ABD'li uzmanlara göre yeni bir büyük strateji gerekiyor

ABD'li uzmanlara göre yeni bir büyük strateji gerekiyor

Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) dış politika uzmanları son dönemde Çin'e karşı nasıl bir strateji uygulanacağı konusuna yoğunlaştı. Dış Politika Konseyi (CFR) iki ülke arasındaki ilişkileri dört döneme ayırıyor. Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan Nixon dönemindeki yakınlaşmaya kadar geçen yıllar "açık bir düşmanlık dönemi" olarak niteleniyor. SSCB'ye karşı ortak antipatinin olduğu Soğuk Savaş sonrası döneme kadar süren bölüm ikinci aşamaydı. SCCB'nin dağıldığı 1991'den sonra artan yatırım ve ticaretin öne çıktığı üçüncü dönemin sona erdiği düşünülüyor. CFR'ye göre, "ilişkinin stratejik bir mantıcım kalmadı" ve "yakın ekonomik bağların faydaları sorgulanıyor". Duayen Dış Politika Uzmanı Robert D.Blackwill, "ABD'nin son aşamada yer almak için yeni bir büyük stratejiye ihtiyacı olduğu" görüşünde. Hatta Blackwill, ABD'nin iklim değişikliği ve nükleer silahların artması gibi ortak konularda Çin ile birlikte çalışmasını öneriyor. 

"Teoride ne kadar cazip olursa olsun, Washington'ın şuna kabul etmesi gerekir:

Öngörülebilir koşullar altında ve Çin'in yükselen gücünün birçok çarpıcı boyutları karşısında artık Asya'da üstünlüğü temel alan bir seçenek yoktur".

10 YILDA DEĞİŞEN YOK

Arşivleri tararken tam 10 yıl öncesine ait satırlara takıldım:

"İnternet arama motoru Google'ın, insan hakları eylemcilerinin gmail hesaplarına düzenlenen siber saldırıları gerekçe göstererek Çin'den çekilebileceğini açıklamasının nedenleri ve gerçekleşme olasılığıyla ilgili tartışmalar sürüyor.

Bu tartışmaların sürmesinin ana nedeni ise, Çin ile ABD arasında son günlerde tırmanan gerilim.

Washington yönetiminin Taiwan'a silah satacağını açıklaması, Başkan Barack Obama'nın Tibet'in yurt dışında yaşayan ruhani lideri Dalay Lama ile görüşmesi, Çin parası Yuan'ın değeri ve ticaretteki sorunlar gerilimi tırmandıran konuların başında geliyor. Resmi ağızlar tarafından dile getirilmedi ama eli kalem, daha doğrusu klavye tutan birçok Çinli'nin görüşüne göre Google'ın tepkisi ABD'nin Çin'e karşı başlattığı bir 'savaşın' parçası.

ABD yönetiminin Google konusunda Dışişleri Bakanı Hillary Clinton tarafından dile getirilen tutumundan 'şaşkınlık duyduğunu' söyleyen Pekin Üniversitesi'ne bağlı Uluslararası Strateji Araştırma Merkezi uzmanlarından Yu Wanli, Google olayının bir ticari sorun olmaktan çıkıp ABD yönetimiyle bir sürtüşme konusu haline gelmesinin, bu ülkenin internet konusunu büyüterek, savaş açma eğiliminde bulunduğunu gösterdiği görüşünde."

SOĞUK SAVAŞ ZİHNİYETİ

Yine o günlerde gazetelerde yer alan yorumlarda küresel çaptaki siber saldırıların "ana kaynağının" ABD'nin kendisi olduğu ve bu ülkenin 2 bin bilgisayar virüsünü silah olarak kullanan 80 bin kişilik bir siber orduya sahip olduğu anlatılıyordu.

Yorumlarda ABD'ye Soğuk Savaş zihniyetiyle hareket ettiği ve çifte standart uyguladığı, hatta bilgi emperyalizmi yaptığı suçlamaları da yöneltildi. Resmi Xinhua haber ajansının değerlendirmesinde, 'ABD'nin bir yandan başka ülkelere asılsız suçlamalar yöneltirken, diğer yandan siber savaş kabiliyetini güçlendirdiği' savunuldu.

İnternetteki forumlarda da 'Kendisini her zaman mesih olarak gören ABD hiç boş durmuyor, Irak Savaşı'ndan Kuzey Kore nükleer sorununa ve hatta günümüzdeki bilişim özgürlüğü sorununa kadar elini uzatıyor' ve 'ABD, gelişmekte olan ülkelerde bir şeyi beğenmeyince maaş almayıp hayır için çalışan iyi bir öğretmen rolüne bürünerek, kabaca bir şeyler öğretmeye kalkıyor' gibi ifadelere rastlandı.

Çin hükümeti ise ülkede internetle ilgili yönetim kurallarının uluslararası toplumda genel kabul gören uygulamalara uygun olduğunu savundu. Çinli yetkililere göre, internette ifade özgürlüğü ve fikri mülkiyet hakları yasalara göre korunuyor; yasak olan ise 'internet üzerinden devleti yıkma ve birliğini bozma, etnik gruplar arasında ayrım ve kin yaratma gibi bölücü faaliyetler ile pornografi, şiddet ve terör eylemlerini yaygınlaştırma girişimleri'.

GATES'İN DESTEĞİ

Bu tartışmalar sırasında Çin hükümetine bir destek de Microsoft'un yaratıcısı Bill Gates'ten geldi. Gates, "Çin'in uyguladığı sansür, abartıldığı boyutta değil ve tartışmaları abartılı buluyorum." dedi.

Peki, "Google Çin'den çekilirse ne olur?" Çinli uzmanların tamamına yakını bu soruyu "alternatiflerimiz var" diye yanıtlıyordu.

Hatta Çin ile Google arasında çıkan sansür ve siber saldırı krizinin ardından, Çin'de ismi "kız kardeş" anlamına gelen "jiejie"yi anımsatan "Goojie" adlı bir arama motoru kuruldu. Google'a benzer bir logosu olan arama motorunun internet sitesinde "Ağabeyi kardeşi için kalıyor ve hâlâ kız kardeşine düşkün" ifadesinin Çincesine yer veriliyordu.

Yine CFR'nin raporuna dönelim. Singapur'un eski başbakanı Lee Kuran Yew'in sözleri yer alıyor:

"Çin, dünya dengesini öylesine değiştirdi ki, dünyanın artık yeni bir denge bulması şart oldu. Bunun yeni bir oyuncu olduğunu iddia etmek mümkün değil. Çin artık dünya tarihinin en büyük oyuncusu."

Tekrar hatırlatalım bu sözler Amerikan raporlarında yer alıyor.

Kamil Erdoğdu