CRI Türk Dış Haberler Servisi

Çin Devlet Konseyi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Vietnam, Kamboçya, Singapur ve Kore Cumhuriyeti’ni (Güney Kore) kapsayan gezisi çarşamba günü sona erdi. Bir hafta süren ve Çin-Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ilişkilerinin 30. yılına denk gelen temaslar sırasında taraflar ekonomi, ticaret, ortak siyasi vizyon ve salgınla mücadelede iş birliği niyetinin altını çizdi.

Çin’in dört komşusuna yaptığı ziyaret aynı zamanda Asya-Pasifik bölgesinden Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) gönderilen mesaj olarak yorumlandı. ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris ağustos ayında Vietnam ve Singapur’u, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sharman ise haziran ve temmuzda Kamboçya ile Güney Kore’yi ziyaret etmişti. Amerikalı yetkililer temasları sırasında bölge ülkelerini Çin karşıtı cepheye dâhil etmek için temaslarda bulunmuşlardı.

Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin dört durağında öne çıkan vurguları okuyucularımız için derledik:

İLK ADRESTE GÜNDEM GÜNEY ÇİN DENİZİ

Çin’in en üst düzey diplomatları arasında yer alan Wang Yi’nin ilk durağı Washington yönetiminin Güney Çin Denizi üzerinden kışkırtmaya çalıştığı Vietnam oldu. Çin-Vietnam İş Birliği Komitesi’nin 13. toplantısına Vietnam Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Pham Binh Minh ile başkanlık eden Wang Yi, açık denizlerde dış müdahaleye karşı durulması gerektiğinin altını çizdi. Vietnam Haber Ajansı’nda yer alan bilgiye göre, taraflar tartışmalı alanlarda temasları sürdürme konusunda mutabakat sağladı.

Görüşmeler sırasında ayrıca Çin Devlet Konseyi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin iki ülkenin sosyalist karakterine işaret etmesi dikkat çekti. Wang’ın Vietnam ziyaretini değerlendiren Çin Sosyal Bilimler Akademisi Güneydoğu Asya Çalışmaları Merkezi’nin direktörü Xu Liping “İki sosyalist ülke olan Çin ile Vietnam benzer siyasi sistemleri paylaşıyorlar ve Wang’ın ziyareti taraflar arasındaki siyasi güveni artırırken, Güney Çin Denizi’nde farklılıkların yönetilmesine katkı sunacak.” ifadelerini kullandı.

KAMBOÇYA’DA 6 KONUDA MUTABAKAT SAĞLANDI

Çin Devlet Konseyi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, Vietnam temaslarının ardından Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’de Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Prak Sokhonn ile bir araya geldi. Kamboçya’yı “demirden dost” ve “iyi bir komşu” olarak tanımlayan Wang Yi, tarafların 6 noktada anlaşmaya vardığını duyurdu. Çin Dışişleri Bakanlığının sitesinde yayımlanan uzlaşı şu maddelerle sıralandı:

“Siyasi istikrarın korunması, Covid-19 aşı dağıtımında iş birliği, Kuşak Yol İnisiyatifi kapsamında otoyollar ve 5G inşası, karşılıklı kültürel alışveriş, Yeni Uluslararası Kara-Deniz Ticaret Yolu’nun Lancang-Mekong Ekonomik Kalkınma Kuşağı ile birleştirilmesi ve küresel platformlarda güç siyasetine karşı durmak.”

SİNGAPUR’DA ABD’YE ÖNEMLİ MESAJLAR

Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin üçüncü durağı ABD’nin gözünü diktiğini Singapur oldu. Singapur Başbakanı Lee Hsien Loong, Başbakan Yardımcısı  Heng Swee Keat ve Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan ile görüşen Wang Yi, “stratejik iletişim” çağrısında bulundu.

Singapur Başbakanı Lee de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada “Bölgesel ve uluslararası meseleler üzerine kapsayıcı ve yapıcı bir görüşme yaptık. Pandeminin getirdiği uluslararası meydan okumalara karşı bizler birlikte çalışmayı, kaynakları paylaşmayı başardık ve uzmanlar salgını daha iyi yönetebildi.” diye yazdı. Lee ayrıca daha uyumlu ve barışçıl bir dünyanın inşası için Beijing yönetimi ile çalışmaya hazır olduklarının altını çizdi.

Singapur Başbakanı Lee, 2020 yılında Foreign Affairs dergisine yazdığı makalede ülkesinin büyük güç mücadelesinde ABD’nin Asya ülkelerini taraf tutmaya zorladığını ancak bu senaryoya dâhil olmak istemediklerini belirtmişti.

KORE YARIMADASI’NA BARIŞ GELECEK Mİ?

Çin Devlet Konseyi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin bir hafta süren bölge turu Güney Kore temasları ile sona erdi. Wang, başkent Seul’de Güney Kore Devlet Başkanı Moon Jae-in ile görüşerek başta Kore Yarımadası olmak üzere bölgesel ve uluslararası konuları ele aldı. Güney Kore lideri görüşmeye ilişkin yaptığı açıklamada Beijing yönetimi ile ikili ilişkilerin son 30 yılda sürekli ilerleme kaydettiğini anımsatarak, Çin’in Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılmasında rol alabileceğini kaydetti. Wang Yi ise iki ülkenin ayrılmaz komşular olduğunu belirttiği konuşmasına şu ifadeler ile devam etti:

“İkili diplomatik ilişkilerin kurulmasının 30. yıl dönümü vesilesiyle ikili ilişkilerin gelecek 30 yıldaki gelişimi için ileriye dönük, çağın eğilimlerine uygun ve eyleme geçirilebilir fikirler ile önlemler ortaya koyulması ve ikili ilişkilerde daha büyük ilerlemeler kaydedilmesini arzuluyoruz. Çin, Kore Cumhuriyeti ile üst düzey temasları sürdürmenin yanı sıra, ekonomi, ticaret, kültür ve çevre koruma alanlarındaki iş birliğini güçlendirmeye, iki ülke arasındaki dostluk ile iletişimi yoğunlaştırmaya hazır. Çin, Kore Yarımadası’nın güney ve kuzey taraflarının ilişkilerini düzeltmesine destek veriyor. Çin, yarımadanın barış ile istikrarının korunmasında ve yarımadada kalıcı güvenliğin sağlanmasında yapıcı rol oynamaya devam edecek.”