Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) bugün yapılan açıklamada, 70 yıllık sıkı çalışmanın ardından Çin’in sıtmadan arındırılmış ülke sertifikasını aldığı duyuruldu.

DSÖ, bunun, 1940’larda her yıl 30 milyon sıtma vakası bildiren bir ülke için dikkate değer bir başarı olduğunun altını çizdi.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Ghebreyesus, “Bugün Çin halkını sıtmayı ortadan kaldırdığı için tebrik ediyoruz, bu başarı onlarca yıllık isabetli ve sürekli adımların ardından elde edildi” dedi.

Gittikçe daha fazla ülkenin sıtma olmayan ülkeler listesine alınmasıyla, DSÖ sıtmasız bir geleceğin mümkün bir hedef olduğunu belirtti.

Küresel olarak, en son El Salvador (2021), Cezayir (2019), Arjantin (2019), Paraguay (2018) ve Özbekistan (2018) dahil olmak üzere toplam 40 ülke ve bölge DSÖ’nün sıtmadan arındırılış ülke sertifikasını edindi.

DSÖ’ye göre, 1950’lerden beri Çin sağlık birimleri, sıtma riski altındaki insanlara önleyici sıtma ilaçlar verme ve hastalara tedavi sağlama yoluyla sıtmanın yayılmasını durdurmaya çaba harcamaktadır.

Çin ayrıca sivrisinek üreme alanlarını azaltmak için büyük çaba sarf ederek bazı bölgelerde evlerde böcek ilacı kullanımına özen gösterdi.

1967’de Çin hükümeti, sıtma için yeni tedaviler bulmayı amaçlayan ulusal bir araştırma projesi olan “523 Projesi”ni başlattı. Bu çalışma, 60 kurumdan 500’den fazla bilim insanını içeren çalışma sayesinde 1970’lerde artemisinin temelli kombinasyon tedavisinin (ACT) temel bileşiği ve günümüzün en etkili sıtma ilacı olan artemisinin keşfedildi.

2015 yılında, artemisinin keşfeden Çinli bilim insanı Tu Youyou, Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazandı. (kaynak: Icphoto)

Çin hükümetinin ve halkının sıtmanın ortadan kaldırılması sürecini hızlandırmak için hep yeni yollar aramakta olduğuna dikkat çeken DSÖ Küresel Sıtma Programı direktörü Dr. Pedro Alonso, “On yıllardır Çin, sıtmayı önleme ve tedavi etmeye dair kalıplaşmış bir zihniyetten kurtulmayı başardı. Bu elverişli bir rol oynayarak dünya çapında önemli bir zincirleme reaksiyon yarattı.” dedi.

1980’lerde DSÖ’nün sıtmayı kontrol etmek için cibinlik kullanılmasını önermesinden çok önce, Çin, dünyada sıtmayı önlemek için ilaçlı cibinlik kullanmaya çalışan ilk ülkelerden biri oldu.

1988 yılına gelindiğinde Çin, ülke çapında 2,4 milyondan fazla cibinlik dağıtmıştı. Bu tür cibinliğin kullanılması, ilgili alanlardaki sıtma vakasını büyük ölçüde azaltmıştı.

1990’ın sonunda, Çin’deki sıtma vakalarının sayısı 117.000’e düştü ve ölüm oranı %95’e geriledi. AIDS, Tüberküloz ve Sıtmayla Mücadele Küresel Fonu’nun desteğiyle, Çin 2003 yılından itibaren eğitim, personel, laboratuvar ekipmanı, ilaçlar ve sivrisinek kontrolünü güçlendirerek vaka sayısını daha da azalttı. 10 yıl içinde yıllık vaka sayısı yaklaşık 5000’e indirildi.

2020’de üst üste dört yıldır sıfır yerel vakanın bildirilmesinden sonra Çin, sıtmadan arındırılış ülke sertifikası için DSÖ’ye başvurdu. Bağımsız bir ekip, Mayıs 2021’de Çin’in sıtmadan arındırılış ülke durumunu ve sıtmanın tekrarlanmasını önlemeye yönelik ilgili planları doğrulamak için Çin’e geldi.

DSÖ, Çin’in sakinlerine temel kamu sağlık hizmetleri paketini ücretsiz olarak sağlamasının, Çin’in sıtmayla mücadeledeki başarısının anahtarı olduğuna dikkat çekti.

Bu hizmet paketinin parçası olarak, Çin’de herkes uygun fiyatlı sıtma teşhisi ve tedavisi görebilir.