Xinhua

Bir yüzyılda görülmemiş köklü değişikliklerle birlikte devam eden salgın dünya meselelerini daha da karmaşık ve tahmin edilemez hale getirdi. Fakat tek bir şey kesin; küresel ekonomik kalkınma pastasını büyütme çabaları güçleştikçe, pastanın nasıl paylaşılacağı daha da önemli oldu. Eski Çinlilerin söylediği gibi, bu bir kıtlık meselesi değil, eşitsizlik meselesidir. Daha eşit bir dağıtıma nasıl ulaşılacağı sorusu dünyayı rahatsız etmeye devam ediyor.

Dağıtım ve yeniden dağıtımdan kaynaklanan sosyal adalet sorunları, birçok ülkede uzun süredir devam eden huzursuzlukları tetikleyerek, popülizmin yükselişine yol açtı. Sınırlı kaynakların nasıl daha eşit dağıtılacağı ve ekonomik küreselleşmenin açık, kapsayıcı, dengeli ve karşılıklı çıkar yönüne doğru nasıl yönlendirileceği insanlığın ortak kaygısı oldu.

Ekonomik kalkınma ve Covid-19 salgınına karşı mücadele bakımından sorulması gerekli sorular var. Üretim kapasiteleri sınırlı aşılardan mümkün olan en iyi şekilde yararlanmak amacıyla, özellikle yüksek gelirli ülkeler ile düşük ve orta gelirli ülkeler arasında eşit biçimde dağıtılmasını sağlamak için dünya çapında en uygun dağıtım çözümlerinin bulunması gerekiyor. Bu, değerler ve cesaretin yanı sıra siyasi aklın nihai testidir.

Eleştiriler zaten yapılıyor. Bazı ülkeler açgözlü bir biçimde aşıları ön siparişle yığarak, kendi halkalarını birkaç kez aşılamaya yetecek rezervlere ulaşırken, gelişmekte olan ülkelerin aşı kıtlığına gözlerini kapıyorlar. Küresel salgın karşısında, hiç kimse süreci tek başına yönetemez. Aşıların en uygun biçimde dağıtımı, insanlığın, bu öngörülemez kamu sağlığı felaketinden nasıl hızlı ve etkili toparlanabileceğini belirleyebilir.

Son birkaç yılda Çin, dağıtım konusuna ilişkin süper ölçekli bir girişimde bulundu. Siyaset ekonomisi açısından bakıldığında, Çin’in, aşırı yoksulluğu yok etme ve “büyük şeyler başarmak için güce odaklanma” yoluyla sınırlı kaynakları yayma yaklaşımı, temelinde en uygun dağıtım şeklidir. Yoksulluğun azaltılması konusunda Çin, pastanın, herkese en iyi şekilde daha büyük pay edilmesini sağlamanın yolunu bulmaya kendini adamıştır.

ÇİN GELİŞTİRDİĞİ COVID-19 AŞILARINI KÜRESEL KAMU MALI YAPACAĞI SÖZÜNÜ VERDİ

Bazı ülkelerde, sürekli sosyoekonomik kalkınmanın “damlama stratejisi” yoksulluğa karşı mücadelenin “son anını” ele alma konusunda başarısız oldu. Çin, aşırı yoksulluğu yok etmenin son safhasında yoksulluğu azaltmak için kesin bir yaklaşım kabul etti, sınırlı kaynakları derin yoksulluğun olduğu bölgelere tahsis etti ve altyapıyı geliştirdi, milyonları bulan yoksulluğu azaltmak için köylerdeki yetkililer ve büyük veri yardımıyla dağıtımı daha kesin ve etkili yaptı. 

Friedrich Engels’den alıntı yaparsak, Çin’in yoksulluğu azaltma uygulamaları, “toplumun bütün üyelerinin, kapasitelerini azami evrensellikle geliştirmesi, sürdürmesi ve uygulamasına izin veren” en uygun dağıtım tarzını araştırıyor. Çin, gerçekte yoksulları sadece dağıtımından faydalandırmadı, aynı zamanda büyümeye katkıda bulunmalarını sağladı. Çin’in dağıtım tarzı, yoksulların içsel güdüsünü harekete geçirdi ve onlara piyasada rekabet etmeleri için yardım etti. 

Çin’in, yoksulluğu azaltma uygulamaları ile başarıları, dünyaya, sosyal eşitliği ve aşı dağıtımı gibi konulara yaklaşımında ilham verebilir: Toplumu daha adil hale getirmek için en yoğun dağıtımı nasıl bulabiliriz?

Eşit Covid-19 aşısı dağıtımı ölümlerde büyük oranda gerilemelere yol açacak. Matematiksel modelleme, zengin ülkeler Covid-19 aşılarını stoklarsa, sanki aşılar bütün dünyada eşit dağıtılmış gibi neredeyse iki kat ölüm göreceğimizi iddia ediyor. Bu, bütün ülkeler fedakâr seçim yapsın anlamına gelmez, fakat aşıya çaresizce ihtiyaç duyan gelişmekte olan ülkelerde, aşılara sağlık çalışanları için kamu malı olarak erişimine öncelik verilirse, birçok ölümün önlenmesinde etkili olabilir. 

Çin başından itibaren, geliştirdiği Covid-19 aşılarını uygun olduğunda küresel kamu malı yapacağı sözünü verdi. Çin bir dizi ülkeye zaten aşı desteğinde bulundu. Çin ayrıca, aşıların adil ve etkin dağıtımını aktif olarak desteklemek için Covid-19 Aşıları Küresel Erişim Programı’na (COVAX) resmen katıldı. Yoksulluğun azaltılmasından salgınla mücadeleye kadar Çin’in, en uygun dağıtım arayışı, bu çağda dünyanın devamlı daha iyi dağıtım arayışının bir parçası olacak.