Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Atlı, Çin ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD)  arasındaki ilişkilerindeki son siyasi gelişmeleri değerlendirdi.

Son on gün içinde Çin ile ABD arasında üst düzey iki telefon görüşmesinin gerçekleştiğini hatırlatan Altay Atlı, “İlk görüşme ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Çinli mevkidaşı Wang Yi arasında oldu. Bu görüşmede ABD’nin gündeme getirdiği konular arasında Hong Kong, Taiwan ve Xinjiang olduğu basında yer aldı. Hemen ardından da ABD Başkanı Joe Biden ile Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping arasında telefon görüşmesi gerçekleşti. Görüşmeye ilişkin Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, yeni dönemde ABD-Çin ilişkilerinin nasıl gelişeceğine dair ipuçlarının olduğunu düşünüyorum. Açıklamada, ‘Başkan selamlarını ve iyi dileklerini Çin halkına Çin yeni yılı ile ilgili olarak iletmiştir.’ denildi. Görüşmenin yeni yıl öncesi yapılmış olması önemli. Çin Yeni Yılı, Çinliler için çok önemli. İki lider arasındaki görüşmenin bu döneme getirilmesini karşılıklı bir iyi niyet göstergesi olduğunu söyleyebiliriz.” dedi.

BIDEN’IN ÖNCELİKLERİ

ABD Başkanı Biden’ın önceliklerinden bahseden Atlı, “Biden, Xi ile görüşmesinde önceliklerinin Amerikan halkının güvenliği, refahı, sağlığı, yaşam tarzı aynı zamanda serbest ve açık bir özgür Hint-Pasifik bölgesi olduğunu söylemiş. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada iki lider, Covid-19 ile mücadele, küresel sağlık güvenliği, iklim değişikliği ve dünyanın nükleer silahlardan arındırılması konusunda iş birliğinin öneminden bahsetmiş. Son olarak da Biden’ın pratik ve sonuç odaklı angajmanlara yöneleceği yani laf değil de çözüm odaklı bir yaklaşım izleyeceği belirtilmiş.” diye konuştu.

“ESAS OLAN KARŞIKLI SAYGI VE HERKESİN BİRBİRİNE EŞİT OLARAK DAVRANMASI”

İki lider arasındaki görüşmelere ilişkin Çin tarafından yapılan açıklamaları da değerlendiren Atlı, “Bu görüşmenin Çin Yeni Yılı’na denk getirilmesi Çin tarafından da olumlu karşılandı ve gelecekteki kısa vadeli ikili ilişkilerdeki tonu belirlemesi açısından önemli olduğu belirtildi. Bu telefon görüşmesiyle ilişkilerin yapıcı bir diyalog ve iş birliği için daha olumlu bir yola doğru gideceği söylendi. Görüşmedeki olumlu hava da bunu gösteriyor. ABD’nin dile getirdiği endişelerin görüşmede konuşulduğu ancak Cumhurbaşkanı Xi’nin bu konuların Çin’in iç meseleleri ile Çin’in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ilgilendiren konular olduğu dolayısıyla ABD’nin bu konuları duruma göre ele alması gerektiğini söylediği ifade edildi. Şöyle bir de ekleme yapılıyor; ‘Esas olan karşıklı saygı ve herkesin birbirine eşit olarak davranması’ Xi Jinping’in söyledikleri aslında şaşırtıcı değil. Çin tarafı bu alanda verilen tepkilere, bu konuların Çin’in iç meseleleri olduğunu ve Çin’in toprak bütünlüğünü ilgilendirdiğini bildiriyor.” açıklamasında bulundu.

ÇİN’İN DURUŞU BELLİ

Akademisyen Atlı, iki lider arasındaki görüşme sonrası ABD ile Çin ilişkisinin seyrinin nasıl yol alabileceği konusunda da şunları söyledi:

“ABD ile Çin arasındaki sorunlar gündemden kalkmayacak. Belli ki Trump döneminde olduğu gibi Biden döneminde de bu konular gündeme getirilecek. Çin’in de bu konulardaki duruşu belli. Bana göre bundan sonra farklı olacak şey bu konuların gündeme getirildiğinde artık zıtlaşma ya da çatışma çerçevesinde değil, daha yapıcı bir diyalog iki tarafından da birbirini dinlediği, birbirlerinin endişelerini, önceliklerini göz önünde bulundurduğu ve çözüm odaklı şekilde ele alacaklarını düşünüyorum.”