Eski Dışişleri Bakanı Hikmet Çetin, CRI Türk’te Güçlü Özgan ve Barış Mutlu’nun hazırlayıp sunduğu “Manşet” programına konuk oldu. Çetin, Türkiye’nin Afganistan’daki yeni misyonunu ve NATO ile ilişkileri değerlendirdi.

Hikmet Çetin’in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Afganistan dünyanın en fazla sıkıntı çeken ülkelerinden biri. İnsanları yoksul, kadın hakları çok kötü, çocukların yüzde 7’si 5 yaşına gelmeden ölüyor.

NATO bütün dünya ile birlikte Afganistan’da 19 yıl kaldı ve askeri çözümün olmadığı görüldü. Ben de orada görevdeyken arkadaşlarla birlikte bunun ancak görüşmelerle ve siyasi bir çözümle olabileceğini, siyasi bir çözüm bulunması gerektiğini dile getirdim. Afganistan’da siyasi çözüm bulmadan başarıya ulaşmak çok zor. Teröristi öldürmekle terörü öldüremezsiniz.

“TALİBAN’IN VE KABİL HÜKÜMETİNİN ONAYI OLMASI LAZIM”

Türkiye NATO görevi çerçevesinde daha önce de yapmıştı 6 yıldır havalanın güvenliğini ve işletmesini yapıyor. Tabii burada söz konusu olan askeri havaalanı aslında.

Yapılan görüşmelerde Taliban, havaalanından Türk askerinin de çıkması gerektiğini söylüyor. Taliban, havalimanından bütün yabancı güçlerin çıkmasını istiyor.

Türkiye sadece NATO kapsamında orada kalamaz. Orada kalması için hem Taliban’ın hem de Kabil hükümetinin onayı olması lazım. Onay olmaz ise meşruiyet sorunu ortaya çıkacak.

Türkiye’nin Kabil Havaalanını Pakistan ile birlikte güvenliğini sağlamasını Afganlar tarafından kabul edilebilecek bir şey değil. Son derece yanlış olur ve risklidir. Pakistan’ın siyasi desteği önemlidir ama fiziki olarak havaalanın güvenlik ve yönetiminde olması son derece yanlış olur. Afganistan’ı bilenler bilir özellikle sivil halk yıllarca Pakistanlılarla savaşmıştır.

Ülkenin ismi üzerinde bile anlaşma yok. Afganistan İslam Emirliği mi diyecekler, Cumhuriyet mi diyecekler? Devlet kurma kabiliyetine erişemediler onun için de ortak hükümet kuracaklar. Kimin cumhurbaşkanı olacağı konusu da var. Eşref Gani kendi cumhurbaşkanlığında bunun olmasını istiyor sonra ‘Seçimlerden sonra kim gelecekse bakarız.’ diyor. Taliban’ın ise ‘tarafsız cumhurbaşkanı’ talebi var.

“1991’DE DIŞİŞLERİ BAKANIYKEN BÜTÜN DÜNYAYI UYARDIM”

Afgan halkı çok büyük bedeller ödedi. SSCB 1989’de terk ettiğinde dünya Afganistan’ı yalnız bıraktı. 1991 yılında Dışişleri bakanıyken bu konuda bütün dünyayı ‘İşiniz bitti, SSCB çekildi, diye Afganistan’ı yalnız bırakmayın.’ diye uyardım.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Vietnam’da, SSCB de Afganistan’da başarılı olamadı.

Afganistan konusunda ABD’de de NATO’da da söylemiştim. ‘Eğer siz Afganistan’a gelmezseniz, Afganistan bir gün size gelecek. Geldiği zaman da 11 Eylül gibi gelecek ya da başka türlü gelecek.’

Afganistan konusunda Türkiye ile ABD arasında müzakereler yapılıyor, konuşuluyor ama ortada Taliban ve Hikmetyar ‘evet’ dememiş. Böyle bir nevi Afganistan’sız Afganistan konuşuluyor.”