Geçen hafta dünya gündeminin dikkat çeken haberlerden biri, G7 (Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Fransa, İtalya, Birleşik Krallık, Almanya ve Japonya) ülkelerinin maliye bakanlarının Londra’da bir araya gelmesiydi. Zira koronavirüs salgınının başlangıcından bu yana bakanlar ilk kez yüz yüze bir toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıda Facebook ve Twitter gibi şirketlerin etkileneceği önemli bir karar alındı. Özetle çok uluslu şirketlere vergi kararı çıktı, denebilir. Maliye bakanları, şirketlerin iş yaptıkları ülkelerde vergi ödetmek üzere alınan önlemlerle vergi kaçakçılığıyla mücadelede uzlaştı. Ancak bir ikinci adım ise, bakanların ülkelerin vergi oranlarında rekabet etmesini önlemek için minimum yüzde 15’lik bir küresel kurumsal vergisi oranı üzerinde prensip olarak anlaşma sağlamasıydı.

Bugün yalnızca internet üzerinden faaliyet gösteren Facebook ve Twitter gibi sosyal medya devleri, başka ülkelerde mağaza veya temsilcilik açmadan sınır ötesi ticaret yapabiliyor. Hem Facebook hem de Twitter’ın Avrupa merkezlerinin bulunduğu Bulgaristan, Macaristan ve İrlanda Cumhuriyeti de dâhil olmak üzere bazı Avrupa Birliği (AB) üye ülkelerinde vergi oranları ise yüzde 15’in altında. Fakat İsviçre, Lihtenştayn, İngiliz Kanal Adaları ve Man Adası gibi diğer iyi bilinen düşük vergi ülkeleri ise G7’nin dışında. G7 ülkeleri yıllardır Google, Amazon ve Facebook gibi şirketlerden daha fazla vergi toplamak için çabalıyorlar ama şirketler çok az vergi ödedikleri yerleri seçerek bundan bir şekilde kurtuluyorlar.

DİJİTAL VERGİDE BİRLİK

Anlaşmaya ilişkin sivil toplum ve yardım kuruluşları cephesinden bazı eleştiriler geldi. Örneğin, yardım kuruluşu Oxfam yüzde 15’lik minimum kurumlar vergisinin, “çok düşük olduğunu” bildirdi. Konu ile ilgili Oxfam Genel Müdürü Gabriela Bucher açıklama yaparak, “G7’nin bozuk bir küresel vergi sistemini, İrlanda, İsviçre ve Singapur gibi vergi cennetleriyle benzer oranlarda minimum küresel kurumlar vergisi oranı belirleyerek tamamen revizyondan geçirdiğini iddia etmesi absürt.” ifadesini kullandı.

Anlaşmanın ardından bakanların açıklamalarına bakarsak, İngiltere Maliye Bakanı Rishi Sunak, “Yıllar süren müzakerelerin ardından, G7 Maliye Bakanları küresel vergi sistemini reformdan geçirmek ve dijital çağa uydurmak için tarihi bir anlaşma yaptı.” derken, Almanya Maliye Bakanı Olaf Scholz, bu anlaşmanın “vergiden sığınma yerleri için kötü bir haber” olduğunu söyledi.

AB ise çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesi konusundaki anlaşmayı olumlu değerlendirdi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabından, “Asgari kurumlar vergisi hakkında G7’den gelen olumlu haberleri memnuniyetle karşılıyorum.” paylaşımını yaptı. AB Konseyi Başkanı Charles Michel, “G7’deki küresel kurumlar vergisi reformu anlaşması ile tarihi bir ana tanıklık ediyoruz.” dedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell de “Asgari kurumlar vergisine ilişkin bugünkü tarihi anlaşma küresel vergi adaleti ve dayanışması açısından iyi bir haber.” açıklamasında bulundu.

TEKNOLOJİ DEVLERİNDEN MEMNUNİYET AÇIKLAMASI

Teknoloji devlerinden gelen açıklamalar karardan memnun olduklarını gösteriyor. Facebook’tan Nick Clegg “Bu uluslararası vergi reformu sürecinin başarılı olmasını istiyoruz ve bunun Facebook’un farklı yerlerde daha çok vergi ödemesi anlamına geleceğini biliyoruz.” ifadesini kullanırken, Amazon Sözcüsü anlaşmanın “uluslararası vergi sistemine istikrar getirmekte ileri yönelik bir adım” olduğunu kaydetti. Google Sözcüsü ise “Uluslararası vergi kurallarını güncellemek için yapılan çalışmaları güçlü bir şekilde destekliyoruz.” diye konuştu.

Anlaşma ile hedef, söz konusu şirketlerin, merkezlerinin bulunduğu yere göre değil, iş yaptıkları yere göre vergilendirilmesi. Dünyanın yedi büyük ekonomisinden oluşan G7’nin aldığı bu kararın, Covid-19 salgının getirdiği küresel ekonomik krizden çıkılmasına da katkısı olması amaçlanıyor. Hedeflere paralel olarak şirketlerden memnuniyet açıklamaları gelse de uygulamada süreç nasıl işleyecek, önümüzdeki günlerde göreceğiz. Ancak anlaşma ile ilgili önemli bir aşama daha var; G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları temmuz ayında Venedik’te bir araya gelecekler ve anlaşma bu toplantıda daha ayrıntılı olarak tartışılacak. Dolayısıyla kararın son şekli için gelecek ay düzenlenmesi planlanan G20 toplantısını beklemek gerekiyor.

Tuğçe Akkaş