.