Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, küresel enflasyon artışını ve Çin’in bu artışı yavaşlatmadaki etkisini değerlendirdi.

Pandemi sürecinde normalleşmenin dünyada giderek devam ettiğini ifade eden Altay Atlı, ekonomik hayatın da giderek normale döndüğünü belirtti.

Her ülke için farklı normalleşme adımlarının izlendiğini kaydeden Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Genel olarak küresel ekonomide normalleşmeye doğru gidildiğini söyleyebiliriz. Kısıtlamalar azaldıkça insanlar daha serbest yaşamaya başladı. Fabrikalar çalışmaya devam ediyor, alışverişler devam ediyor.

Ancak şunu da söylemek gerekir, pandeminin getirdiği kısıtlamalara karşı alınan önlemlerin kısa vadede hemen olmasa da, uzun vadede etkileri yaşanmaya devam edecek. Bazı önlemlerin yan etkileri biraz daha devam edecek.

Şu sıralar yaşamaya başladığımız bir etki küresel anlamda enflasyon oranlarının yükseliyor olması. Ekonomide çarkların dönmeye devam etmesi amacıyla bütün dünyada parasal genişlemeler yaşandı. Krediler uygun koşullarda verildi, hibeler yapıldı. Bu bir taraftan da enflasyonun artmasına yol açtı.

Pandemi sürecinde dünyanın büyük ekonomilerinde enflasyonun düzenli bir şekilde artmakta olduğunu görüyoruz. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) baktığımızda 2020 Nisan’da 0,3’e kadar düştüğünü görüyoruz enflasyonun. Yüzde sıfırlardan devam etti bir süre. Ancak 2021 ile birlikte ciddi bir artış görüldü. Mayıs enflasyon rakamı ABD’de yüzde 5 oldu.

Avrupa Birliği’nde (AB) pandemi döneminde deflasyonist süreç olduğunu görüyoruz. Bu Aralık 2020’ye kadar ekside gidiyor. 2021’de Ocak’tan itibaren artıyor. Mayıs ayında AB’deki enflasyonun oranı yüzde iki oldu. İngiltere’de enflasyon yüzde 1’ler civarındayken yüzde 1’in de altına düşüyor. Bu süreç Brexit etkisiyle birlikte bu yılın martına kadar sürüyor ama son iki aydır burada da bir artış var. Mayıs ayındaki enflasyon oranı yüzde 2,1 oldu.

ÇİN’İN FİYAT POLİTİKASI KÜRESEL ENFLASYONU OLUMLU ETKİLİYOR

Son olarak Çin’e bakalım. Çin’de aslında pandeminin ilk dönemlerinde yüzde 4-5’lerde seyreden bir enflasyon vardı. Bu giderek düştü ancak birkaç aydır burada da artış görüyoruz. Mayıs 2021 rakama yüzde 1,3 Çin’de.

Buna uygulanan genişlemeci politikaların ‘enflasyonist hareketi’ diyebiliriz.

Birçok alanda üretim için gerekli olan ürün konusunda fiyat artışları veya bu ürünlerin bulunamaması durumu yaşandı. Yarı iletken çipler konusunda bu yaşandı. Fiyatlar artıyor ancak bir yandan da erişim yok. Nakliye fiyatları ciddi bir şekilde arttı. Çin’den Avrupa’ya giden bir konteyner 2 bin dolarken şimdi 10 bin dolara kadar çıktı.

Çin’in Bankacılık ve Sigorta Denetim Komisyonu’nun birtakım açıklamaları oldu. Komisyon enflasyonist ortamdan bahsetti ve ancak Çin’in üretim tarafındaki gücünün küresel anlamda enflasyonu stabilize etmeye fayda sağlayabileceği söylendi. Çin’in üretici fiyatları endeksinin çok ciddi artış içinde olduğunu ancak bunun tüketici fiyatları endeksine yansımadığını görüyoruz. Yani şu anda Çin bu fiyat artışını kendi içinde absorbe edebiliyor. Bunun ihracata bir yansımaması durumu söz konusu. Çin, dışarıya yansıyan fiyatların kontrol altında tutulmasını sağlıyor. Bunun küresel enflasyon üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu görüyoruz.”