Bireycilik ile ortak akıl karşı karşıya

Bireycilik ile ortak akıl karşı karşıya

Daha önce de yazmıştım; Çin ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasındaki ilişkiler iki tarafın da kaybetmeyi kolay göze alamayacağı karmaşık bir yapıdır. Yugoslavya'ya yönelik NATO harekatı sırasında savaş nedeni olabilecek olaylar yaşanmıştı. Büyükelçilik vurulmuştu, diğerininki kuşatılmış taşlanmıştı. Ancak iki taraf büyükelçiyi merkeze çağırmayı bile gündeme getirmemişti.

Bu kez ABD işe Çin'in Houston Konsolosluğu'nu kapatarak başladı; Çin'den de ABD'nin Chengdu Konsolosluğu'nu kapatma hamlesi geldi.Diplomaside "mütekabiliyet" ilkesi bunu gerektiriyor. Çin'in salgını zamanında açıklamadığını, verileri gizlediğini iddia eden Washington yönetimi Houston'daki konsolosluğu kapatınca hangi sorunu çözmüş olacak.

Aslında lafı uzatmadan söylersek, Trump'ın derdi salgınla mücadele falan değil. Kendi insanının canını düşünen bir lider Hong Kong, Güney Çin Denizi, Taiwan, Xinjiang, Tibet, Çin-Hindistan sınır hattı gibi sınırı dahi olmayan, başka ülkelerin egemenlik alanına dahil olan bölgelere niçin müdahil olur?

ANLAMINI YİTİREN LİDERLİK

Nobel ödüllü Mo Yan ile birlikte modern Çin edebiyatının yaşayan en önemli yazarı kabul edilen Yu Hua'nın "On Sözcükte Çin" kitabında "Liderlik" bölümünü okurken aklıma Trump da geldi. James Joyce Ödülü'nü kazanan ilk Çinli yazar olan Yu Hua'ya göre son 1980'den sonra anlamını en hızlı yitiren sözcük "liderlik" oldu. Çinli yazar, Çin toplumunda Mah Zedong gibi bir örnekten sonra her alanda haddi hesabı olmayan liderler türemesine dikkati çekiyor. Genç liderler, geleceğin liderleri, yenilikçi liderler, gayrimenkul liderleri, IT liderleri, medya liderleri, ticaret liderleri, girişimci liderler vs vs... Diğer ülkelerde farklı mı? Ülkemizde bir teknik direktörün liderlik konferansı verdiğini hatırlıyorum, daha sonra o "lider" aile üyelerinin başına geçerek kebapçı basmıştı.

Sanırım liderlik kavramının hakkıyla kullanıldığı iki yer var. Biri toplumların ve o toplumların çocuklarının kaderini kalıcı şekilde değiştiren liderler. Mustafa Kemal Atatürk veya Mao Zedong'a toplumda duyulan sevgi için propagandaya ihtiyaç yoktur, zamanla azalmaz hatta artar ve özellikle kriz dönemlerinde değerleri daha iyi anlaşılır. Diğeri ise sporda puan sıralamasında ilk şurada bulunan takımlar için kullanılması. Liderlik kavramının buradaki kullanımında yapaylık yoktur ve genel bir kabul vardır.

"EN BÜYÜLÜ SELAMLAMA"

Yu Hua'nın Mao'nun bir selamlama sahnesiyle ilgili yorumu dikkat çekici. Genelde Mao'nun Tiananmen Kulesi'nden kalabalıkları selamladığı fotoğrafı bilinir. Oysa Yu Hua'ya göre "en büyülü" selamlama sahnesi Yangtze Nehri'ni kulaçladıktan sonra provadan nehir boyunca dizilmiş kalabalığı bornozuyla selamlayışıdır. Çinli yazar, Mao için "Bir siyasetçinin durum değerlendirme yetisi ile bir şairin kendi bildiğini tek bedende topladığı" değerlendirmesini yapıyor.

Tekrar Çin-ABD gerilimine dönersek; bu krizde liderlik açısından Çin'in daha avantajlı olduğunu söyleyebiliriz. Bir tarafta Donald Trump, diğer tarafta Xi Jinping var. Trump'ın kararlarında kişisel özellikleri, zaafları öne çıkabiliyor. Xi Jinping ise bir kolektifin, "ortak akıl" olan partinin lideri.

Kamil Erdoğdu

Daha fazla göster